گرما زدگي ممكن است براي هر كسي اتفاق بيافتد

 بدن هميشه تمايل دارد دماي خود را نزديك به 37 درجه سانتيگراد حفظ نمايد و بنابراين در اغلب موارد به خوبي دماي خود را تنظيم مي كند. اما در روزهاي گرم ومرطوب چطور؟
وقتي بدن توانايي براي تنظيم دماي خود را از دست مي دهد، در معرض ايجاد برخي از بيماريهاي ناشي از گرما كه يكي از بزرگترين خطرات سلامتي در تابستان است قرار مي گيريد. بيماريهاي ناشي از گرما اغلب براي كساني اتفاق مي افتد كه براي مدت طولاني در فضاي آزاد ورزش و يا فعاليت فيزيكي دارند، افراد مسن و يا افرادي كه داروهايي مصرف مي كنند كه حساسيت به دما را افزايش مي دهند. اما اگر شرايط محيا باشد اين اتفاق ممكن است براي هر كسي بيافتد.
در زير علائمي از گرمازدگي كه بايد مراقب آنها باشيد آورده شده است.

گرمازدگي در مقابل خستگي گرمايي

وقتي بدن مجبور باشد براي پايين آوردن دما سخت كار كند فرد دچار خستگي گرمايي مي شود. در زمان خستگي گرمايي، دماي مركزي بدن اغلب پايين تر از 40 درجه سانتيگراد است و فشار خون پايين بوده و قلب آن طور كه بايد خون را به درستي پمپ نمي كند.
در اين مرحله بدن هنوز هر آنچه را كه انتظار مي رود انجام مي دهد. شما احساس خستگي مفرط داريد و زياد عرق مي ريزيد و بسيار تشنه هستيد- بنابراين اين مقابله هاي طبيعي در برابر گرما و آب زدايي هنوز عمل مي كنند.
خستگي گرمايي الزاما به گرمازدگي منجر نمي شود اما ممكن هم هست كه منجر شود.
گرمازدگي ورزشي به عنوان يك فوريت پزشكي، چندين سيستم بدن را درگير مي كند و اغلب زماني اتفاق مي افتد كه دماي مركزي بدن به بالاتر از 40 درجه سانتيگراد مي رسد. در گرمازدگي سيستم اعصاب مركزي از كار مي افتد. همچنين مي تواند به مغز، قلب، كبد، كليه ها، طحال و بافت عضلات آسيب برساند. بدن توانايي خود را در تنظيم دما از دست مي دهد و بنابراين ديگر نمي تواند خود را به حالت طبيعي باز گرداند.

علائم هشدار دهنده:

