دیسفاژی (اختلال در بلع)

دیسفاژی (اختلال در بلع)
• ديسفاژي (اختلال در بلع) عوامل مختلفي دارد. اگر مبتلا به اختلال در بلع شديد هر چه سريعتر با پزشك خود مشورت كنيد. چون شرايط جدي اي مثل سرطان مري مي توانند عامل آن باشند. به عنوان يك قانون كلي، هر چه علائم سريعتر شناسايي شوند، دورنما و شانس بهبود بيشتر خواهد بود. در اين مقاله در مورد علل اصلي اختلال در بلع بحث شده است.

 اختلال در بلع چيست؟

• ديسفاژي يك واژه پزشكي براي اختلال در بلع است. اين علامت معمولا به خاطر مشكل در ازوفاگوس (مري) ظهور مي يابد. گاهي مشكلي در انتهاي دهان يا فشار آوردن چيزي در مري مي تواند منجر به اين علامت شود كه خيلي رايج نيست. اختلال در بلع عوامل مختلفي دارد كه در زير توضيح داده شده است.
• شدت اختلال در بلع متفاوت است. وقتي خفيف باشد مي تواند بدون درد بوده و اين احساس وجود دارد كه مدت زمان بيشتري طول مي كشد كه غذا از مري بگذرد. خوردن مايعات مشكلي به وجود نمي آورد. اگر شديد باشد به اين معنا است كه هم غذاها و هم مايعات به سختي از مري پايين مي روند و ممكن است سبب رفلاكس (استفراغ) غذا و نوشيدني شود. اگر در سطح متوسط باشد علائم چيزي بين اين دو است.
• علائمي كه همزمان با اختلال در بلع ممكن است به وجود آيند عبارتند از: بالا آوردن غذا، استفراغ، سرفه، احساس خفگي و درد در زمان قورت دادن (بلع دردناك). ولي اگر اختلال در بلع خفيف باشد هيچ يك از اين اتفاقها نمي افتد.
• با اين وجود هر درجه اي از اختلال در بلع بايد به پزشك گزارش شود- حتي اگر خفيف باشد. اختلال در بلع نشانه اي است كه هميشه بايد به درستي شناسايي و توضيح داده شود. براي مثال، نخستين علامت سرطان مري اغلب اختلال در بلع خفيف و بي درد است كه به تدريج در طول زمان بدتر ميشود. بنابراين، به عنوان دليلي بر اين بيماري بايد رد يا تاييد شود. به عنوان يك قانون كلي، هر چه زودتر يك مشكل جدي شناسايي شود، شانس و دورنماي درمان بهتر خواهد بود.
 • شناخت مري
• ازوفاگوش (مري) بخشي از روده (دستگاه گوارش) است. وقتي مي خوريم، غذا از مري به معده مي رود.
• بخش بالاي مري پشت ناي قرار دارد. بخش پايين آن بين قلب و نخاع قرار دارد.
• در جداره مري لايه هاي از ماهيچه قرار دارد. اين ماهيچه ها منقبض شده و غذا را به معده هل مي دهند. جداره داخلي مري (مخاط و زير مخاطي مري) از لايه هايي از انواع مختلف سلولها و برخي غدد كوچك تشكيل شده كه مخاط ميسازند. مخاط كمك مي كند كه غذا به آرامي و به نرمي به پايين رود.
• يك رشته عضله تنگ كننده حلقوي (اسفنكتر) در محل اتصال بين مري و معده قرار دارد. براي عبور غذا اين ماهيچه شل ميشود اما در حالت معمولي سفت بوده و اجازه نمي دهد غذا و اسيد به بالا به مري برگردند (رفلاكس). در واقع، اسفنكتر همانند يك دريچه عمل مي كند.
• دلايل مختلفي ممكن است داشته باشد. در زير خلاصه اي از مهمترين و رايج ترين علائم آورده شده است.
تنگي به خاطر ازوفاژیت (التهاب مري) شديد
ازوفاژیت يعني تورم جداره مري. رفلاكس اسيد زماني است كه مقداري اسيد از معده به مري بازگردد. اغلب علل ازوفاژیت به خاطر رفلاكس اسيد است. اسيد سبب تحريك جداره داخلي قسمت تحتاني مري شده و سبب تورم ميشود. بیماری رفلاکس معدی-مری (GORD) اصطلاحي است عمومي كه طيفي از شرايط- رفلاكس اسيد، با يا بدون ازوفاژیت و علائم را توضيح مي دهد. از عوارض ازوفاژيت بلند مدت و جدي، زخم شدن و تنگي  قسمت تحتاني مري است. ازوفاژيت به خاطر رفلاكس اسيد رايج است اما تنگي كه اختلال در بلع ايجاد كند، عارضه اي از اين مشكل است كه خيلي متداول نيست.
سرطان مري
سرطان مري در كشورهاي پيشرفته مثل انگلستان متداول نيست. اغلب در افراد بالاي 55 سال اتفاق مي افتد اگرچه گاهي جوانتر ها نيز مبتلا ميشوند. اگر در مراحل اوليه شناسايي شود، شانس درمان يشتر است. اختلال در بلع اغلب اولين علامت  رشد سرطان و تنگ شدن راه عبور در مري است.
تنگي به دلايل ديگر
اگرچه ازوفاژیت و سرطان عوامل اصلي تنگي هاي مري است اما دلايل ديگري نيز مي تواند داشته باشد- براي مثال، بعد از جراحي يا راديوتراپي مري. برخي از داروها مي توانند مري را تحريك كرده و  منجر به تنگي آن شوند. نوشيدن مواد سفيد كننده يا ديگر مواد شيميايي مي تواند منجر به آسيب، زخم شدن و تنگي مري شود.
شبكه ها و حلقه هاي مري
زاييده هاي غير سرطاني غير طبيعي در بافت مري ممكن است به وجود آيد كه وجود آنها رايج نيست. دليل ايجاد آنها مشخص نيست اگرچه شبكه هاي مري گاهي در افرادي كه كم خوني حاصل از فقر آهن دارند به وجود مي آيد. حلقه ها و شبكه ها ممكن است عارضه اي به وجود نياورند اما گاهي سبب اختلال در بلع ميشوند.

اشالازي
اشالازي شرايطي است كه هم بر روي ماهيچه ها و هم اعصابي كه ماهيچه هاي مري را كنترل مي كند تاثير مي گذارد. اشالازي عموما در ابتدا بر اعصابي كه سبب شل شدن اسفنكتر بين مري و معده ميشود تاثير مي گذارد. سپس ماهيچه ها به درستي منقبض نشده و نمي توانند غذا را به پايين انتقال دهند. به علاوه اسفنكتر به درستي شل نميشود و بنابراين غذا نمي تواند به راحتي به معده انتقال يابد و بنابراين نمي توانيد به راحتي غذا را قورت دهيد. معمولا بزرگسالان بين 20 تا 40 سال را مبتلا مي كند. در اغلب موارد، دليلي براي آن يافت نمي شود و دليل عدم كاركرد درست ماهيچه ها و اعصاب در مري هنوز مشخص نيست.