چگونه با سياه سرفه مقابله كنيم

پيشگيري از پرتوسيس

بسياري بر اين تصور هستند كه سياه سرفه بيماري كودكان است اما اين بيماري مي تواند هر فردي در هر سن را مبتلا كند. سياه سرفه كه با نام پرتوسيس نيز ناميده ميشود سبب سرفه هاي غيرقابل كنترلي ميشود كه تنفس را مشكل مي سازد و مي تواند مخصوصا در نوزادان تازه متولد شده كشنده باشد.

واكسنها توانسته اند سياه سرفه را در كنترل نگه دارند. در دهه 1940 واكسيناسيون گسترده عليه اين بيماري سبب كاهش تعداد موارد سياه سرفه شد. با اين وجود در سالهاي اخير سياه سرفه برگشته است. در سال گذشته تعداد موارد اين بيماري مخصوصا در 50 سال گذشته به اوج خود رسيد.

سياه سرفه يك عفونت باكتريايي بسيار مسري است كه بر روي ريه ها و مجراهاي تنفس تاثير مي گذارد. اين باكتري در هوا پخش شده و زماني كه فرد مبتلا سرفه يا عطسه ميكند از فردي به فرد ديگر منتقل ميشود.

تشخيص علائم اوليه پرتوسيس مي تواند مشكل باشد. علائم معمولا سريعا بعد از يك هفته ابتلا به عفونت با عطسه ها يا گرفتگي بيني كه ميشود با آلرژي يا سرما خوردگي خفيف اشتباه گرفته شود خود را نشان مي دهد. درمان با آنتي بيوتيكها در اين فاز اوليه مي تواند به كاهش علائم كمك كرده و مانع از انتشار آن به افراد ديگر شود.

فاز بعدي پرتوسيس حدودا 10 روز بعد از عفونت آغاز ميشود. علامت اصلي سرفه هاي مكرر و خشك است. ممكن است سرفه آن قدر شديد باشد كه نفس كشيدن را با مشكل مواجه سازد. در نوزادان مي توانيد يك صداي تنفس شديد و يك صداي سرفه را كه بسيار منحصر به فرد است را بشنويد. اما الزاما هركسي كه مبتلا باشد اين صداي سرفه را كه نام اين بيماري از آن گرفته شده است را ندارد.

فاز سرفه مي تواند ده هفته يا بيتشر طول بكشد. اين بيماري در زماني كه علائم مشابه سرماخوردگي است و حداقل دو هفته بعد از شروع فاز سرفه بيشترين احتمال انتقال را دارد.

سياه سرفه بيشتر براي بچه هاي كوچك خطرناك است. نوزادان مخصوصا اگر زير سه ماه باشند بسيار در خطر هستند چون كوچكتر از آن هستند كه با واكسن بتوان از آنها محافظت كرد. حملات سرفه مي توانند سبب قطع تنفس شوند و نوزادان كوچك كبود شوند. ممكن است با نرسيدن نفس بعدي از دست بروند.

واكسن ها بهترين راه براي پيشگيري از پرتوسيس هستند. واكسن اوليه از باكتري كامل ولي غيرفعال پرتوسيس ساخت شده بود. اين واكسنها ساخته شده از سلول كامل تا حد زيادي مرگ و ميرها و عفونتها را كاهش مي دهند اما تاثيرات جانبي بسياري داشتند.

محققان بيش از سه دهه قبل واكسن هاي غير سلولي پرتوسيس را در آزمايشگاههاي باليني بررسي كردند. اين واكسن هاي جديد فقط از قسمتهايي از باكتر يها ساخته شده و نسبت به واكسن هاي اوليه عوارض جانبي كمتري دارند. از سال 1997 همه واكسن هاي پرتوسيس در كشورهاي توسعه يافته غير سلولي شده اند.

در ايران كودكان 5 بار واكسن پرتوسيس را بين دو ماهگي تا 6 سالگي دريافت مي كنند كه بخشي از مراقبتهاي معمول كودكان است. واكسن پرتوسيس غيرسلولي در تركيب با واكسن ديفتري و كزاز واكسن سه گانه DTaP ناميده ميشود كه با هم تزريق ميشود.  همين واكسن اگر در نوجواني (11 يا 12 سالگي) براي افزايش حفاظت زده شود Tdap ناميده ميشود.

پيشنهاد شده است كه براي پيشگيري از اين بيماري در نوزادان تازه متولد شده، مادران باردار در طول نيمه دوم هر بار بارداري واكسن Tdap دريافت نمايند. هر فرد بزرگسالي كه در اطرافش نوزادان قرار دارند از جمله والدين، پدربزرگ و مادربزرگ ها يا مربي هاي كودك نيز بايد واكسن دريافت كنند.

براي به روز كردن واكسن هايتان با پزشك خود مشورت كنيد. خود و اطرافيان را در برابر سياه سرفه ايمن كنيد.

انتخابهاي عاقلانه

علائم پرتوسيس

سياه سرفه اغلب با علائم زير شروع ميشود:

آبريزش بيني

عطسه

يك سرفه خفيف

وقفه در تنفس (آپنه) در نوزادان

بعد از دو هفته

حملات سرفه كه نفس كشيدن، خوردن، نوشيدن و يا خواب را مشكل مي سازد.

سرفه كه به استفراغ و خستگي مفرط منجر ميشود.

سرفه هاي با شدت يا صداي زير.

نوزادان و بچه هاي كوچكتر ممكن است در نتيجه نرسيدن اكسيژن كبود شوند.