چه زماني مي توان گفت كه فردي سنگ كليه دارد؟

اين بيماري ممكن است به صورت يك درد خفيف در پشت ظاهر شود اما ممكن هم هست كه به تدريج آنچنان تشديد شود كه به درد طاقت فرسايي مبدل شود كه تاكنون هرگز مانند آن را بيمار تجربه نكرده است.  اما بيماران و خانواده آنها بايد بدانند كه خوشبختانه بيماري سنگ كليه و درد آن قابل درمان است. همچنين با درمان مناسب از ايجاد سنگ هاي كليوي جديد جلوگيري خواهد شد.

علايم سنگ كليه چيست؟

اين علايم شامل موارد زير است:

  • درد متوسط تا شديد كه غالبا در پشت در ناحيه زير دنده ها ايجاد مي شود. كه البته ممكن است به ناحيه بالاي كمر و تا ناحيه كشاله ران هم گسترش پيدا كند.
  • حالت تهوع و استفراغ
  • تكرر ادارار
  • احساس سوزش در هنگام ادرار
  • مشاهده كردن خون در هنگام دفع ادرار

عوامل مستعدكننده سنگ كليه كدامند؟

اين عوامل شامل مواردي هستند كه افراد را مستعد به ايجاد سنگ در كليه ها مي كنند. بعنوان مثال مصرف كم آب يك عامل خطر براي بروز سنگ كليه است. براي بررسي بهتر اين علايم به آزمون زير پاسخ دهيد. هرچه پاسخ هاي مثبت شما بيشتر است خطر بيشتري براي ابتلا به سنگ كليه در شما وجود دارد:

 آيا در روز كمتر از 8 ليوان آب مي نوشيد بلهخير 
 آيا تاكنون سابقه ابتلا به بيماري سنگ كليه را داشته ايد؟ بله خير
 آيا هيچ كسي در خانواده شما تاكنون مبتلا به سنگ كليه شده است؟بله خير 
 آيا سن شما بين 30 تا 50 سال مي باشد؟بله خير 
 آيا در منطقه اي داراي آب و هواي گرم زندگي مي كنيد؟ بلهخير 
 آيا به دفعات زياد دچار عفونت هاي ادراري مي شويد؟ بلهخير 
 آيا سابقه ابتلا به بيماري نقرس و بيماري روده اي داريد؟بله خير 
 آيا نمك و گوشت زيادي در غذاي روزانه خود مصرف مي كنيد؟بله خير 
 آيا نوشابه، چاي سياه، شكلات، اسفناج و اجيل زيادي مصرف مي كنيد؟بله خير 
 آيا چاق هستيد يا اضافه وزن داريد؟بله خير 

اما در هنگام ابتلا به سنگ كليه چه بايد كرد؟

در اولين قدم شما بايد به پزشك خود مراجعه نماييد. تا درمان مناسبي را براي اين بيماري شروع نماييد. سعي كنيد پاسخ همه سوالات بالا را به پزشك خود بگوييد تا وي بتواند بهترين گزينه هاي درماني را براي شما آغاز نمايد. اما اين سنگ ها چرا در كليه ها تشكيل مي شوند؟

سنگ كليه چرا ايجاد مي شود؟

ادرار داراي مواد معدني مانند كلسيم است كه باعث رشد كريستال هايي در ادرار مي شوند. در مقابل برخي مواد معدني ديگر در ادرار هستند كه مانع از تشكيل اين كريستال ها مي شوند. در هنگام سلامتي بين اين دو دسته از مواد تعادل وجود دارد. اما در برخي شرايط اين تعادل بهم مي خورد و در نتيجه كريستالهاي بيشتر و بيشتري توليد شده و در نهايت منجر به ايجاد سنگهايي در كليه مي شوند. يكي از مهم ترين دلايل ايجاد اين عدم تعادل در ادرار كم آبي است يعني ميزان آب مصرفي فرد  از ميزان آبي كه بدن نياز دارد كم تر است و در نتيجه بدن دچار كم آبي مي شود. اين مساله همچنين در اثر مصرف برخي غذاهاي خاص نيز رخ مي دهد.

