بلفاريت به معناي التهاب پلكها است. مي تواند مشكل ساز بوده و چندين بار عود كند و درمان قطعي ندارد. با اين وجود، به محض بهبود علائم، با حفظ بهداشت روزانه پلك مي توان علائم را به حداقل رساند. ديد به ندرت تحت تاثير قرار مي گيرد.این مشکل اغلب لبه (حاشيه) پلكها را تحت تاثير قرار مي دهد. اغلب جدي نيست اما يك مشكل ناراحت كننده و آزار دهنده است. بلفاريت عموما مزمن (دائمي) است. معمولا هر دو چشم تحت تاثير قرار مي گيرند.

عامل ايجاد كننده بلفاريت چيست؟

سه نوع اصلي بلفاريت وجود دارد: بلفاريت استافیلوکوکی (staphylococcal blepharitis)، بلفاريت سبورئيك (seborrhoeic blepharitis) و بلفاريت میبومین‌ (meibomian blepharitis). همه اينها مي توانند علائم مشابهي داشته باشند.

بلفاريت استافيلوكوكي

تصور ميشود عامل اين نوع بلفاريت باكتري (ميكروبي) به نام استافيلوكوك است. اين باكتري عموما در تعداد كم در پوست بدون ايجاد مزاحمتي زندگي مي كند. با اين وجود، در برخي افراد، به نظر مي رسد كه اين باكتري سبب عفونت موضعي پلكها و در نتيجه بلفاريت ميشود. دليل اين اتفاق در برخي افراد هنوز مشخص نيست.

بلفاريت سبورئيك

بلفاريت سبوروئيك رابطه نزديكي با يك بيماري پوستي كه درماتيت سبورئيك (شوره اي) ناميده ميشود دارد. در درماتيت سبورئيك پوست مبتلا چرب تر شده و مي تواند پوسته پوسته شود. درماتيت سبورئيك عموما سبب شوره هاي بد در صورت و قسمتهاي فوقاني بدن ميشود. علت اصلي درماتيت سبورئيك مشخص نيست. نوعي مخمر به نام مالاسزيا فورفور (Malassezia furfur) در آن نقش دارد. با اين وجود، اين بيماري صرفا يك عفونت ساده پوستي نيست و مسري هم نيست (از كسي به كس ديگر منتقل نميشود). اين مخمر در لايه چربي دار پوست انسان در اغلب بزرگسالان زندگي مي كند واغلب مضر نيست. با اين وجود، در برخي افراد اين مخمر به نظر سبب تحريك يك واكنش التهابي و نهايتا بلفاريت ميشود.

 

بلفاريت ميبومين

با نام اختلال غده ميبومين نيز ناميده ميشود. غدد كوچك ميبومين در پلكها درست پشت مژه ها قرار دارند. در هر پلك پايين و بالا حدودا 25 تا 30 غده ميبومين در هر فرد وجود دارد. آنها مقدار كمي مايع روغني ايجاد مي كنند كه به داخل پلكها در چشم ريخته ميشود. افرادي كه بلفاريت ميبومين دارند مشكلي جزئي با غدد ميبومين و مايعي كه اين غدد توليد مي كنند دارند كه سبب التهاب پلكها ميشود. (اين مطلب همچنين توضيح دهنده خشكي چشم در افراد مبتلا به بلفاريت ميبومين است چون مايع توليدي در آنها براي چرب كردن چشم كافي نيست.)

تركيبي از مواردي كه در بالا گفته شد

در عمل، در اغلب موارد نمي توان تفاوت بين علل بالا را ذكر كرد. در واقع، بلفاريت سبوروئيك عموما همراه با بلفاريت ميبومين اتفاق مي افتد. به علاوه، پوستي كه به هر طريقي متورم شده باشد، احتمال اينكه با استافيلوكوك عفوني شود بيشتر است. بنابراين، هر سه علت مي توانند به علت ديگر بلفاريت كمك كند در حالي كه علت اصلي متفاوت باشد.

