آفت دهانی

آفت دهان

آفت های دهانی زخم هایی دردناک هستند که در هر جای حفره دهانی ممکن است ایجاد شوند. حداقل 20% مردم آفت دهانی را تجربه کرده اند...

آفت های دهانی زخم هایی دردناک هستند که در هر جای حفره دهانی ممکن است ایجاد شوند. حداقل 20% مردم آفت دهانی را تجربه کرده اند و زنان بیش از مردان دچار آفت می شوند.


سه نوع زخم های دهانی وجود دارند:


-    آفت های کوچک: شایعترین نوع آفت هستند و 80 درصد زخم های دهانی را تشکیل می دهند و کوچک، بیضی شکل و با حاشیه مشخص هستند. خود آفت زرد کمرنگ بوده که حاشیه اطراف آن ملتهب و قرمز می باشد. گاهی اوقات همزمان پنج زخم آفتی نیز ممکن است در دهان دیده شود. معمولا 7 تا 10 روز طول می کشد تا آفت بهبود پیدا کند.
-    آفت های بزرگ: 10% آفت ها را تشکیل می دهد. اندازه آن بیش از یک سانتیمتر است و بیش از دو هفته و گاهی ماه ها طول می کشد تا بهبود یابد. بسیار دردناک است و وجود آن ها در دهان، غذا خوردن را دشوار و گاهی غیر ممکن می کند.
-    زخم های تب خالی: این زخم ها نیز 10% زخم های دهانی را تشکیل می دهد. زخم هایی به اندازه سر سوزن هستند که به تعداد زیاد در حفره دهان ممکن است دیده شوند و گاهی این زخم ها به هم می پیوندند و شکلی نامنظم را ایجاد می کنند. عامل این زخم ها ویروس هرپس است. بهبود این زخم ها از دو هفته تا چند ماه طول می کشد.
آفت ها معمولا بین سن 10 تا 40 سالگی رخ می دهند. فاصله زمانی بین ایجاد یک آفت تا ایجاد آفت دیگر از چند روز تا  چند ماه متغیر است. با افزایش سن، احتمال آفت نیز کمتر می شود. برخی از افراد پیش از ایجاد زخم، احساس سوزش در محل ضایعه را تجربه می کنند.

علل آفت:
تاکنون علت آفت مشخص نشده است. به نظر نمی رسد که به دنبال عامل عفونی ایجاد شود و واگیر نیز ندارد. در برخی موارد،  آفت ثانویه به شرایطی خاص ایجاد می گردد. به عنوان مثال:
-    آسیب: به عنوان مثال گاز گرفتن ناگهانی مخاط و یا مسواک زدن خشن
-    تغییر در سطح هورمونی: آفت در برخی زنان درست پیش از قاعدگی صورت می گیرد و همچنین در زمان یائسگی
-    سیگار: سیگاری هایی که سیگار را ترک می کنند، بلافاصله پس از ترک ممکن است آفت را تجربه کنند.
-    کمبود آهن، ویتامین  B12 و اسید فولیک ممکن است در بروز آفت نقش داشته باشند.
-    با احتمال بسیار کم، آلرژی های غذایی نیز ممکن است ایجاد آفت کنند.
-    ژنتیک: آفت گاهی در تمامی اعضای یک خانواده دیده می شود و به نظر می رسد که زمینه ژنتیکی در بروز آن موثر باشد.
-    استرس و اضطراب عامل شروع کننده ایجاد آفت در برخی افراد هستند.
-    برخی داروهای ضد التهاب و همچنین نیکوتین های درمانی برای ترک سیگار ممکن است ایجاد آفت کنند.
-    زخم های دهانی در افرادی که بیماری کرون، سلیاک، ایدز یا بهجت دارند نیز مشاهده می شود که ممکن است با نوع آفت کوچک متفاوت باشد.
در صورتیکه علاوه بر آفت دهانی علائم دیگر نظیر درد مفاصل، زخم های ناحیه تناسلی دارید، حتما پزشک را در جریان این امر قرار دهید.

