saratan

 

منشا بیماری سرطان در درون سلول های بدن است. انواع مختلف سلول در بدن وجود دارد ، و در نتیجه انواع مختلف سرطان از انواع مختلف سلول ها ایجاد میشود. آنچه که در همه سرطان ها مشترک است این است که سلولهای سرطانی، نتیجه تغییر سلولهای عادی بدن به حالت غیر طبیعی هستند که در این شرایط تکثیر خارج از کنترل دارند. با این حال ، اغلب  تفاوت های دیگری نیز بین انواع مختلف سرطان وجود دارد

 

برای مثال :

  • بعضی سلولهای سرطانی رشد و گسترش  بسیار سریع تری نسبت به بقیه انواع دارند.

  • بعضی از انواع سرطان ها آسان تر درمان می شوند، به خصوص اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود .  

  • بعضی سرطان ها پاسخ بسیار بهتر به یک روش درمانی مانند شیمی درمانی ، پرتودرمانی ، و یا درمان های دیگر می دهند.

در برخی انواع چشم انداز بهتر (پیش آگهی) از دیگران است. برای برخی سرطان ها شانس خوبی وجود دارد که حتی علاج شوند و بیماری برای همیشه از بدن بیمار پاک شود. اما برای برخی از انواع سرطان ، چشم انداز ضعیف است.
بنابراین ، سرطان فقط یک بیماری نیست انواع بسیار متنوعی دارد تقریبا در همه اعضا و بافت های بدن سرطان ایجاد می شود. در هر مورد مهم است که نوع سرطان  وعلت توسعه آن را پزشکان تشخیص دهند و اینکه هر سرطان نوع خاصی به درمان های مشخصی پاسخ می دهند و این پزشک را قادر می کند که درمان قابل اعتمادی را توصیه کند.

سلول ها چه هستند؟

سلول های عادی بدن:

بدن از میلیون ها واحد زنده کوچک به نام سلول کوچک ساخته شده است. قسمت های مختلف بدن مثل اندام ، استخوان ، عضلات ، پوست و خون ،همه از سلول های مختلف تخصصی شده ساخته شده اند. همه سلول ها دارای مرکز کنترلی به نام هسته هستند. هسته در هر سلول حاوی هزاران ژن است که از یک ماده شیمیایی به نام دی ان ای ساخته شده است. ژن ها در کنترل عملکردهای سلول نقش دارند. به عنوان مثال ، ژن های مختلف کنترل می کند که چگونه مواد پروتئین ها تولید شوند و یا چه وقت و چگونه هورمون و یا دیگر مواد شیمیایی تولید و ترشح می شوند . بعضی  وقتها ژن ها کنترل می کنند که سلول چه موقع باید تقسیم و به این وسیله تکثیر شوند، حتی برخی از ژن ها کنترل می کنند که چه زمانی باید سلول بمیرد .

اکثر انواع سلول در بدن به روش تقسیم شدن تکثیر می شوند که براساس برنامه زمانی مشخصی است و سپس سلول های قدیمی، کهنه و فرسوده و یا آسیب دیده از بین رفته و سلول های جدید تشکیل می شوند. برخی از سلولها به طور معمول با سرعت زیاد زاد و ولد می کنند. به عنوان مثال ، گلبولهای قرمز خون. برخی از سلول ها  پس از تولد دیگر تکثیر نمی­شوند، مانند سلول های مغز .

سلول های غیر طبیعی:

 اما گاهی اوقات یک سلول غیر طبیعی می شود. زمانی  که یک یا تعداد بیشتری از ژن های یک سلول آسیب دیده و یا تغییر یابند، چنین اتفاقی می افتد. معمولا این سلولها می میرند یا توسط سلولهای گلبول سفید از بین برده می شوند. اما گاهی این اتفاق نمی افتد و سلول های غیر طبیعی ممکن است به سرعت به تعداد دو و چهار و هشت و...تقسیم شوند. و در مدت کوتاهی ممکن است تعداد زیادی از سلولهای غیر طبیعی از سلولهای غیر طبیعی اولیه تولید شوند. این سلول ها از تکثیر سلولهای سالم جلوگیری میکنند. اگر این گروه از سلول (سلول های غیر طبیعی) بزرگتر شوند  ، ایجاد توده ای می کنند که به آن تومور می گویند.

تومورها چه هستند؟

رشد بافت سلولهای غیر طبیعی که دارای رشد کنترل نشده­اند، را تومور گویند. تومورها به دو نوع خوش خیم و بدخیم تقسیم می شوند.

