اپ سلامتی برای همه

سندرم روده تحريك پذير چيست؟

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

درد منتشر شكم شايع  ترين شكايت استآیا درد یا احساس نفخ و ورم شكم دارید؟ آیا باید پشت سرهم به دستشوئی بروید؟ یا بیماری دارید که مدام احساس نياز به دستشوئی نیاز دارید ؟ اگر اینطور است ممکن است میتلا به یک  بیماری شایع دستگاه گوارش که به آن سندرم روده تحریک پذیر ( IBS ) گفته می شود، شده باشید. این بیماری بسیار آزار دهنده است. اما دليلي براي تسلط بيماري بر بيمار وجود ندارد.

سندرم روده تحريك پذير چیست؟
در سندرم روده تحريك پذير روده ها تغییرات ساختمانی ندارند و نرمال به نظر می رسند. اما به بطور طبیعی کار نمی کنند در این بیماری همیشه روده بزرگ درگیرمی شود.
سندرم روده تحريك پذير علت مشخصی ندارد . اما بسیاری از مردم بدنبال یک دوره پراسترس به آن مبتلا می شوند و یا ممکن است بدنبال یک عفونت گوارش بوجود اید . اما هنوز مواردی بدون علت شناخته شده گزارش می شود در هر صورت سندرم روده تحريك پذير یک مشکل و بیماری جدی است .

علايم بيماري

علائم سندرم روده تحريك پذير  ممکن است خفیف یا شدید باشد . این علائم از فردی به فردی دیگر متفاوت است .
پزشکانی که این بیماری را درمان می کنند یک سری علائمی را که تقریباً در همه افراد مشترک است را به صورت زیر نام می برند :این موارد شامل :

  •  گرفتگی و درد شکمی که با دفع کاهش می یابد.
  • تغییرات دفعی ( مدفوع زیاد وآبکی ) یا مدفوع خشک ( یبوست ) .
  • تغییرات در دفعات اجابت مزاج ( بیشتر یا کمتر از حد معمولی ) .
  • مشکلات مربوط به دفع مدفوع ( نیاز اورژانسی به دفع و یا احساس باقی ماندن مدفوع پس از اجابت مزاج )
  • وجود مخاط در مدفوع
  • نفخ و تورم

تشخیص

هیچ آزمایش تشخیص برای سندرم روده تحريك پذير وجود ندارد . به جای آن آزمایشاتی انجام می شود که مشکلات دیگر ( مانند وجود عفونت یا بیماری سلیاک)  که علائم شبیه به این بیماری را دارد رد می کند. این آزمایشات شامل آزمایشاتی بر روی نمونه خون و مدفوع بیمار در آزمایشگاه می شود. کلونوسکپی نیز یکی از اقدامات دیگر یست که جهت تشخیص انجام مي شود. اگر هيچ يافته مشخصي مبني بر يكي از بيماري هاي شناخته شده و شايع يافت نشود، می توان مطمئن شد که  علايم مربوط به سندرم روده تحريك پذير  است .

ملاقات پزشکتصاوير از منابع خارجي استخراج شده و براساس فرهنگ و عرف آن جوامع است

پزشک درباره علائمی که در پی بیماری بروز کرده است . عادت های روده ای و غذائی سوالاتی خواهد کرد كه بيمار با صداقت و بدون احساس ناراحتي و خجالت به سوالات پزشک پاسخ دهد. و داروها و داروهای گیاهی و مکمل هائی که مصرف می کند را به اطلاع پزشک برساند.  همچنین اقداماتی را که برای درمان و از بین بردن علائم بیماری تا به حال انجام داده را با پزشک خود در میان بگذارد. حتي اگر بتواند  برای چند هفته آنچه می خورد، فعالیتها، علائم و هر چیزی را که احساس وي را بهتر یا بدتر می کند یادداشت کند.  آنوقت پزشک با کمک این اطلاعات برنامه مناسبی را جهت کنترل بیماری تنظیم می کند.