يك چرخه شرورانه

علائم در افراد مبتلا به بلفاريت از هر چند وقت يكبار عود مي كند. همان طور كه گفته شد، بلفاريت يك مشكل بلندمدت (مزمن) و علل آن نيز معمولا مزمن هستند. گاهي يك چرخه شرورانه بخشي را ايفا مي كند. نوعا، پلكهاي متورم و كمي زخم شده خود را مي خارانيد كه سبب التهاب بيشتر ميشود. نهايتا پلكهايتان بيشتر زخمي و خارش آن نيز بيشتر ميشود و تمايل براي ماليدن آنها بيشتر ميشود كه سبب التهاب بيشتر ميشود و اين روند ادامه دارد.

علائم بلفاريت چيست؟

  • مهمترين علامت زخمي شدن پلكها است. اغلب هر دو چشم مبتلا ميشود.
  • پلكها ممكن است متورم وچرب شود.
  • چشمها ممكن است چسبندگي و ترشحات داشته باشد. مخصوصا، پلكها ممكن است صبحها به هم بچسبد.
  • گاهي پوسته هاي كوچكي در پلكها ديده ميشود كه شبيه به شوره هايي كوچك به نظر مي آيند. پايه مژه ها پوسته پوسته ميشود.
  • ممكن است يك يا چند تا از غدد كوچك پلكها (غدد ميبومين) بسته شده و با مايعي چرب پر شوند.

علائم اغلب مي آيند و ميروند. نوعا، علائم از هر چند وقت يكبار عود ميكند اما ممكن هم است مدت زماني طولاني بدون علائم باشيد.

سه بيماري ديگر نيز رابطه اي نزديك با بلفاريت دارند كه عبارتند از:

سندروم چشم خشك (كراتوكونژكتيويتيس سيكا).

  • درماتيت سبوئوريك- كه در بالا توضيح داده شد.
  • روزاسه. علائم آن عبارتند از سرخ شدن صورت، لك و سرخي در وسط صورت

براي اطلاعات بيشتر به مقالاتي با عناوين "درماتيت سبوئوريك در بزرگسالان"، "خشكي چشم" و "روزاسه"مراجعه نمائبد.

عوارض احتمالي بلفاريت چيست؟

در اغلب موارد بلفاريت بيماري اي آزار دهنده است اما جدي نيست و بينايي را تهيد نمي كند. عوارض نامتداول است كه عبارتند از:

  • شالازيون (كيست ميبومين). التهابي بدون درد و بيشتر در قسمت داخل پلك است. علت آن بسته شدن غدد ميبومين است. اگرچه بدون درد است سبب متورم شدن پلك و بد قيافه شدن فرد ميشود. به راحتي مي توان آن را درمان كرد. گاهي شالازيون ممكن است عفوني و دردناك شود. به مقاله مجزايي با عنوان"شالازيون" براي اطلاعات بيشتر مراجعه نمائيد.
  • گل مژه. التهابي عفوني و بدن درد است كه عمدتا در خارج پلك ايجاد ميشود. علت آن عفونت كيسه (ريشه) مژه است. براي اطلاعات بيشتر به مقاله مجزايي با عنوان "گل مژه" مراجعه نمائيد.
  • كساني كه از لنزهاي تماسي استفاده مي نمايند در زمان عود بلفاريت ممكن است احساس ناراحتي نمايند.
  • تغييرات در مژه ها (كه عمدتا در موارد شديد و بلند مدت اتفاق مي افتد). كه عبارتند از:
    • ريزش مژه (madarosis).
    • تغيير جهت مژه ها به سمت چشم (trichiasis).
    • بي رنگ شدن مژه ها (poliosis)
  • زخم پلك (نامتداول) كه سبب برگشتن پلك به داخل كره چشم (اتروپيون) يا افتادگي به سمت خارج (اكتروپيون) ميشود.
  • ورم ملتحمه (التهاب قسمت جلوي چشم). مي تواند سبب قرمز شدن و اشكي شدن چشم به همراه ترشحات شود. به مقاله مجزايي با عنوان "ورم ملتحمه-عفونت زا" براي اطلاعات بيشتر مراجعه نمائيد.

 

·         فلیکتنول‌هاي ملتحمه. گره ها (توده هاي) كوچك (1 تا 3 ميلي متري) سخت، مثلثي شكل و زرد و سفيدي است كه با رگهاي برجسته ولي ريز احاطه شده است. اگر ايجاد شوند در قسمتهاي تحتاني چشم درست زير قرنيه به وجود مي آيند. آنها از سلولهاي سفيد خون تشكيل شده اند كه در پاسخ به عفونت باكتريايي- مثل استافيلوكوك جمع شده اند.