درمان آفت:
با اینکه اغلب آفت ها درد قابل تحملی دارند و خود بخود بهبود می یابند، درمانهای پیشنهادی آفت با هدف کاهش درد و کاهش طول مدت آن صورت می گیرد. تا کنون درمانی به منظور پیشگیری از بروز آفت  وجود ندارد.


توصیه های عمومی:
-    از مصرف غذاهای تند، ترش و یا خیلی شور بپرهیزید چراکه دردآفت را بسیار شدید می کنند.
-    از نی برای نوشیدن مایعات استفاده کنید تا مایع با زخم تماس مستقیم نداشته باشد. البته یادتان باشد مایعات داغ را با نی نخورید چراکه ممکن است گلوی شما را بسوزاند.
-    از مسواک نرم استفاده کنید. چنانچه دندان ها شما روی هم درست قرار نمی گیرد و مرتب مخاط خود را گاز می گیرید، حتما به دندان پزشک مراجعه کنید.
-    چنانچه دارویی استفاده می کنید که ممکن است منجر به ایجاد آفت شود، با پزشک خود در خصوص امکان تغییر آن صحبت کنید. اگر برای ترک سیگار از آدامس های نیکوتین استفاده می کنید، در صورت امکان آن را به پچ های پوستی نیکوتین و یا اسپری های بینی تغییر دهید.

داروهایی که علائم را تخفیف می دهند:
-    دهان شویه کلرهگزیدین می تواند درد را کاهش دهد ، به بهبود سریع تر آن کمک کند و از عفونی شدن آن جلوگیری کند. دهان شویه کلرهگزیدین بایستی دو بار در روز مصرف شود و به منظور جلوگیری از تغییر رنگ دندان ها، پیش از مصرف، دندان ها را مسواک بزنید. البته باید خوب دهان را بشویید چراکه خمیر دندان می تواند از اثر دهان شویه بکاهد.
-    ژل ها و یا اسپری های مسکن نیز در کاهش درد آفت می توانند موثر باشند.  ترکیب ژل لیدوکائین به همراه شربت دیفن هیدرامین در بسیاری از افراد توانسته است درد آفت را تا حدی تسکین دهد هرچند که مدت زمان اثر آن کوتاه است. توجه کنید که این ترکیب را بایستی تنها در  دهان بچرخانید و سپس دور بریزید و از قورت دادن آب خودداری کنید.
-    برخی داروها خانه ها دهان شویه تتراسیکلین یا داکسی سیکلین را برای آفت پیشنهاد می کنند و به نظر می رسد که توانسته در برخی افراد طول مدت آفت را کم کرده است.


چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

هرچند که آفت دهانی دردناک است ولی به تنهایی بی اهمیت است. گاهی اوقات آفت ها می توانند عفونی شوند که در این صورت درد افزایش یافته و قرمزی آن نیز بیشتر می شود و حتی ممکن است همراه با تب خفیف باشد. عفونی شدن آفت پدیده شایعی نیست و برای درمان نیازمند آنتی بیوتیک است. دقت کنید که تمامی زخم های دهانی آفت نیستند. برخی از زخم های دهانی ثانویه به بیماری زمینه ای ایجاد می شوند. از طرفی دیگر برخی از سرطان های حفره دهان در ابتدا با زخم مزمن دهانی ظاهر می شوند.

لذا توصیه می شود هر زخم دهانی که بیش از 2 تا 3 هفته از آن می گذرد و بهبود نیافته و یا شکل آن نسبت به آفت معمولی متفاوت است را ، به متخصص گوش و حلق و بینی نشان دهید؛ خصوصا اگر سیگاری هستید. گاهی اوقات ممکن است پزشک از زخم دهانی مزمن شما نمونه بر داشته و برای مطالعه آسیب شناسی و ارزیابی ماهیت آن به آزمایشگاه می فرستد.