زخمهاي آفتي دهان

زخم های افتی دهان بسیار دردناک می باشند ممکن است به طور مرتب عود کنند زخم ها معمولا در طی 10-14 روز رفع می شوند شستشوی دهان و قرص می تواند درد را کاهش دهد .  اما خوشبختانه عمده موارد زخم بدون هيچ درماني به سرعت بهبود مي یابد. زخم های افتی دهان بسیار دردناک می باشند و ممکن است در هر نقطه از دهان رخ دهد انها رایج ترین زخم های دهانی می باشند معمولا 1 نفر از هر  5 نفر به ان مبتلا می شوند و زنان بیشتر دچار می شوند.

 

 

 

اين زخمهاي دردناك سه نوع دارد که به قرار زیر است:

زخم های افتی كوچك: که زخم هایی هستند که بسیار شایع می باشند (8 مورد از هر  10 مورد) که انها کوچک هستند و گرد یا بیضی شکل می باشند و اندازه انها از 10 میلی متر کمتر است و انها به رنگ زرد کمرنگ دیده می شوند اما در اطراف ان ملتهب و قرمز است. فقط یک زخم ایجاد می شود اما گاهی نیز تا پنج زخم به طور همزمان در نقاط مختلف دهان ایجاد می شوند هر زخم 7-10 روز طول می کشد که رفع شود ولی در نهایت جای زخم باقی می ماند.که البته آن ديگر معمولا دردناک نمی باشند.

افت های دهانی اصلی:  که به اندازه 1 در 10 مورد رخ می دهد اندازه انها حدود 10 میلی متر یا بیشتر می باشد 1 تا دو مورد به طور همزمان رخ می دهند و هر زخم حدود دو هفته تا چند ماه طول می کشد که پس از رفع هیچ اثری از ان باقی نمی ماند و انها ممکن است بسیار دردناک باشند و حتی غذا خوردن مشکل است.

زخم هرپس نیز به میزان 1 در 10 مورد رخ می دهد انها کوچک به اندازه سرسوزن می باشند و اندازه زخم حدود 1 تا 2 میلی متر می باشد زخم های متعدد به صورت همزمان رخ می دهند اما بعضی به دلیل پیوستن به هم شکل نا منظمی پیدا می کنند.هر زخم یک هفته تا دو ماه زمان می برد تا رفع شود با این وجود هیچ ربطی به تبخال یا ویروس هرپس ندارد.

اولين نوبت ابتلا به زخم های افتی معمولا بین سن 10-40 سال رخ می دهد اما ممکن است انها روزها ماهها و سالها طول بکشد تا رفع شوند و انها در افراد مسن شدت كمتري دارند. و در بعضی از افراد پس از بهبودي در بعضی از نقاط دهان احساس سوزش می کنند.

چه عواملی سبب ایجاد زخم های افتی دهان می شوند؟

علت ان هنوز ناشناخته می باشدو انها عفونی نیستند و شما ممکن است در صورتی که افت دهان گرفته اید مكرر به این زخم ها دچار شوید و حتی گاهی افراد سالم بی هیچ دلیلی به این زخم ها دچار می شوند.

در برخی موارد زخم ها به یک سری فاکتور ها و موارد بستگی دارند.اینها شامل :

  • *اسیب مخاط دهان مانند دندان مصنوعی و یا یک سری اتصالات بد دندانپزشكي و مسواک زبر و خشن و ... می باشد.

  • *تغییر در بعضی هورمون های بدن که در زنان رخ داده و ايشان قبل از عادت ماهیانه خود گاهي دچار این زخم ها می شوند یا پس از یائسگی به ان دچار می شوند.

  • *افراد سیگاری نیز پس از ترک سیگار دچار این گونه زخم ها می شوند.

  • *کمبود اهن یا عدم وجود نوعی ویتامین (ویتامین ب 12 و اسید فولیک) می تواند عاملی برای ایجاد این زخم ها باشند.

  • *به ندرت الرژی نسبت به یک سری غذا ها می تواند عاملی بر ایجاد این زخم ها باشد.

  • *عوامل ژنتیکی که در بعضی خانواده که این گونه زخم ها در انها موروثی می باشد.

  • *استرس یا اضطراب باعث ایجاد زخم های افتی دهان می شود.

  • *بعضی از داروها نیزموجب ایجاد این گونه زخم ها می شود نیکوراندیل,مواد مخدر, مواد ضد التهاب و نیکوتین که گاهی جایگزین درمانی محسوب می شوند.

  • *زخم های دهان در افرادی که به بیماری کرون ,سلیاک,ایدز و بهجت دچار هستند امکان بروز زیاد دارند.
در صورتی که شما هر گونه علائم دیگر علاوه بر زخم های دهانی دارید باید به دکتر مراجعه کنید علائمی چون زخم هاي پوستي یا ناحیه تناسلی و درد در نواحی چين دار مانند زيربغل و يا التهاب و درد مفاصل دارید. به ندرت زخم های شدید دهان به دلیل مصرف داروهای مربوط به الرژی رخ می دهد و گاهی اوقات ازمایش خون یا برررسی های دیگر برای یک زخم مشکوک دهانی توصیه می شود.

راه های معالجه رفع افت های دهانی چیست؟

درمان به دلیل كاهش درد زخم ها انجام می گیرد. ولی درمان برای رفع درد به سرعت امکان پذیر نمی باشد ودرمان بيشتر به این دلیل انجام می گیرد که افت های دهانی مجددا عود نکنند.

در صورتی که این درد خفیف باشد نیازی به درمان ندارد بخصوص اگر زخم از نوع كوچك باشد که یک افت جزئی است.