·         التهاب و زخم قرنيه (كراتيت). اين عارضه نادر بوده اما جدي است و مي تواند بر ديد تاثير بگذارد. اگر درد چشم داشتيد (بيشتر از خارش/حس وجود شن در چشم خشك) يا هر گونه كاهش ديد در چشم مبتلا را تجربه كرديد سريعا با پزشك خود تماس بگيريد.

درمان بلفاريت چيست؟

درمان دائمي براي بلفاريت وجود ندارد، اگر درمان التهاب ادامه نيابد دوباره باز مي گردد. با اين وجود، با درمان مرتب، علائم مي توانند كمتر شده و سپس در حداقل نگه داشته شود. با اين كار از عود كردن مي توان اجتناب كرد. مهمترين درمان رعايت مرتب بهداشت پلكها است (به زير مراجعه نمائيد). درمانهاي ديگر كه ممكن است نياز باشد عبارتند از آنتي بيوتيكها، كرمهاي استروئيد (گاها) و درمانهاي خاص براي شرايط مرتبط.

بهداشت مرتب پلك

رعايت بهداشت مهمترين بخش درمان و پيشگيري از بلفاريت است. هدف تسكين پلك ها، باز كردن غدد مسدود شده ميبومين و پاك كردن هر گونه ترشح چرب راكد از اين غدد است. پلكها تميز شده و ضايعات برداشته ميشود. اين يك كار روزمره است كه از سه بخش تشكيل شد است- گرما دادن، ماساژ دادن و تميزكردن. قبل از انجام اين كارها حتما لنزهاي تماسي را خارج كنيد.

گرم كردن

هدف از گرم كردن، نرم كردن پوست و هر گونه پوسته چسبيده به پلكها است. همچنين اين كار سبب ميشود ترشحات چرب ساخته شده توسط غدد ميبومين آزادانه تر جريان يابد چون گرما چربي را روانتر مي سازد. بنابراين، گرما به باز شدن غدد مسدود كمك كرده و ترشحات چرب راحتر امكان جريان دارند. 5 دقيقه گرما براي اين كار براي پلكها كافي است.
شيوه سنتي اين گونه است كه پارچه فلانل را در آب بسيار داغ براي 5 تا 10 دقيقه خيسانده و به آرامي به پلكها فشار دهيد. اگر پارچه سرد شد، دوباره آن را در آب گرم، گرم كنيد.

يك شيوه رايج جايگزين ديگر استفاده از يك كيسه مخصوص طراحي شده آب گرم چند بار مصرف است كه براي حدودا 5 دقيقه آن را بر روي پلك خود قرار مي دهيد. مارك EyeBag® نمونه اي از اين محصول است كه مي توانيد به صورت آنلاين يا از برخي عينك فروشي هاي خاص خريداري كنيد. مزيت كيسه آب داغ بر فلانل گرم اين است كه گرما براي دقايق بيشتري حفظ و بنابراين گرما بر روي چشمها ثابت نگه داشته ميشود. فقط كافي است كه خوابيده و براي 5 دقيقه آرام بوده و كيسه را بر روي چشم خود قرار دهيد. (پارچه فلانل اغلب سريعا سرد ميشود.)

ماساژ دادن

بعد از استفاده از گرما سريعا پلكها را ماساژ دهيد. ماساژ به خارج كردن مايع چرب از غدد كوچك ميبومين كمك مي كند. براي ماساژ دادن پلكها...