اطلاعاتی درباره سندرم روده تحريك پذير

  • از هر پنج نفردر آمريكا يك نفر مبتلا به سندرم روده تحريك پذير هستند.
  • سندرم روده تحريك پذير سرطان نیست و علت آن نیز سرطان نیست.
  • سندرم روده تحريك پذير ارتباطی به مغز ندارد اما استرس می تواند موجب بدتر شدن علائم آن می شود.
  • سندرم روده تحريك پذير یک بیماری التهابی روده نیست .(سندرم روده تحريك پذير)
  • سندرم روده تحريك پذير  یا بیماری crohn است و یا التهاب همراه با زخم کولون .
  • این وضعیت شامل تغییرات در فرم روده ( ساختار آن است ) .
  • ( سندرم روده تحريك پذير ) تغییرات در عملکرد روده است بدون ایتکه تغییری در ساختار آن اتفاق افتاده باشد.

 دستگاه گوارش نرمال و طبیعی

دستگاه گوارش یکی از مهمترین ارگانهاي بدن است که موجب هضم و جذب غذا می شود . وشامل  مسیری است که از دهان شروع وبه آنوس ختم می شود که در بین  این مسیر انرژی و مواد غذائی را از غذاها جذب می کند. قسمتهایی از غذا که قابل استفاده برای بدن نیستند به صورت مواد زائد ( فضولات ) دفع میشوند . این مواد به صورت مدفوع در طول اجابت مزاج از بدن دفع می شوند. 

چطور غذاها از مسیر دستگاه گوارش عبور می کنند:آناتومي دستگاه گوارش

  • معده غذاها را به صورت یک مخلوط نرم در می اورد
  • روده کوچک: مواد مغذی موجود در مخلوط نرم را جذب می کند . و بقیه مواد از روده کوچک وارد روده بزرگ می شود.
  • روده بزرگ(کولون) آب را از مواد اضافی بازجذب می کند و آنها را تبدیل به مدفوع می کند.
  • رکتوم مدفوع را تا زمان انجام اجابت مزاج نگه می دارد.
  • آنوس در هنگام عبور مدفوع به خارج از بدن باز می شود.
  • اعصاب بین مغز و روده ارتباط برقرار می کنند.

 


 ارتباط  مغزی – گوارشی

مغز ارتباط بسیار قوی با دستگاه گوارش دارد یعنی مواد شیمیایی در بدن همانطور که برای خلق و احساس اثر می گذارند بر روی رودها هم موثرند. بهمین دلیل است که فرد در مواقع استرس و ترس دچار دل پیچه می شود- بر همین اساس استرس می تواند نقش مهمی در شروع علائم سندرم روده تحريك پذير داشته باشد .

ابتلا به سندرم روده تحريك پذير

وقتی بيماري دچار سندرم روده تحريك پذير  هست، قسمتی از بدن بدرستی کار انجام نمی دهد و حرکت مدفوع از داخل روده به صورت نرمال و طبیعی نیست. ( مشکلات حرکتی روده ) و یا ممکن است که رودها سیگنالهای درد را به مغز بفرستد. ( مشکلات عصبی ) و این مشکلات خود موجب بروز علائمی در فرد می شوند که در زیر به این موارد اشاره می شود:

بیماریهای مربوط به حرکات روده

اعصاب و سیگنالهای عصبی هستند که به عضلات روده فرمان می دهند که مدفوع را به سمت جلو حرکت دهند. در ابتلا به سندرم روده تحريك پذير   این اعصاب به درستی کار نمی کنند و موجب می شود که حرکت مدفوع یا خیلی سریعتر یا خیلی کندتر از حد طبیعی انجام شود. اگر انقباض عضلات روده ای زیاد باشد سرعت حرکت مدفوع نیز افزایش یافته و در نتیجه آب کافی از آن با زجذب  نمی شود و فرد دچار اسهال می شود. ( مدفوع آبکی ) اما اگر انقباضات روده ای  به اندازه کافی نباشد  حرکت مدفوع در روده به کندی انجام شده ودر نتیجه آب بیشتری از مدفوع باز جذب می شود و موجب بروز یبوست در فرد می شود. در سندرم روده تحريك پذير می توان یبوست و اسهال به طور متناوب بروز کند.