تومورهای خوش خیم

ممکن است در نقاط مختلف بدن ایجاد شده باشند. تومورهای خوش خیم به آرامی رشد و گسترش می یابند و به سایر بافتهای هجوم نمی برند . آنها حالت سرطانی ندارند و در اغلب موارد تهدید کننده زندگی نیستند.  اغلب آنها به تنهایی هیچ آسیبی ندارند. با این حال، برخی از تومورهای خوش خیم می تواند مشکلاتی ایجاد کنند. به عنوان مثال، برخی از این تومورها رشد بسیار سریعی دارند و به شدت بزرگ میشوند  و در نتیجه بیماران علایم فشار موضعی ناشی از این توده جدید به اعضای مجاور آن را خواهند داشت. همچنین، برخی از تومورهای خوش خیم از جنس سلول های ترشح کننده هورمون ایجاد می شوند، که در نتیجه افزایش تعداد سلول ها و تولید و ترشح هورمون بیش از حد می توانند باعث ایجاد عوارض ناخواسته شوند .

تومورهای بدخیم یا سرطانی

یک سلول سرطانی در گردش خون به دنبال مکانی برای استقرار و تکثیرسلول های تومورهای بدخیم تمایل به رشد بسیار سریع و حمله به بافت ها را دارند  که می توانند صدمه ایجاد کنند. محل اولیه و اصلی را که در آن تومور توسعه می یابد را منشا تومور گویند. تومورهای بدخیم ممکن است به سایر نقاط بدن به منتشر شده و محل های دیگر تمرکز و رشد تومور (متاستاز) ایجاد شود. این تومورها ثانویه  بوده و همزمان به تومور اولیه رشد و گسترش یافته و به بافت های اطراف آسیب می رسانند.

توجه :  همه انواع تومورهای سرطانی جامد نیستند. به عنوان مثال ، در سرطان سلول های خون بسیاری از سلولهای خونی غیرطبیعی در مغز استخوان ساخته میشوند و در جریان خون به گردش در می آیند.

چگونه تومورهای بدخیم رشد و گسترش می یابند؟

رشد محلی و آسیب به بافت های مجاور

سلول های بدخیم به سرعت زاد و ولد کرده، با این حال، به منظور توسعه و بزرگتر شدن سلولها به یک منبع خون برای به دست آوردن اکسیژن و پرورش سلول های جدید و تقسیم آنها نیاز است تا تومور بزرگ تر و بزرگتر شود . در واقع ، تومور برای اینکه به اندازه ای بزرگتر از اندازه سر سوزن رشد کند نیاز به دسترسی به رگهای خونی دارد تا به اکسیژن و مواد غذایی برای سلولهای خود دسترسی داشته باشد. مواد شیمیایی خاصی که توسط سلولهای سرطانی ترشح می شوند، باعث تحریک عروق خونی کوچک در اطراف آنها شده و منجر به تولید شاخه های جدید رگ در اطراف سلول های سرطانی می شود. این توانایی سلول های سرطانی برای تحریک عروق خونی به رشد به نام 'آنژیوژنز' گفته می شود. در نهایت سلول های بدخیم  به سلول های طبیعی فشار وارد کرده و با تکثیر بیش از حد و بدون کنترل به بافت های اطراف صدمه وارد می کنند و با مصرف انرژی و مواد غذایی فراوان موجب کاهش انرژی و مواد غذایی در دسترس سایر بافت ها می شوند.

گسترش کانال های لنفاوی و غدد لنفاوی

برخی از سلول های بدخیم ممکن است به غدد لنفاوی از طریق کانال های محلی راه پیدا کنند. (بدن شامل شبکه ای از کانال های لنفاوی است که مایعی به لنف در آنها جریان دارد و در طول این کانال ها غده هایی به نام غده لنفاوی که وجود دارد که مراکز مراقبت از سلولهای بدن هستند.) ممکن است سلول های بدخیم در غدد لنفاوی موجود در مسیر کانال هایی که به تومور نزدیک اند به دام بیافتند که باعث توسعه تومور در آن غده و بزرگ شدن و تورم آن می شوند. در نتیجه غدد لنفاوی که به تومور نزدیک هستند، ممکن است بزرگ شده و حاوی سلول های سرطانی شوند.

