فلج بل ضعف عضلات صورت است که به طور ناگهانی در یک طرف صورت توسعه می یابد و علت ان مشخص نمی باشد اما به احتمال زیاد به علت وجود یک ویروس عفونی می باشد.اکثر مردم طی 2-3 ماه  بهبود می یابند.در صورتی که مصرف قرص های استروئیدی طی 72 ساعت اول اغاز شود امکان بهبود بیماری بیشتر میشود و بیماری سریع تر بهبود می یابد.شما باید مراقب چشمان خود باشید در صورتی که نمی توانید انها را به طور کامل ببندید.

فلج بل چیست؟

فلج بل ايجاد ضعف ناگهاني( فلج) است که عضلات صورت را تحت تاثیر قرار می دهد به این دلیل که در يك رشته عصبي مهم به نام عصب صورت مشکل ایجاد می کند این ضعف معمولا بر یک طرف صورت تاثیر می گذارد و به ندرت هر دو طرف را تحت تاثیر قرار می دهد.بسیاری از افراد که به فلج بل دچار شده اند در مرحله اول فکر می کنند سکته مغزی کرده اند.اما فلج بل بسیار متفاوت با سکته مغزی که به طور شايعتري در افراد سالمند رخ می دهد مي باشد و همچنین نحوه ی بهبود ان نیز متفاوت می باشد.فلج بل به وسیله دکتری که اولین بار ان را کشف کرد نام گذاری شده است.

عصب صورتی چیست؟

عصب صورت شما(که به ان عصب هفتم مغز نیز گویند)در هر دو طرف صورت شما می باشد هر کدام از عصب های صورت از مغز شما بیرون می اید که از طریق یک تونل کوچک در جمجمه ی که زیر گوش می باشد به قسمت صورت راه می یابد.

انشعابات عصب شاخه هایی را به وجود اورده که وارد ماهیچه هایی می شوند که مسبب خندیدن و اخم و .. می شوند و همچنین وارد ماهیچه هایی می شوند که وارد پلک شما شده و به بازو بسته کردن ان کمک می کند.

حتی اعصاب صورت بخشی از حس چشایی را توسط زبان شامل می شود که اطلاعات حاصله را به مغز می برد.

 

 


 

چه کسانی دچار فلج بل می شوند؟

هرفردی می تواند به فلج بل دچار شود به همان اندازه که مردان را تحت تاثیر قرار می دهد زنان را نیز تحت تاثیر قرار می دهد ولی بین سنین 10-40 رایج تر می باشد .فلج بل شایع ترین علت ضعف عضلات صورت می باشد حدود 1 در 70 نفر در طول زندگی خود به فلج بل دچار می شوند. و سن ابتلا به آن خيلي كمتر از سن ابتلا به سكته مغزي است.

 

                                          

چه چیز سبب فلج بل می شود؟

از طریق ايجاد التهاب  در اطراف عصب صورت ایجاد می شود که اين التهاب ممكن است ار طریق جمجمه به بخشي از مغز نيز سرايت كند. در اين حالت عصب به طور نسبي یا به طور کامل از کار می افتد تا زمانی که التهاب ایجاد شده رفع شود.

علت التهاب ایجاد شده مشخص نمی باشد اما در بیشتر موارد ناشی از وجود یک ویروس عفونی می باشد:  از جمله ویروس تب خال (ویروس هرپس سیمپلکس) و ویروس ابله مرغان یا ( ویروس زوستر) و..

بسیاری از مردم دچار ابله مرغان (بخصوص در دوران کودکی ) و بسیاری دیگر دچار تب خال می شوند. این ویروس بعد از انکه شما دچار ابله مرغان یا تب خال شده ايد، به طور کامل رفع نمی شود برخی از ذرات ویروس بعد از بهبودی به صورت غیر فعال در ریشه های عصبی باقی می ماند.و هیچ ضرری ندارد و هیچ گونه علائمی ایجاد نمی کند ولی به دلایلی که مشخص نیست در مواردي به طور ناگهاني این ویروس مجددا فعال شده و شروع به تکثیر مجدد می کند که اغلب ماه ها یا سالها طول می کشد تا این اتفاق رخ دهد. و در مواردي كه ویروس دوباره فعال ميشود، موجب ایجاد فلج بل در فرد می شود.

علائم فلج بل چیست؟  

ضعف در صورت رخ می دهد که معمولا در یک طرف صورت ایجاد می شود ضعف به طور معمول پس از چند ساعت به سرعت توسعه می یابد گاهی ممکن است اولین علائم ضعف پس از بیدار شدن از خواب ایجاد شودو پس از ان کاملا ناراحت كننده به نظر برسد.و ممکن است به تدریج شدید تر شود و اثرات ضعف متفاوت است که بسته به این می باشد که عصب به طور ناقص تحت تاثیر قرار گرفته باشد یا به طور کامل تحت تاثیر قرار گیرد.این عوامل شامل موارد زیر است:

*ممکن است چهره ی شما دریک طرف حالت افسرده و مایوس پيدا كند .يعني هنگامی که شما لبخند می زنید ممکن است یک طرف صورت شما حرکت نکند.