انواع سنگ كليه كدامند؟

سنگ هاي كليه در اندازه ها، شكل ها و رنگ هاي مختلفي ايجاد مي شوند. كه مي توان در چهار گروه اصلي انها را دسته بندي كرد. هر كدام از اين دسته سنگها از مواد معدني متفاوتي تشكيل شده اند كه معمولا هر بيماري به يكي از اين انواع سنگ مبتلا مي شود.

سنگ هاي كلسيمي

اين دسته از سنگها كه شابعترين نوع نيز هستند، از تركيب كلسيم و مواد معدني ديگر مانند اگزالات و فسفات تشكيل شده اند.

سنگ هاي اسيد اوريك

اين سنگها در رتبه دوم شيوع هستند و آنها ممكن است در افرادي كه سابقه ابتلا به بيماري نقرس را دارند، ايجاد شوند.

سنگهاي استروويتي

اين دسته از سنگهاي ادراري كه گاهي سنگهاي عفوني هم خوانده مي شوند، بر اثر عفونت هاي ادراري ايجاد مي شوند و از منيزيم و فسفات تشكيل شده اند.

سنگ هاي سيستئيني

اين دسته از سنگها براثر تجم ماده اي به نام سيستئين به دنبال يك بيماري ژنتيكي به نام سيستئينوري ايجاد مي شوند.

  

ارزيابي جهت درمان بيماري سنگ كليه

 

تست هاي تشخيصي

پزشك پس از انجام معاينات لازم و پرسيدن شرح حال بيماري، ممكن است كه پيشنهاد يك يا چند تست تشخيصي بنمايد. اين آزمونها به تشخيص محل، اندازه و نوع سنگهاي كليوي كمك خواهند نمود. اين ازمونها همچنين به مشخص شدن بهترين روش درماني نيز كمك خواهند نمود.

تست ادرار (Urinalysis): يك نمونه ادرار براي مواردي مانند وجود خون، ميزان اسيد، كريستالها و عفونا بررسي مي گردد.

ازمايش خون: اين آزمايش براي بررسي ميزان مواد معدني خون انجام مي شود و هچنين عملكرد كليه ها را نيز ارزيابي مي نمايد.

سي تي اسكن (CT scan): در اين روش عكس برداري رايانه اي (كامپيوتري) به وسيله اشعه x از كليه ها انجام مي شود كه اندازه و محل سنگها را نشان مي دهد.

ساير روشهاي تصويربرداري: روشهاي ديگري نيز براي تصويربرداري از كليه ها براي مشخص شدن سنگ هاي موجود در كليه ها وجود دارند كه از جمله آنها مي توان به عكس ساده با اشعهx  ، سونوگرافي و عكس برداري با اشعه x همراه با تزريق ماده حاجب ( IVP ) نام برد.

برنامه درماني مناسب

براساس ارزيابي هاي انجام شده كه مواردي از آنها در بالا بيان شد، پزشك معالج برنامه درماني را براساس اندازه، نوع و محل سنگهاي ادراري بيمار انتخاب مي نمايد.

انواع گزينه هاي درماني براي سنگ كليه

دو راه اصلي براي درمان سنگ هاي كليوي وجود دارد. روش اول كمك به دفع خودبخود سنگ از مجاري ادراري است. روش دوم، استفاده از روش هاي موجود براي دفع سنگ. روش جراحي باز نيز به ندرت براي درمان برخي سنگهاي ادراري بكار گرفته مي شود.

روش اول: كمك به دفع خودبخودي سنگ: بسياري از زسنگهاي ادراري مي توانند خودبخود از طريق ادرار دفع شوند. كه ممكن است با كمك داروها يا خودبخود انجام پذيرد كه البته به هرحال عبور سنگ از مجراي ادرار در طول مسير همراه با درد متوسط تا شديدي مي باشد.