دل درد، تهوع و سردرد
اولين علامت گرمازدگي اغلب دل درد  و يا حالت تهوع است كه مي تواند نشان دهنده از دست رفتن آب و يا بر هم خوردن تعادل الكتروليتي در بدن باشد. اين ها با بيماري قلبي رابطه مستقيم دارند بنابراين بدن سريعا نياز به آب (و الكتروليتهايي نظير سديم ) دارد تا به درستي دماي خود را تنظيم كند اما در عين حال ميزان عرق كاهش مي يابد. سردرد نيز مي تواند اولين علامت متداول كم آبي بدن باشد.
شايد نتوانيد به درستي در زماني كه داريد ورزش مي كنيد علت درد شكم را بفهميد. اما اگر شرايط محيا بود بايد اين احتمال را داد كه به خاطر گرمازدگي باشد. يك نصيحت: در چنين مواقعي به خود استراحتي بدهيد، مايعات بنوشيد و زماني كه حس بهتري داشتيد دوباره ورزش را از سر بگيريد.
تشنگي و تعرق بسيار
تعرق سنگين نشان مي دهد كه دماي بدن بسيار بالا رفته است كه اگر شرايط بهبود نيافته و يا بدتر شود مي تواند به خستگي گرمايي منجر شود. در واقع، گرما در روزهاي مرطوب خطرناك تر است چون عرق روي بدن نمي تواند تبخير شود كه در حالت طبيعي در روزهاي خشك و يا روزهايي كه باد مي وزد اين تبخير عرق سبب خنكي بدن مي گردد.
احساس تشنگي همچنين علامتي است كه بدن شما نياز به آب بيشتري دارد. حتي اگر احساس آفتاب سوختگي نداريد بايد در روزهاي گرم از هر چند وقت آب بنوشيد. اگر براي بيش از يك ساعت در گرما در هواي آزاد هستيد، يك نوشيدني ورزشي نيز مي تواند الكتريوليتهاي از دست رفته را جبران نمايد.
ادرار تيره
مشكل ادراري را در نظر داشته باشيد. اگر در فضاي آزاد تنيس بازي مي كنيد و در بين نيمه ها نوشيدني به ميزان كافي مصرف مي نماييد و به دستشويي مي رويد و ادرارتان هم شفاف است، اين نشان مي دهد كه بدن آب كافي دارد. اما اگر مدت زمان زيادي است كه ورزش مي كنيد و خيلي ادرار نكرده ايد و ادرار هم تيره و غليظ است اينها علائمي از كم آبي بدن است. اين نشان مي دهد كه شما نمي توانيد به صورت موثر گرما را از طريق عرق و تبخير آزاد كرده و در معرض گرمازدگي قرار داريد.
ضعف، سرگيجه و يا غش كردن
فردي كه دچار خستگي گرمايي ميشود اغلب دچار سرگيجه شده، احساس نياز به نسشتن دارد و يا حتي موقتا از حال مي رود كه چيز بدي نيست به عبارتي، در اين حالت بدن فعاليت خود را قبل از رسيدن به مشكلات جدي تر متوقف مي سازد. هر چه هوا گرمتر باشد، اين علائم متداولتر ميشوند. اما بايد به خاطر داشته باشيد براي كساني كه تمرينات ورزشي شديد انجام مي دهند، بيماري هاي گرمايي ورزشي حتي در هواي خنك نيز ممكن است اتفاق بيافتد.
عدم تعرق
وقتي بدن به دماي مركزي خاصي مي رسد مقابله هاي طبيعي بدن نظير تعرق براي آزاد سازي گرما، شروع به توقف مي كند. اگر فردي در فضاي آزاد در هواي گرم ورزش مي كند و پوستش كاملا خشك شده است اين يك علامت خطر است.
با اين وجود، هميشه هم اين گونه نيست و ممكن است فرد به محدوده خطر رسيده ولي باز هم تعرق داشته باشد- بنابراين فقط به اين نكته اتكا نكنيد كه چون كسي عرق مي كند پس حالش خوب است.
گيجي، تشنج و يا كما
اگر گرمازدگي خيلي پيشرفت نمايد ممكن است به مغز آسيب برسد. در اين صورت فرد گيجي و هذيان گويي را تجربه مي كند كه حقيقتا خطرناك است چون در اين صورت ديگر نمي تواند كاري براي خنك كردن خود نظير رفتن به سايه و يا خوردن آب را انجام دهد.
در موارد شديد گرمازدگي، ممكن است بي هوشي و تشنج اتفاق بيافتد.
الزاما گرما را احساس نمي كنيد
علائم بيماري گرمايي هميشه همان هايي كه متداولند نيستند. مثلا در زمان گرما زدگي ورزشي ممكن است علارغم گرما فرد دچار لرز شود. چرا؟ زماني كه بدن استرس ورزشي و يا گرمايي و يا هر دو را تجربه مي كند با توليد پروتئين هاي التهابي از خود محافظت مي نمايد. اما اين پروتيئن ها همچنين ممكن است با تنظيمات دماي بدن در تقابل باشد كه علائمي نظير لرز، سرما، مور مور شدن و پوست مرطوب را به همراه دارد.
ممكن است متوجه گرمازدگي خود نباشيد
ممكن است حتي با وجود اين كه متوجه گرماي بيش از اندازه، حالت تهوع و يا كمي سرگيجه شده ايد باز هم متوقف كردن كاري كه انجام مي دهيد و استراحت كردن مشكل باشد- مثلا اگر در وسط يك مسابقه دو باشيد. به همين دليل است كه شاخت علائم اوليه بيماري گرمايي و بررسي آنها تا زماني كه هنوز توانايي داريد اهميت ويژه اي دارد.
بنابراين چالش اين جا است كه يك ورزشكار كه دچار گرمازدگي شده است نامناسب ترين فرد براي ارزيابي عيني وضعيت خود است. با گرم شدن بدن، توانايي ادراكي مغز و تعقل اغلب دچار اختلال ميشود.

