جنس و جنسيت


چگونه مرد يا زن بودن مي تواند بر سلامت شما تاثير گذار باشد

jensiyat

شما زن هستيد يا مرد؟ پاسخ شما به اين پرسش به ظاهر ساده مي تواند تاثير قابل ملاحظه اي بر سلامت شما داشته باشد. اگرچه هر دو جنس از نظرات مختلفي بسيار به هم شباهت دارند اما محققان دريافته اند كه جنسيت و فاكتورهاي اجتماعي در ريسك ابتلا به بيماريها، نحوه واكنش نشان دادن بدن به داروها و دفعاتي كه نياز به مراجعه به پزشك پيدا مي كنيد تفاوت ايجاد مي كند. به همين دليل است كه دانشمندان رابطه بين جنس، جنسيت و سلامت را بيشتر بررسي مي كنند.
بسياري از فراد از دو واژه جنس و جنسيت به جاي هم استفاده مي كنند اما اين دو براي دانشمندان مفاهيم متفاوتي دارند.
تعريف تفاوتها: جنس به يك مسئله بيولوژيكي اشاره دارد كه بر اساس ژنتيك تعيين ميشود. مردها در هر سلول بدن خود يك كروموزوم X و يك كروموزوم Y دارند. زنان در هر سلول خود دو كروموزوم X دارند. اين سلولها همه بافتها و اندامهاي شما از جمله پوست، قلب، شكم، عضلات و مغز را مي سازند.
جنسيت يك واژه اجتماعي يا فرهنگي است و به نقشها، رفتارها و هويت هايي كه در اجتماع به دخترها يا پسرها، زنان و مردان و افراد دو جنسيتي نسبت داده ميشود اشاره دارد. جنسيت به نحوه نگرش ما در مورد خودمان و ديگران و نحوه عملكرد و واكنش ما به ديگران مربوط ميشود. تنوع هاي بسياري در نحوه درك، تجربه و ابراز جنسيت در افراد و گروههاي مختلف وجود دارد. از آنجايي كه جنسيت بر رفتارها و روابط ما تاثير مي گذارد مي تواند بر سلامت ما نيز تاثيرگذار باشد.
تاثير بر سلامت: جنس و جنسيت بر ميزان سلامت و تاثيرگذاري بيماري ها بر فرد نقش دارند. زماني بود كه بر روي مردان تحقيق ميشد و نتايج بر روي زنان نيز بسط داده ميشود اما ما ياد گرفتيم كه بين زنان و مردان تفاوتهاي بيولوژيكي بسياري وجود دارد. زنان و مردان هورمونها و اندامهاي متفاوتي دارند و فرهنگ نيز بر روي آنها تاثير متفاوتي دارد كه همه اينها مي تواند به تفاوت در سلامت دو جنس منجر شود.
 دانشمندان باافزايش دانش خود در مورد بيولوژي مردان و زنان، توانستند تاثيراتي را كه هم جنس و هم جنسيت بر بسياري از حوزه هاي سلامت دارند را كشف كنند.
براي مثال، علائم در حمله قلبي در زنان و مردان مي تواند متفاوت باشد. بر اي هر دو، رايج ترين علامت حمله قلبي درد سينه  و ناراحتي است. اما احتمال ايجاد تنگي نفس، استفراغ، خستگي مفرط و درد در پشت، شانه و فك در زنان بيشتر است. دانستن بيشتر در مورد چنين تفاوتهايي مي تواند به تشخيص و نتايج بهتر منجر شود.
واكنش زنان و مردان به درد نيز متفاوت است. محققان اخيرا ياد گرفته اند كه در موشهاي نر و ماده سلولهاي متفاوتي محرك پروسه درد هستند.
بدون بررسي هر دو جنس، محققان نمي توانند بفهمند كه آيا در جهت درست درمانهاي باليني براي زنان و مردان پيش مي روند يا خير. تفاوتهاي جنسي ما همچنين بر واكنش ما به داروها و بيماريهايي كه بيشتر مستعد آنها هستيم و نحوه پيشرفت اين بيماريها در بدنمان تاثير مي گذارد. براي مثال، متابوليسم نيكوتين در زنان سريعتر از بدن مردان است بنابراين، درمان جايگزيني نيكوتين در زنان كمتر مي تواند موثر باشد.
توجه به اعتياد: دانشمندان دريافته اند كه اعتياد به نيكوتين و مواد ديگر نيز تحت تاثير جنس قرار دارد. در مورد اعتياد، تفاوتهاي جنسي و جنسيتي را مي توان مشاهده كرد. دليل استفاده از مواد مخدر و نحوه پاسخ دادن به درمان و تجربه رهايي در زنان و مردان متفاوت است. جنس همچنين بر ريسك ابتلا به بيماريها در زمان اعتياد نيز تاثير مي گذارد. براي مثال، زنان سيگاري نسبت به مردان سيگاري بيشتر مستعد بيماري قلبي و ريوي هستند.
يك تيم تحقيقاتي تفاوتهايي در مغز هر دو جنس يافته اند. در تحقيقي بر روي 16 فرد سيگاري-8 زن و 8 مرد- با انجام اسكنهاي مغز در حال سيگار كشيدن فيلم هايي درست شد كه نشان مي داد كه چگونه سيگار كشيدن بر دوپامين تاثير مي گذارد. دوپامين يك پيام رسان شيميايي است كه حس خوشي را در مغز تحريك مي كند.
اين فيلم هاي بدست آمده از مغز نشان دادند كه افزايش دوپامين با سيگار كشيدن با سرعت و در مكانهاي متفاوتي در مغز  زنان و مردان صورت مي گيرد. دوپامين در مردان معتاد به نيكوتين سريعا بر قسمتي از مغز تاثير گذاشته و تاثير نيكوتين و مواد مخدر ديگر را تقويت مي كند. واكنش زنان نيز سريع است اما در منطقه ديگري از مغز يعني در جايي كه به شكل گيري عادات مربوط ميشود. ما توانستيم تفاوت در واكنش بين زنان و مردان سيگاري را مشخص كنيم. اين يافته ها مي تواند در توسعه درمانهاي مبتني بر جنس براي كمك به ترك آنها كمك نمايد.
يافتن راههاي بهتر براي كمك به زنان و مردان براي ترك سيگار براي سلامت همگان اهميت دارد. بيش از ميلون ها نفر در سراسر جهان به خاطر سيگار كشيدن به بيماريهاي مختلفي دچار ميشوند. سيگار كشيدن عامل اصلي مرگهاي قابل اجتناب در كشورهاي توسعه يافته نظير آمريكا است.
اختلاات خود ايمني: دانشمندان كشف كرده اند كه جنس در بيماري هاي خود ايمني نيز تاثير گذار است. حدودا 80 درصد مبتلايان زن هستند. اما بيماري هاي خودايمني در مردان اغلب با شدت بيشتري ظهور مي كند. براي مثال، زنان بيشتر از مردان به اسكلرو زچندگانه (MS) دچار ميشوند، در اين بيماري سيستم ايمني به مغز و نخاع حمله مي كند. اما پيشرفت اين بيماري در مردان بيشتر بوده و در زنان تدريجي تر است و درمان در مردان چالش برانگيزتر است.
زنان نه تنها مستعد تر به ابتلا به MS هستند بلكه موارد بيشتري براي مديريت اين بيماري در آنها بايد مد نظر قرار داده شود مخصوصا اگر بيماري از دوران كودكي شروع شده باشد.
در بررسي تاثير تفاوتهاي جنسي بر MS و ديگر اختلالات خودايمني سوالات بي جواب بسياري وجود دارند. محققان مي توانند با بررسي جداگانه زنان و مردان و در مقايسه با هم چيزهاي زيادي در مورد ريسك احتمالي يا فاكتورهاي پيش بيني كننده اي كه مي توانند بسته به جنس يا جنسيت متفاوت باشند ياد بگيرند و با دانمشندان ديگر براي بهبود احتمال تشخيص اين فاكتورها همكاري نمايند.
افزايش شناخت: دانشمندان بايد از خود بپرسند:"نتيجه تحقيقات من براي زنان چگونه است و براي مردان چگونه است؟" ما نياز داريم بيشتر در مورد نقشهاي جنس و جنسيت در سلامت و بيماريها بدانيم. شناخت اين تاثيرات سلامت را بهبود داده و مي تواند جان زنان و مردان بسياري را نجات دهد.
شما مي توانيد با داشتن آگاهي بيشتر در مورد تفاوتهاي جنسي و جنسيتي سلامت خود وكساني را كه دوستشان داريد را بهبود دهيد. براي جزئيات بيشتر به قسمت انتخابهاي آگاهانه در زير مراجعه كرده و در مورد هر نگراني كه در اين زمينه داريد با پزشك خود مشورت نماييد.