مشکلات عصبی همراه با بیماری

سندرم روده تحريك پذير   معمولا باعث درد و کرامپ های شکمی می شود. این درد به علت افزایش گاز یا انقباضات عضلات شکمی است. در بعضی بیماران حتی میزان طبیعی گاز و انقباضات شکمی  نیز باعث درد می شود. و این امر بدین علت است که در این بیماری اعصاب روده ای بسیار حساس تر از معمول هستند. مشکل بعدی که وجود دارد، این است که بیمار پس از دفع روده ای دچار احساس باقی ماندن مدفوع در رکتوم می شود.( تخلیه ناقص)


 راههای تسکین بیماری

چیزی که این بیماری را بدتر می کند تفاوت آن از شخص به شخص دیگر است و آنچه آن را بهتر می کند نیز همین علت است تغییرات سبک زندگی و نسخه دارویی معمولا می توانند موجب کنترل علائم بیماری شوند تا بيمار احساس بهتری پیدا کند بايد علائم بیماری را به پزشک توضیح داد تا بتواند بهترین روش درمان را انتخاب کند.

توصيه به بيماران: فیبر بیشتری صرف کنید و آب فراوان بنوشید

فیبر خورده شده باعث حجیم کردن مدفوع شده و این وضعیت موجب می شود که حرکت مدفوع از مسیر کولون (روده بزرگ) آسانتر شود و در این صورت یبوست و کرامپهای شکمی کمتر می شود. و همچنین فیبر باعث نگه داری آب در مدفوع می شود که خود به پیشگیری از یبوست کمک می کند  بیشتر غلات و سبزیجات و میوه ها حاوی فیبر هستند.

فیبرهای مکمل نیز می تواند مفید باشد . با اجازه پزشک مي توان یکبار آنها را امتحان کرد. بايد کم کم و به تدریج به جای خوردن غذاهای حاوی فیبر کم از مواد غذای با مقدار فیبر بالا استفاده شود و همراه آنها مقدار بیشتری آب مصرف کرد.

قابل توجه براي بيماران: اگر مصرف بیشتر فیبر موجب نفخ و کرامپ بیشتر شده است حتمآ به پزشک خود اطلاع دهید.

پیشگیری از غذاهایی که باعث شروع سندرم روده تحريك پذير می شوند.

خوردن غذاهاي مناسب بسيار در درمان نقش دارد

اگر چه بعضی غذاها می توانند باعث شروع سندرم روده تحريك پذير شوند ویا علائم آنرا بدتر کنند، اما برخي غذاها واقعا محرك سندرم روده تحريك پذير  نیستند، اگر بيمار فکر می کند كه غذای خاص موجب شروع  علائم می شود بهترین راه این است که از مصرف آن خوداری کرده و بررسی کند که آیا واقعآ عدم مصرف آن باعث بهبود می شود یا نه.

بعضی از غذاهایی که معمولآ باعث شروع سندرم روده تحريك پذير میشوند شامل موارد زیر است:

  • کافئین  (  در قهوه – چای و نوشابه ها و نوشیدنی های انرژی بخش )
  • غذاهای چرب
  • شکلات
  • غذاهای نفاخ  مانند لوبیا
  • شیر و لبنیات دیگر خصوصآ در افرادی که (حساسیت) ناسازگاری با راکتوز دارند ( بیماری گوارشی مربوط به قند موجود در شیر )
  • و قند سایر غذاها  همانند فروکتوز (قند میوه ) و سوربیتول ( اغلب در غذاهای بدون قند استفاده می شود )

کنترل استرس
در بعضی افراد استرسها ی روحی می تواند موجب بدتر شدن سندرم روده تحريك پذير شود. موارد زیر به کنترل استرس کمک می کند:

  • بيمار بايد تمرین کند که در مواقع استرس نفس عمیق بکشد
  • درباره مشکلات و نگرانی های خود با یک مشاور و یک دوستی که به او اعتماد دارد صحبت کند.
  • هر روز مقداری از وقت خود را به کارهائی اختصاص دهد که از آنها لذت می برد .
  • یوگا و مدیتیشن انجام دهد.