چه كاري بايد انجام داد


به بدن خود گوش دهيد
بيشتر گرماي ايجاد شده در بدن داخلي و در نتيجه تقلاي عضلات ايجاد ميشود. بنابراين در گرما و مخصوصا در شرايط مرطوب، كار هوشمندانه اين است كه شدت ورزش خود را كمتر كرده و محض احتياط چيزهايي مثل لباسهاي عرق گير به همراه داشته و مايعات بسيار بنوشيد.
اگر باز هم احساس كرديد داريد گرمازده مي شويد فعاليت خود را متوقف سازيد. در واقع، هر گونه افت قابل توجه در عملكرد و يا علائمي از كشمكش مي تواند دليلي براي لزوم استراحت كردن شما باشد.
از زير نور افتاب بيرون برويد
يكي از مهمترين كارهايي كه مي توانيد براي خود و يا كسي كه دچار گرمازدگي شده است انجام دهيد اين است كه از آفتاب دور شويد. اگر مي توانيد به جايي كه امكان تهويه هوا وجود دارد برويد اما هر جايي در سايه مي تواند كمك كننده باشد. مكاني كه در آفتاب مستقيم قرار دارد شاخص گرمايي تا 15 درجه فارنهايت بالاتر از نقطه سايه در مجاورت همان مكان است.
گردش هوا را افزايش دهيد
يك راه براي خنك شدن بدن انتقال گرما است اين فرآيند شامل وزش باد و يا جريان مايع بر روي پوست و دور كردن گرما ميشود. شما مي توانيد اين فرآيند را با افزايش جريان و قرار دادن پوست در معرض هوا تسريع نماييد.
اگر فردي دچار گرمازدگي شده است مي توانيد لباسهايش را سبك كنيد. مطمئن شويد لباسها به تن نچسيبده باشد و يا همچنين آيتمهايي كه مورد نياز نيستند را از فرد دور كنيد. او را در جلوي يك پنكه قرار دهيد تا كمي از گرماي بدنش كاسته شود.
پاها را بالا نگه داريد
در زمان بيماري گرمايي ممكن است جريان خون در بدن مختل شود بنابراين بنشينيد و يا دراز بكشيد و پاهايتان را تقريبا 30 سانت بالاتر قرار دهيد. اين كار به كاهش التهاب در پاها و جريان يافتن خون به مغز كمك مي كند. همچنين اگر احساس ضعف و سرگيجه داريد مانع از افتادن و آسيب ديدگي ميشود.
آب سرد بنوشيد و از آن براي خنك كردن بدنتان استفاده كنيد
اگر فرد هشيار بوده و قادر به بلع است به او كمي آب و يا نوشيدني ورزشي كه حاوي الكتروليت است بدهيد. (مايعات خنك و يا سرد سريعتر از مايعات هم دماي اتاق دماي بدن را پايين مي آورند.) همچنين مي توانيد با تركيب يك قاشق چاي خوري نمك در يك چهارم ليوان آب خودتان يك محلول الكتروليت تهيه نماييد با اين كار به احياي سديم از دست رفته در اثر تعرق به فرد كمك مي نماييد. هر 15 دقيقه نصف فنجان از اين محلول بنوشيد تا احساس كنيد كه حالتان بهتر شده است.
همچنين مي توانيد آب سرد و يا يخ را مستقيما بر روي پوست استفاده كنيد. اگر فرد قدرت بلع ندارد، اسپري كردن آب سرد بر روي او مي تواند همين فرآيند را انجام داده و به خروج مقداري از گرما از بدن كمك مي كند.