انتخابهاي آگاهانه
زنان، مردان و سلامت
•    علائم حمله قلبي در زنان و مردان با هم فرق مي كند.
•    احتمال تجربه افسردگي در زنان دو برابر مردان است.
•    احتمال اينكه مردان به حالات روحي منفي دچار شده و براي مسائل بهداشت رواني به دنبال درمان برآيند كمتر از زنان است.
•    احتمال ايجاد نقرس كه يك نوع آرتروز است در مردان بيشتر از زنان است. ريسك ابتلا به نقرس در زنان بعد از يائسگي افزايش مي يابد.
•    پوكي استخوان در زنان متداولتر از مردان است اما براي مردان نيز خطر ابتلا به آن با افزايش سن بيشتر ميشود.
•    برخي داروها بر زنان و مردان تاثيرات متفاوتي دارند مثل آسپرين و برخي از داروهاي خواب آور.
•    در زمان ورزش كردن احتمال آسيب ديدن زانو در زنان بيشتر از مردان است.
•    احتمال ايجاد اختلالات طيف اوتيسم و برخي ديگر از بيماريهاي عصبي-رشدي ديگر در پسران بيشتر از دخترها است.
•    دو سوم افراد بالاي 40 سال كه نقص بينايي داشته يا نابينا هستند زنان هستند.
•    اختلالات درد مثل TMJ مزمن (سندروم مفصل گيجگاهي فك) در زنان متداول تر است.
•    زنان اغلب مسئول مراقبت از فرزندان، اعضاي پير خانواده و برآوردن نيازهاي افراد خانه هستند اما اغلب نيازهاي سلامتي خود را به تاخير مي اندازند.