فعاليت بدني موثر است

توصيه مي شود كه بيماران روزانه وقت بيشتري را به فعالیت اختصاص دهند . این کار باعث کاهش استرس شده و اجابت مزاج طبیعی می شود. کارهايی را انجام دهد که از آنها لذت می برد . مثلا دوچرخه سواری کند و يا به یک تیم ورزشی ملحق شود. اما اگر مدت زیادی است که بيمار فعالیت ورزشی نکرده قبل از شروع آن حتماً با پزشک خود مشورت کند .

داروها

مثل همه مبحث ديگري كه مطرح مي شود، در صورتیکه تغییر سبک زندگی علايم  را کاهش ندهد باید از داروها جهت درمان استفاده کرد.

نسخه داروئی

اگر بيمار تحت درمان با داروی خاصی هست بايد حتماً آن را به درستی استفاده کند. یعنی داروها برای شروع اثر نیاز به زمان بیشتری دارند. بنابراین نبايد زود نااميد شده و مصرف آنها را سريع ترک کرد. البته در صورتي كه بيمار دچار عوارض داروئی شود بايد حتماً به پزشک خود اطلاع دهد.

 داروهایی که برای بيمار  تجويز می شود ممکن است شامل موارد زیر باشد :

  • داروهای ضد اسپاسم : این داروها به کاهش اسهال و کاهش کرامپ های (انقباضات) شکمی کمک می کند.
  • داروهای ضد افسردگی : به علت ارتباطی که بین روده و مغز وجود دارد مواد شیمیایی می تواند بر روی روده تاثیر گذار باشد. تغییر سطح پایه این مواد در بدن می تواند به کاهش علائم سندرم روده تحريك پذير کمک کند . و دوز مصرفی این داروها در درمان سندرم روده تحريك پذير بسیار کمتر از میزان دارويی است که در درمان افسردگی بکارمی رود
  • داروهای دیگر : داروهای دیگری شامل داروهایی برای درمان اسهال یا یبوست میباشد . و پزشک در مورد فواید و مضرات آنها مي تواند توضيح دهد.

داروهای بدون نسخه
داروهائی که موجب کم شدن اسهال می شوند مانند M.O.M (شيرمنيزيم) می توانند براي بيماران با اسهال غالب كمك كننده باشن. برای انواع داراي یبوست اگر بيمار بخواهد از ملین های حجیم کننده و یا نرم  کننده های مدفوع استفاده کند بايد حتماً از پزشک خود مشورت بگیرد. از مصرف پاک کننده های روده و یا ملین های تحریک کننده جدا خودداری شود.
البته در نهايت این درمان ها می تواند برای مدت کوتاهی در کاهش علائم موثر باشد. اما نهایتاً باعث بدتر شدن علائم می شوند. در بعضی موارد استفاده از آنها می تواند حتی به روده صدمه بزند.

درمان هاي جايگزين براساس طب مكمل
ممكن است برخي بيماران درمورد بعضی روشهای درمانی سندرم روده تحريك پذير شنیده یا مطلبی خوانده باشند. بعضی از آنها طبق تجربه در درمان بیماری سندرم روده تحريك پذير  موثر بوده است . بعضی از آنها شامل استفاده از مکمل های گیاهی و طب سوزنی است.

درمانهای دیگر شامل مصرف آنزیمهای گوارشی است که البته تاثیر چندانی ندارند . اما در نهايت اگر بيمار قصد دارد که یک درمان موثر را تجربه کند، بايد صادقانه اطلاعات مربوط به آنچه را که انجام می دهد و یا می خورد و در بهتر شدن علائم به وي کمک می کند را در اختیار پزشک قرار دهد.