  • از انگشت سبابه يا اشاره استفاد كرده و نوك انگشت را از گوشه داخلي چشم در امتداد پلك تا گوشه خارجي چشم حركت دهيد.
  • با پلك بالا شروع كنيد. نوك انگشت را در گوشه چشم بعد از بيني روي پلك بالاي مژه ها قراردهيد. سپس انگشت را به آهسته ولي محكم در امتداد پلك تا انتهاي خارجي حركت دهيد.
  • همين كار را براي پلك پايين تكرار كنيد. نوك انگشت را درست زير مژه ها در گوشه چشم قرار داده و به سمت خارج به سمت شقيقه حركت دهيد.
  • اين عمل ماساژ را 5 تا 10 بار در طول 30 ثانيه بلافاصله بعد از گرم كردن تكرار كنيد.
  • ماساژ نه بايد زياد آرام و نه زياد محكم انجام شود. بايد در حين انجام اين كار نسبتا احساس راحتي كرده و آن قدر فشار وارد نكنيد كه به كره چشم در زير پلكهاي بسته آسيب وارد شود. هميشه در هنگام ماساژ چشمها را ببنديد.

تميز كردن

بعد از گرم كردن و دادن ماساژ، پلكها را تميز كنيد. اين كار را مي توان به يكي از شيوه هاي زير انجام داد. تحقيقاتي در اين باره انجام نشده تا مشخص شود كه كدام راه بهتر است بنابراين هر كدام را كه راحت تر هستيد انجام دهيد:

  • روش سنتي استفاده از يك گوش پاك كن پنبه اي است كه در شامپو رقيق شده بچه خيس خورده باشد. فقط كافي است چند قطره شامپوي بچه به يك فنجان آب گرم اضافه كنيد به طوري كه نسبت آب به شامپو 10 به 1 باشد. براي اين كه محلول داخل چشم چكيده نشود و ايجاد سوزش نكند آب اضافه را بگيريد. مخصوصا سعي كنيد شوره هاي موجود در پايه پلك را تميز كنيد. بعد از تميز كردن پلكها با گوش پاك كن شامپو را از روي پلك با استفاده از يك پارچه يا فلانل بشوييد.
  • برخي استفاده از سديم بي كرينات را پيشنهاد مي دهند (يك قاشق چاي خوري در يك فنجان آب سرد كه به تازگي جوشانده شده باشد). اين كار را با استفاده از يك پارچه تميز يا يك گوش پاك كن پنبه اي مي توانيد انجام دهيد.
  • برخي استفاده از مواد ضد عفوني كننده مخصوص پلك را پيشنهاد مي دهند كه مي توان از برخي چشم پزشكان يا بينايي سنجي ها خريداري كرد.
  • برخي افراد مي گويند كه صرفا شستن پلكها با آب سرد كه به تازگي جوشانده شده باشد (يا آبي كه براي نگه داري لنزهاي تماسي استفاده ميشود) نيز به اندازه استفاده از آب با سديم بيكربنات يا شامپوي بچه موثر است.

شما بايد عمليات بالا – شستن، ماساژ دادن و تميز كردن -را حداقل دوبار در روز تا زمان كم شدن علائم انجام دهيد. وقتي علائم تخفيف يافت، اين كار را يك بار در روز، هر روز انجام دهيد تا مشكل دوباره عود نكند. اگر مستعد بلفاريت هستيد بهتر است اين كار را به عنوان يك امر روزمره تلقي نمائيد- درست مثل شستن دندانها. اين بهترين راه براي از بين رفتن علائم يا به حداقل رساندن آن است.

درمانهاي آنتي بيوتيك

اگر پلك عفوني شده باشد، ممكن است براي مدتي قطره ها و پمادهاي آنتي بيوتيك چشم تجويز شود. اگر پماد برايتان تجويز شد، بعد از تميز كردن پلك به شيوه اي كه در بالا گفته شد، پماد را در لبه پلك (و نه چشم) بماليد. قرصهاي آنتي بيوتيك نيز عموما براي پلكهاي عفوني مشكل ساز استفاده ميشود. توجه: يك دوره سه ماهه آنتي بيوتيك عموما در درمان بلفاريت استفاده ميشود.

موارد ديگري كه بايد مد نظر قرار داده شود

ماليدن پلكها التهاب را بدتر مي كند بنابراين از اين كار اجتناب كنيد. همان طور كه در بالا گفته شد، بلفاريت عموما در افرادي به وجو.د مي آيد كه مبتلا به درماتيت سبوئوريك، روزاسه يا سندروم چشم خشك هستند. اگر بلفاريت در نتيجه اين شرايط باشد، درمان اين بيماريها مي تواند به كم كردن علائم بلفاريت نيز كمك نمايد.

1960 words