در فردي كه دماي بدن به حد خطرناك رسيده است، فرو بردن كامل بدن در حمام يخ و يا آب سرد بهترين راه براي پايين آوردن سريع دما است. استفاده از كيسه هاي يخ و يا حوله هاي فرو برده شده در آب سرد بر روي بدن نيز مي تواند كمك كننده باشد.
در خنك كردن بدن ران ها و زيربغلها بسيار موثر هستند همين طور هم گردن. البته بايد در گذاشتن مستقيم يخ بر روي اين نقاط دقت شود چون شريان كاروتيد كه از اين نقاط مي گذرند خون را به مغز مي رسانند.
كمك پزشكي طلب كنيد
اگر در فردي متوجه علائم گرمازدگي شديد سريعا درخواست كمك پزشكي نماييد. آنها فشار خون، دما، ضربان قلب و سرعت تنفس و موقعيت سيستم عصبي مركزي را با دقت بررسي مي كنند حتي اگر فرد در آن زمان احساس بهتري داشته باشد.
از طرف ديگر، خستگي گرمايي ممكن است نيازي به توجه حرفه اي نداشته باشد. اگر فرد جوان و سالم است و كاملا تعرق دارد و قدرت تفكر خود را از دست نداده قطعا بعد از خنك شدن بدن و كمي استراحت حالش خوب خواهد شد. اين افراد مسن تر و يا كساني كه مشكلات پزشكي ديگر ( نظير بيماري قلبي، ديابت) دارند هستند كه براي ايمن ماندن احتمالا نياز به بيمارستان خواهند داشت.
بعد از آن كمي استراحت كنيد
حتي اگر جوان و سالم هستيد، به اين معنا نيست كه بلافاصله بعد از اينكه از بيماري گرمايي رها يافته و حس بهتري داشتيد مي توانيد به ماراتون و يا انجام كار ناتمام خود بازگرديد. شما هنوز هم آب قابل توجهي از دست داده ايد و اگر دوباره به زير آفتاب برويد در معرض گرمازدگي دوباره قرار داريد.
در واقع اگر بيماري گرمايي را تجربه كرده ايد بايد حداقل يك روز تمرينات ورزشي را كنار بگذاريد حتي اگر علائم از بين رفته و 100 درصد احساس مي كنيد كه حالتان خوب است. بهتر است استراحت كنيد تا حالتان كاملا خوب شود و ورزش را به روز بعد موكول نماييد.
دفعه بعد بيشتر مراقب خود باشيد
گرمازدگي مي تواند خطرناك و حتي كشنده باشد و وقتي ايجاد شد درمان به سختي صورت مي گيرد. به همين دليل است كه پيشگيري از وقوع آن در وهله اول بسيار اهميت دارد. از موقعيتهايي كه شما را در معرض خطر قرار مي دهد اجتناب كنيد: اگر تازه از بيماري كه عوارض استفراغ، اسهال و يا تب را داشته بهبود يافته ايد و يا داروهايي مصرف مي كنيد كه بدن را به گرما و نور آفتاب حساس تر مي سازند، و البته بيرون هم واقعا هوا گرم است، از فعاليت شديد در فضاي آزاد اجتناب نماييد. مي توانيد شدت تمرين هاي ورزشي را در طول چند هفته به تدريج افزايش دهيد تا بدن بتواند خود را با دماي بالاي تابستان تطبيق دهد.