*جویدن غذا در ان سمتی که فلج شده مشکل می باشد وعده غذایی ممکن است بین لثه و گونه ی شما گیر کند نوشیدنی و بزاق ممکن است از سمت دیگر دهان شما خارج شود.

*شما ممکن است قادر نباشید چشمان خود را ببندید ممکن است چشم اشك ريزش پيدا كند و یا خشک شود.

*ممکن است پیشانی شما چروک شود و یا هنگام بستن دهانتان حالت سوت یا احساس ضربه ایجاد شود.

*شما ممکن است هنگام صحبت دچار مشکل شوید زیرا فلج عضلات یک طرف صورت شما برای ادای بعضی کلمات مشکل ایجاد می کند.مخصوصا برای مثال کلماتی که با پ شروع می شوند.

- در اکثر موارد بدون درد می باشد یا یک درد خفیف دارد بعضی از افراد دچار درد در ناحیه گوش می شوند.

- صداهای بلند ممکن است ازار دهنده باشد و صداهای معمولی نیز بلندتر به نظر می رسند که به دلیل از کار افتادن عضله ای کوچک در گوش است.

- شما ممکن است حس چشایی خود را در بخشی از زبان که تحت تاثیر قرار گرفته از دست بدهید.

ایا فلج بل نقاط دیگر بدن را تحت تاثیر قرار می دهد؟

فلج بل مشکلی موضعی می باشد که محدود به عضلات صورت است در صورتی که شما ضعف در بخشهای دیگری از بدن خود احساس می کنید مشکل دیگری وجود دارد.

علائمی که ممکن است با فلج بل اشتباه شود:

فلج بل یک علت شایع فلج صورت است به احتمال بسیار کم ممکن است عوامل دیگری سبب فلج صورت و عصب ان شوند.به عنوان مثال :ضربه به سر,بيماري سارکوئیدوز,بیماری لایم,رشد تومور در گوش,تومور غده پاراتیروئید و تومورهاي  مغزي.  همچنین افرادی که دچار سکته مغزی می شوند در قسمت صورت انها ضعف پیش می اید.

در حالت هاي بالا شما ممکن است به علائم ديگري نيز دچار شوید و این به تشخیص پزشکان کمک می کند برای مثال:

*توسط یک سکته مغزی عضلات پیشانی از کار می افتد و همچنین اعصاب دیگری علاوه بر اعصاب صورت را تحت تاثیر قرار می دهد.

*در صورت ابتلا به تومور علايم معمولا به ارامی در طول چند ماه توسعه می یابد و این خلاف فلج بل می باشد که به سرعت علائم ظاهر می شوند.(اغلب در طول شب)

*یا در صورت ابتلا به بیماری سارکوئیدوز یا بیماری لایم که علائم دیگری علاوه بر تاثیر روی اعصاب دارد.

به طور معمول ایجاد فلج بل در کودکان زیر 10 سال غیر معمول می باشد و در صورت مشاهده چنين علايمي در كودكان باید به سرعت در رابطه با ایجاد این علائم به پزشك مراجعه شود.

چگونه فلج بل پیشرفت می کند؟

بدون درمان امکان بهبودی کامل وجود دارد همانطور که در 15 مورد از هر 20 مورد مشاهده شده است که درمان افراد سبب شده که به طور کامل بهبود یابند.در بسیاری از افراد عصب به ارامی به حالت طبیعی خود باز می گردد و علائم بیماری بعد 2- 3 هفته نهایتا 2 ماه رفع می شوند.و در بسیاری از موارد ديگر بعد 12 ماه علائم کاملا  بهبود می یابند.

در برخی موارد علائم کاملا مشخص نیست برخی ضعف ها ممکن است برای همیشه باقی بماند برای همین گاهی ضعف اندکی به سختی در بخشی از صورت مشاهده می شود که غیر معمول نمی باشد برخی از افراد که طرف چپ صورت انها دچار این ضایعه می شود معمولا بخشي از علائم بیماری تا حدودی با انها براي مابقي عمر باقی می ماند.