روش هاي درماني دفع سنگ: در اين روش ها از ابزارهاي مختلف (مانند سنگ شكن كليه) براي شكستن و حذف سنگها استفاده مي شود. كه معمولا براي سنگهاي بزرگ، عفوني شده و سنگهايي كه خودبخود عبور نمي كنند بكار گرفته مي شود.

در حين درمان چه بايد كرد؟

در طول مدت درمان بايد به نكات زير توجه نمود:

اولا اينكه مي توان از مسكن هايي براي تسكين درد استفاده كرد كه به كاهش درد در حين عبور سنگ كمك خواهند كرد. اين مسكن ها شامل مخدرها (مانند مرفين) و داروهاي ضددرد و التهاب نوع NSAID مانند ايزوبروفن مي باشد. كه البته مصرف آنها بايد به دقت و زيرنظر پزشك باشد.

دقت در ادرار روزانه براي مشاهده دفع سنگها نيز نكته ديگري است كه بيماران بايد نسبت به آن دقت نمايند.

در نهايت اينكه در موارد همراهي عفونت ادراري همراه با سنگها، درمان آن عفونت نيز الزامي است.

بيشتر سنگ هاي كليوي در طي چند هفته دفع مي شوند. كه همانطور كه گفته شد ممكن است به طور خودبخود يا به كمك درمان باشد.

در واقع سنگهايي كه قطر آنها كمتر از 5 ميلي متر باشد، غالبا مي تواند خودبخود دفع شوند. كه در صورت تشخيص اين مساله پزشك معالج ممكن است كه از شما بخواهد كه در طي مدت انتظار براي دفع سنگ، مقادير زيادي آب بنوشيد. همچنين ممكن است كه با درخواست تصويربرداري هاي دوره اي حركت سنگ را مجراي ادراري را پيگيري نمايد.

مصرف دارو براي تسهيل عبور سنگ

براي تسهيل عبور سنگ، داروهايي كه به دفع سنگ از طريق مجراي ادرار كمك مي كنند. مانند داروهاي دسته الفابلوكرها بكار گرفته مي شوند. ساير داروهاي مورد استفاده داروهاي حل كننده سنگها به خصوص انواع اسيد اوريكي است.

                               چه زماني با پزشك خود بايد تماس بگيريد؟

 در حين عبور سنگ، زماني كه به مسايل زير برخورد مي كنيد بايد با پزشك خود تماس بگيريد:

ناتواني در دفع ادرار                             درد شديد غيرقابل تحمل و مداوم

تهوع و استفراغ شديد                         خونريزي شديد از مجراي ادرار

و اگر كه تب بالاي 3/38 درجه يا بيشتر رخ داد، و همراه با لرز بود نشان دهنده عفونت خطزناك و شديد است و بايد بلافاصله به بيمارستان يا اورژانس مراجعه كنيد.

استفاده از دستگاه سنگ شكن كليه يا Schock wave lithotripsy

اين دستگاه ها رايج ترين روش براي درمان سنگهاي كليه هستند. كه به وسيله امواج صوتي سنگها را به قطعات زير مي شكنند. اين كار منجر به كوچك شدن و در نتيجه دفع ساده تر آنها منجر مي شود. اين روش غالبا براي سنگهايي انجام مي شود كه در درون خود كليه و يا در قسمت هاي فوقاني مجراي ادرار نزديك به كليه قرار دارند.

سنگ شكن كليه چگونه كار مي كند؟

اين دستگاه كه در خارج از بدن قرار داده مي شود، امواج صوتي را از خارج از بدن به سمت سنگها مي فرستد. اين امواج از بين بافتهاي بدن عبور كرده و سنگها را در درون كليه خورد مي كنند تا آسان تر از طريق ادرار دفع شوند. اين امواج صوتي كه بر روي سنگها متمركز مي شوند. اثر كمي بر روي ساير بافتهاي اطراف سنگ دارند. معمولا قبل و بعد از انجام اين روش با انجام تصوير برداري با اشعه x (راديوگرافي) محل سنگ و سپس خورد شدن آن پس از انجام اين روش بررسي مي شود.

