پديده رينود


پديده رينود زماني اتفاق مي افتد كه قسمتهاي انتهايي بدن، معمولا انگشتان دست و پا، تغيير رنگ داده و دردناك ميشود.

علت آن تنگ شدن رگهاي كوچك خون در اثر قرار گرفتن در معرض سرما، تغييرات دما يا استرسهاي عاطفي است. در اغلب موارد، علت ناشناخته است. در برخي موارد، مي تواند علامتي از يك بيماري اصلي ديگر مثل اسكلرودرمي، لوپوس يا  روماتيسم مفصلي باشد. درمان اصلي گرم نگه داشتن است. در برخي موارد از داروهايي براي باز كردن رگها استفاده ميشود.

پديده رينود چيست؟

پديده رينود كه اغلب فقط رينود خوانده ميشود، شرايطي است كه در آن موبرگهاي انگشت تنگ ميشوند مخصوصا وقتي در محيطي سرد قرار مي گيرند. گاها رگهاي خوني در ديگر قسمتهاي انتهايي بدن مثل انگشتان پا، گوشها و بيني نيز تحت تاثير قرار مي گيرند. نام آن برگرفته از دكتر موريس رينود است كه در سال 1862 براي اولين بار اين بيماري را توضيح داد.

علائم رينود چيست؟

عموما علائم در انگشتان زماني كه سرما مي خوريد براي مثال در هواي سرد ايجاد ميشود.

  • در ابتدا انگشتان سفيد و سرد ميشوند. دليلش اين است كه مويرگهاي موجود در انگشتان تنگ ميشوند.
  • سپس انشگتان آبي رنگ ميشوند (در موارد شديد حتي سياه يا جيگري ميشوند). دليلش اين است كه در رگهاي خوني تنگ شده اكسيژن سريعا مصرف شده و تحليل مي رود.
  • سپس انگشتان به قرمز روشن تغيير رنگ مي دهند. اين سبب ايجاد حس خارش و ضربان و كرختي و درد ميشود (كه در برخي موارد مي تواند شديد باشد).

بسياري از افراد مبتلا به رينود تغييرات رنگ را به تريتب گفته شده به صورت كامل ندارند اما حمله اي از انگشتان سرد، بي رنگ و ناراحت دارند. در اغلب موارد فقط انگشتان دست تحت تاثير قرار مي گيرند. در برخي موارد انگشتان پا نيز تحت تاثير قرار مي گيرند. در موارد محدودي ديگر اندامهاي انتهايي بدن مثل لاله گوش، بيني يا زبان نيز تحت تاثير قرار مي گيرد. هر دوره از علائم ممكن است از چند دقيقه تا چند ساعت تداوم داشته باشد.

رينود معمولا خفيف با دوره هاي كوتاه و نامتداول است كه فقط چند دقيقه به طول مي نجامد. گاها در حد متوسط است كه حملات مكررتر بوده و مدت بيشتري باقي مي ماند. به ندرت، شديد است كه حملات مكرر با مدت زمان پايش طولاني تر دارد.

علت رينود چيست؟

رينود اوليه- زماني كه علت ناشناخته است

در اغلب موارد( از هر 10 مورد بيش از 9 مورد)علت ناشناخته است كه رينود اوليه ناميده ميشود. مويرگها در انگشتان دست و پاها و غيره به نظر مي رسد كه نسبت به دماهاي معمولي تا سرد حساس تر ميشوند. هيچ بيماري ديگري كه علت آن باشد وجود ندارد. علائم در برخي راحت تر از بقيه تحريك ميشوند. حتي در برخي افراد هواي كمي سرد يا بيرون آوردن چيزي بيرون از فريزر مي تواند سبب تحريك علائم شود. در برخي موارد حتي احساسات شديد نيز مي تواند عامل محرك باشد.

معمولا، در رينود اوليه همه انگشتان دست در هر دو دست مبتلا ميشوند. همچنين در برخي خانواده ها حالت ارثي دارد. زنان بيش از مردان مبتلا ميشوند. اغلب قبل از سن 30 سالگي ظاهر ميشود. غير از علائمي كه در بالا گفته شد علائم ديگري ندارد و علائم بعد از هر حمله كاملا از بين مي روند.