ایا نیازی به انجام آزمايشات خاصي می باشد؟

هنگامی که یک فرد با علائمی چون ضعف ناگهانی عضلات صورت به پزشک مراجعه می کند پزشک پیش از تشخیص اینکه فرد مبتلا به فلج بل است معاینات دیگری انجام می دهد تا مطمئن شود که فرد مبتلا به فلج بل است نه بیماری دیگر و همچنین ازمایشاتی در این راستا شاید لازم باشد که پزشک انها را توصیه می کند.به همین دلیل برخی از آزمايش ها در بعضی مواقع انجام می شود به عنوان مثال در مناطقی که در انها بیماری لایم شایع است (ناشی از گزش حشرات) و سپس تست هایی برای رد کردن بیماری لایم باید انجام شود دلیل ان این است که به ندرت از علائم بیماری لایم ضعف عضلات صورت است همچنین برای تشخیص قطعی ازمایشات دیگری پیشنهاد می شود.

برای درمان فلج با باید چه کرد؟

همانطور که ذکر شد  برای درمان و بهبودی کامل زمان لازم است و بيماري به طور خود به خودی خوب می شود با این حال داروهاي مسكن برای بهبودی پیشنهاد می شود همچنین شما باید از چشم خود محافظت کنید در صورتی که انها را نمی توانید به دليل ضعف ببندید.(پایین را ببنید)

 

قرص استروئیدی:

البته قرص استرئیدی معمولا برای 10 روز تجویز می شود  بهترین قرص استروئیدی که معمولا تجویز می شود معمولا پردنیزولون می باشد استروئیدها معمولا به کاهش التهاب کمک می کنند.

تا همین اواخر برای درمان فلج بل توسط قرص های استروئیدی بحث بوده است با این حال پژوهش های اخیر نشان می دهد قرص های استروئیدی به درمان کمک می کند همچنین اثرات جانبی جدی این قرص ها بسیار غیر محتمل می باشد(اثرات جانبی در مصرف استروئید رخ می دهد که در مصرف براي مدت طولاني رخ می دهد )

تقریبا مطالعات نشان می دهد که کسانی که قرص های استروئیدی مصرف نمی کنند شانس بهبودی کامل انها در رابطه با عملکرد عصب 15 از 20 می باشد اما در صورتی که شما نوجوان باشید و داروی استروئیدی مصرف کنید شانس بهبودی شما 17 از 20 می باشد برای همین مصرف یک دوره داروهای استروئیدی تضمین کاملی برای بهبودی کامل بیماری نمی باشد.با این حال شانس بهبودی کامل را افزایش می دهد البته در صورتی که شما مصرف داروها را بلافاصله پس از شروع علائم اغاز کنید که زمان  ایده ال شروع درمان ظرف 72 ساعت پس از شروع علائم می باشد.

داروهای ضد ویروسی:

از انجا که در اکثر موارد علت فلج بل یک عفونت  ویروسی می باشد منطقی است که مصرف داروهای ضد ویروسی به بهبود بیماری کمک می کند از جمله بعضی داروها که بیماری از قبیل ابله مرغان یا تب خال را درمان مي كنند.با این حال مطالعات پژوهشی نشان می دهد داروهای ضد ویروسی تاثیر چندانی بر نتایج بیماری ندارد.این امکان وجود دارد مصرف داروهای استروئیدی به همراه داروهای ضد ویروسی کمک بیشتری به بهبود بیماری بکند و در کل در صورتی که داروها را به صورت ترکیبی مصرف کنید نتایج بهتری دارد.

حفاظت چشم:

در صورتی که شما نمی توانید پلک های خود را ببندید، چشم شما بیشتر در معرض اسیب دیدگی می باشد همچنین غدد اشک چشمی شما نمی تواند کار کند و چشم شما خشک می شود و این خشک شدن می تواند به چشم اسیب بزند و برای جلوگیری از اسیب شما باید چشم خود را مرطوب نگه دارید.

بنابراین ممکن است پزشک شما موارد زیر را برای محافظت از لایه پوششی سطحي چشم و پلک  پیشنهاد کند:

*پانسمان چشم یا عینک ایمنی برای محافظت از چشم شما لازم می باشد.

* قطره چشم (اشك مصنوعي يا نرمال سالين مخصوص چشم) که در طول روز مصرف شود.

*استفاده از پماد چشم که در طول شب باید چشم را چرب کنید.

*استفاده از یک نوار که در بخش فوقانی و تحتانی چشم شما که هنگام خواب پلک را بسته نگه می دارد.و این روش استفاده می شود تا زمانی که بیماری شما بهبود یابد.

اگر زمانی که دچار ضعف عضلانی در قسمت صورت بشوید مقداری از اثرات ان ممکن است پس از بهبودی باقی بماند که برای رفع ان تعدادی روش وجود دارد از جمله:

*استفاده از سم بوتولیسم(  بوتاکس) برای ایجاد اسپاسم عضلانی و رفع عوارض بیماری

*انواع تکنیک های جراحی که برای  زیبایی رايج می باشد.

ایا این اتفاق مجددا رخ می دهد؟

در اغلب موارد امکان بازگشت فلج بل 1 در 10 می باشد که ممکن است بعد سالها از حمله اول باز گردد .