اين كار چگونه انجام مي شود؟

در انجام اين كار بيمار بيهوش مي شود و معمولا در همان روز انجام عمل سنگ شكن مرخص شده و به منزل مي رود. ممكن است پزشك معالج از شما بخواهد كه چند روز پس از عمل، يك تصوير برداري با اشعه x (راديوگرافي) براي بررسي وضعيت سنگ انجام دهيد و اگر لوله اي ( stent ) در مجراي ادرار براي تسهيل دفع و احيانا خون كار گذاشته شده، خارج مي گردد.

خطرات و عوارض انجام عمل سنگ شكن

اين روش نيز مانند همه درمانها عوارضي دارد كه شامل موارد زير است:

  • عوارض ناشي از گذاشتن لوله از قبيل تكرر ادرار، خون در ادرار و سوزش در حين ادرار
  • نياز به تكرار عمل
  • عفونت
  • خونريزي داخلي ( بسيار نادر است)
                               چه زماني با پزشك خود بايد تماس بگيريد؟

 پس از انجام عمل سنگ شكن كليه در صورت بروز هريك از مشكلات زير، بايد با پزشك خود تماس بگيريد:

تب بالاي 38 درجه                             درد شديد غيرقابل تحمل و مداوم

 استفراغ شديد                                 خونريزي شديد از مجراي ادرار

ناتواني در ادرار كردن                         سرگيجه و خستگي شديد

روش هاي ديگري نيز براي اين مساله وجود دارد كه از جمله آنها مي توان به اوتروسكوپي و جراحي اشاره كرد.


پيشگيري از بروز مجدد براي همه عمر

هر كسي كه يك بار مبتلا به سنگ كليه شود،در مابقي عمر شانس بيشتري براي ابتلا به بيماري دارد. بنابراين بايد براي ممانعت از بروز سنگ هاي جديد مراقبت كند و مسائلي را رعايت نمايد. مثلا بايد آب زياد بنوشد و تغذيه صحيحي داشته باشد.

 نوشيدن آب فراوان

دريافت آب به ميزان لازم، به دفع مواد معدني مضر از بدن از طريق ادرار كمك مي كند.توصيه شده است كه در روز 8 ليوان بزرگ آب نوشيده شود. و بهتر است آب معدني نه نوشابه ها مصرف شود. كه بهتراست:

نوشيدن آب با هر وعده غذا و همچنين يك ليوان آب هنگام مسواك زدن و قبل از خواب

حمل كردن يك بطري آب در طول روز براي مصرف در زمان لازم

عدم مصرف الكل و كاهش مصرف كافئين (قهوه)

ارزيابي رنگ ادرار، براي ارزيابي مصرف كافي آب. ادرار روشن و شفاف مناسب است و ادرار تيره نشاندهنده لزوم مصرف بيشتر آب است.

 

 

 

پيروي از يك ر‍ژيم غذايي سالم

تغذيه سالم براي رسيدن به ميزان كافي از مواد معدني در ادرار است. برخي توصيه ها عبارتند از:

كم كردن ميزان دريافت سديم و پروتئين حيواني ( كره و گوشت قرمز)

مصرف كم غذاهاي حاوي اكزالات مانند آجيل ها و دانه هاي خوراكي، سبزي هاي برگ دار سبز و چاي سياد و نوشابه هاي گازدار

مصرف ميزان مشخصي كلسيم در غذاي روزانه، مصرف كم و يا زياد آن به سنگ كليه منجر مي شود.

خودداري از مصرف ميزان بالاي ويتامين C

كاهش وزن نيز بسيار كمك كننده است.

براي كسب اطلاعات بيشتر، دريافت كتابچه هاي آموزشي و همچنين شركت در جلسات آموزش بيمار تخصصي براي پيشگيري از بروز مجدد بيماري با شركت ضامن سلامتي تماس حاصل نماييد.

 

 health4all reverse

ضامن سلامتی با ثبت 23675 موسسه ای دانش بنیان است که در حوزه پژوهش در سلامت به طور حرفه ای و براساس اصول بین المللی اخلاق پژوهشی کار میکند و عضو سازمان بهداشت جهانی (لینک) است