اقدامات عمومی در هنگام بروز زخم آفتي عبارتند از:

  • اجتناب از مصرف غذاهای ادویه دار,نوشابه های اسیدی و غذاهای شور(مانند چیپس)که می تواند موجب سوزش و درد بیشتر شود.

  • استفاده از نی  برای نوشیدن مایعات و جلوگیری از دست زدن و لمس زخم های موجود در جلوی دهان زيرا موجب بدتر شدن زخم ها میشود.(توجه داشته باشید که نوشیدنی های داغ را نمی توان با یک نی نوشید زیرا همانطور که موجب سوزش گلو می شود موجب سوزش زخم ها نیز می شود)

  • استفاده از یک مسواک نرم جهت مسواک زدن بخصوص اگر دارای دندان مصنوعی هستید باید خیلی مراقب باشید.

  • در صورتی که شما به یک دارو مشکوک هستید که موجب ایجاد زخم های دهانی می شود نباید ان را مصرف کنید(برای مثال در صورتی که شما می خواهید مواردی چون ادامس جویدنی نیکوتین و قرص های مکیدنی را جایگزین نیکوتین کنید یا موارد دیگری را به صورت اسپری یا قرص استفاده کنید رماني كه خواستید جایگزیني براي ان  پیدا کنید باید مراقب عوارض جانبی ان باشید.)


برخی از داروها ممکن است به سهولت زخم های دهانی را رفع کنند که به شرح زیر هستند:

  • دهان شویه کلر هگزیدین(نام تجاری کرسودیل) که موجب کاهش درد می شوند همچنین سبب مس شوند زخم به سرعت التیام یابد که برای جلوگیری از الودگی زخم استفاده می شود و همچنین تعداد زخم ها را کاهش می دهد کلرو هگزدین دهان شویه ای است که معمولا 2 بار در روز استفاده می شود ولی ممکن است در صورتی که به طور مرتب مصرف شود موجب لکه دار شدن دندان ها و قهوه ای شدن انها شود. اجتناب از مصرف نوشیدنی هایی که تانن دارند مانند (چای ,قهوه و شراب قرمز) هنگام مصرف اين دهان شويه و همچنین مسواک زدن دندان ها قبل از مصرف کلروهگزیدین، زیرا موادی که در خمیر دندان هستند موجب غیر فعال شدن کلروهگزیدین شوند.

  • استفاده از قرص های استروئیدی نیز ممکن است درد را کاهش دهد و همچنین کمک می کند تا زخم زودتر بهبود یابد این قرص ها مکیدنی بوده و با زخم ها در تماسند تا زمانی که کاملا حل شوند و در صورتی که زخم ها زیاد شدند این قرص ها بهترین راه حل می باشند انها موجب بی حس شدن زخم و افت شده و از زیاد شدن افت های دهانی جلوگیری می کند و دوزمصرفی معمولا یکی می باشد قرص های مکیدنی معمولا 4 بار در روز مصرف می شوند تا زخم بر طرف شود و در کودکان پنچ بار در روز مصرف می شود. (در ايران موجود نمي باشد)

  • یک ماده خمیری یا پودر حاوي سدیم که از ان برای رفع زخم یا کاهش درد استفاده می شود.

  • استفاده از داروی خوراکی ضد درد که بهتر است به صورت محلول شستشو, ژل,اسپری دهان باشد که موجب کم شدن درد می شود مثل بنزیدامین که یک نوع اسپری می باشد یا کولین سالیسیلات که مانند ژل می باشد که در افراد زیر 16 سال نباید استفاده شود و موجب سندروم ری می شود  در صورتی که زیاد مصرف شود و یکی از دلایلی که اسپرین زیاد در کودکان استفاده نمی شود همین می باشد .

  • شما می توانید تمامی داروهای ذکر شده را بدون نسخه از داروخانه خریداری کنید راه های درمانی دیگری نیز وجود دارد  که درد و زخم کاهش یابد برای مثال مصرف یک دوره قرص های استروئیدی,کلشی شین,تتراسایکلین و داکسی سایکلین جهت شستشوی دهان و برخی از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن

چه زمان باید ما به دکتر مراجعه کنیم؟

زخم های افتی دهان می تواند دردناک باشد و مزاحمت ایجاد کند ولی جدی نمی باشد اما زخم های دهان می تواند توسط باکتری ها الوده شوند و در این حالت ممکن است زخم دچار التهاب یا قرمزی شود همچنین ممکن است باعث احساس ناخوشی و تب شود ولي از آنجاييكه عفونت های باکتریایی شایع نمی باشد مصرف انتی بیوتیک ها الزامی نمی باشد. بدانید که همه زخم های دهان افت های دهان نمی باشند انواع دیگر زخم ها می توانند دلایل دیگری داشته باشند.

مهم:گاهی سرطان دهان می تواند موجب ایجاد یک سری زخم های غیر معمول شود که به راحتی التیام نمی یابد شما در صورتی که مشاهده کردید زخم های دهانی بعد از 2 الی 3 هفته التیام نمی یابند به یک پزشک یا دندان پزشک مراجعه کنید به خصوص در صورتی که شما یک فرد سیگاری می باشید ممکن است كه در اين حالت دندان پزشک شما ,شما را به فوریت های پزشکی سرپایی ارجاع دهد.در درمانگاه از یک متخصص گوش و حلق و بینی  جراح دهان بخواهید که شما را معاینه کند و او نمونه بیوپسی زخم های شما را به ازمایشگاه می فرستد و مورد مطالعه قرار گرفته تا سرطان رد شود.