رينود ثانويه- به علت يك عامل شناخته شده

از هر 10 مورد در كمتر از يك مورد، يك بيماري عامل آن است كه در اين صورت رينود ثانويه ناميده ميشود. بيماريهاي مختلف رگهاي خوني، مفاصل، ماهيچه ها، اعصاب و پوست مي تواند سبب رينود ثانويه شود از جمله اسكلرودرمي، لوپوس منتشر سيستماتيك، روماتيسم مفصلي، فلج چندگانه و ديگر بيماريهاي بافت همبند.

اگر رينود ثانويه داريد عموما علاوه بر علائم رينود علائم ديگري نيز در شما وجود دارد. رينود فقط يكي از علائم بيماري است. براي مثال، ممكن است درد مفاصل، بثورات يا التهاب مفاصل و غيره داشته باشيد.

اغلب بيماري اصلي در حال حاضر وجود داشته و رينود به عنوان عوارض آن به وجود مي آيد. گاهي اول علائم رينود ظاهر ميشود و علائم ديگر بيماري اصلي هفته ها، ماهها يا حتي سالها بعد ظاهر ميشود.

در علائم رينود ثانويه، علائم ممكن است اول فقط در يك يا چند انگشت دست در يك دست به وجود آيد. اين با رينود اوليه در تضاد است چون در رينود اوليه هر دو دست يكسان تحت تاثير قرار مي گيرند. عوارض جانبي برخي از داروها مي تواند ايجاد كننده رينود ثانويه باشد (به ادامه مطلب مراجعه نمائيد).

سندروم تكانشي دست (ارتعاش انگشت سپيد) يكي از دلايل رايج رينود ثانويه است. علت آن استفاده از ابزارهاي ارتعاشي در طول زمان است. براي مثال، در برخي از كاركنان كارخانه كشتي سازي، معدن كاران، حفاران جاده و غيره به وجود مي آيد. تصور ميشود كه ارتعاش مكرر در طول زمان مي تواند به مويرگها يا اعصابي كه رگها مواد غذايي برايشان فراهم مي آورند آسيب برساند.

رينود تا چه حد رايج است؟

رينود يك اختلال رايج است. از هر 20 نفر حدودا يك نفر مبتلا به پديده رينود ميشود. بيش از 9 مورد از 10 مورد سندروم اوليه است. رينود اوليه براي اولين بار معمولا در نوجوانان و جوانان به وجود مي آيد اما مي تواند در هر سني باشد. رينود ثانويه مي تواند در هر سني، زماني كه بيماري عامل آن ايجاد شود، به وجود آيد.

آيا براي تاييد تشخيص نياز به آزمايشي هست؟

در اغلب موارد نه. آزمايشاتي وجود دارند كه رينوداوليه را تاييد مي كنند. تشخيص رينود اوليه بر اساس علائم عمومي (كه در بالا گفته شد) انجام ميشود و ناهنجاري وجود ندارد كه در زمان معاينه بتواند علت ثانويه را مشخص سازد.

ويژگي هايي كه ميتواند دلالت بر رينود ثانويه داشته باشد:

آغاز علائم بعد از 30 سالگي.

  • شروع ناگهاني و پيشرفقت سريع و بدتر شدن علائم.
  • علائم شديد كه مي تواند شامل زخم يا قانقاريا در قسمتي از انگشت دست يا پا شود.
  • علائمي كه فقط يك دست يا پا را تحت تاثير قرار دهند يا علائم در هر دو دست يا پا مشابه نبوده يا شدت يكساني نداشته باشند.
  • درد در مفاصل يا ورم مفاصل.
  • بثورات پوستي.
  • خشك چشمها يا دهان.
  • ضعف يا درد ماهيچه ها.
  • مشكل در بلع.
  • تنگي نفس.
  • زخمهاي دهاني.
  • سابقه كار كردن با ابزارهاي ويبره (ارتعاشي).

اگر پزشك مضنون به رينود ثانويه باشد ممكن است آزمايشات خون و آزمايشات ديگري انجام شود. گاها علت اصلي مشخص شده است (براي مثال، رماتيسم مفصلي) و به وجود آمدن رينود سبب تعجب نميشود.