گسترش به نواحی دیگر بدن

ممکن است برخی از سلول های بدخیم به عروق خونی کوچک و (مویرگی) وارد شوند . سپس آنها در جریان خون چرخیده، سایر نقاط بدن  را آلوده می کنند. سپس سلول ها به شکل ثانویه تومور (متاستاز) در یک یا چند بخش از بدن شروع به تکثیر و ایجاد توده های جدید می کنند. این تومورها ثانویه بوده و به رشد، تجاوز و آسیب بافت ها ی اطراف در محل جدید می پردازند و گسترش می یابند.

چرا تومورهای خوش خیم به سایر نقاط بدن گسترش نمی یابند؟

 تشکیل سلول های تومورهای خوش خیم  با سلول های تومور بدخیم متفاوت است . سلولها در تومورهای خوش خیم کاملا شبیه سلول های معمولی هستند و به بافت اطراف خود تجاوز نمی کنند. تومور خوش خیم، اغلب  دارای درون یک پوشش در اطراف خود هستند و یا در بین سلول های عادی که دور تومور قرار دارند، رشد می کنند. حدود اطراف تومور خوش خیم  بر خلاف تومور بدخیم به صورت صاف ودارای لبه واضحی است  که با سلول های اطراف اشتباه نمی شود. 

انواع سرطان

بیش از 100 نوع سرطان وجود دارد و بسته به نوع سلول وحشی شده ( به رشد سلولهایی سرطانی می گویند رشد وحشی یا سرطانی شده) می توان سرطان ها را طبقه بندی کرد. به عنوان مثال ، سرطان پستان ، سرطان سلول های نوع کوچک ریه و غیره.

  • سرطان های بافت پوششی یا اپی تلیال، سرطان هایی هستند که ناشی از سلولهایی که بر روی سطوح بدن یا مخاطها وسطح داخلی اندام های توخالی و یا پوشش غددی باشند . به عنوان مثال، پوست ، پوشش جدار روده ، داخل دهان، گردن رحم ، راههای هوایی و غیره.

  • سارکومها سرطانی هستند که ناشی از سلولهایی که بافتهای نوع همبند نظیر استخوان یا ماهیچه را تشکیل می دهند، باشد. به عنوان مثال ، استئوسارکوم یا سرطان بافت استخوان لوسمی و لنفوم سرطان سلولهای خونساز در مغز استخوان و غدد لنفاوی است . به عنوان مثال ، لوسمی سرطان سلول های سفید خون است.


  • برخی از سرطان های رایج در ایران براساس آمارهای موجود عبارتند از: لوسمی و لنفوم، پستان، ریه، پروستات ، معده و مری و سرطان پوست.

سرطان درجا چیست؟

به سرطان در مرحله بسیار ابتدایی، وقتی سلول های غیر طبیعی سرطانی به محل اولیه خود محدود هستند، گفته می شود. در این مرحله تومور رشد نکرده و هیچ سلول سرطان نیزبه سایر اعضای بدن، گسترش نیافته است. بسیاری از سرطانها ، ماه ها  و یا حتی سال در این مرحله باقی می مانند تا اینکه در شرایط مناسب رشد کنند. این مساله ممکن است به دلیل اینکه سلولهای سرطانی  توانایی تحریک رشد عروق خونی جدید را ندارند (به بالا رجوع کنید -- آنژیوژنز). و آنها باید فرصتی برای ایجاد رگ های خونی جدیدی برای تحریک و رشد سرطان پیدا کنند.
زمانی که یک یا چند تا از سلولهای در یک سرطان درجا، بعضی ار ژن ها را تغییر دادند و توانایی تولید مواد شیمیایی برای تحریک عروق خونی چدید را پیدا کردند، سرطان شروع به رشد می کند.

سرطان درجا تنها حاوی تعداد کمی سلول است و معمولا بیش از حد کوچک بوده و به ندرت توسط عکس برداری با اشعه ایکس (رادیوگرافی) تشخیص داده خواهد شد. با این حال، برخی از آزمایشات غربالگری سرطان ممکن است  سرطان درجا را  تشخیص دهد. به عنوان مثال ،  در بررسی پاپ اسمیر با بررسی نمونه در زیر میکروسکوپ ، سلول های غیر طبیعی سرطان دهانه رحم در مرحله اولیه نشان داده می شود.  با درمان این سلول ها، می توان مانع رشد و سرطان در حال توسعه شد. گاهی اوقات نمونه برداری از محل نیز سرطان را نشان می دهد.

منبع: www.Patient.ac.uk

مترحم: هلیا محمودی