نفرس- درد شدید اندام در حین خواب

نقرس چيست و چگونه ايجاد مي شود : نقرس باعث حملات التهابي دردناك در يك يا چندين مفصل مي شود اين بيماري يك نوع آرتروز است نقرس در اثر تجمع يك ماده شيميايي در خون ايجاد مي شود كه اسيد اوريك ناميده مي شود . اسيد اوريك معمولا بي ضرر است و در خون تشكيل مي شود.در افراد مبتلا به نقرس مقداري اسيد اوريك در خون ايجاد  مي شود و در طول زمان، ممكن است سطح ان بالاتر برود و بلورهايي شبيه سنگهاي ريز از اسيد اوريك شكل بگيرد.

معمولا بلورها در مفصل جمع مي شوند، بلورها بافت هاي مفصلي را تحريك مي كند و باعث التهاب تورم و درد مي شود و يك حمله نقرس بروز مي نمايد. 

اسيد اوريك به چه علت ايجاد مي شود :

به طور عادي تعادل مناسبي بين ميزان اسيد اوريك كه بدن مي سازد و ميزاني كه از طريق ادرار و مدفوع دفع مي كند وجود دارد. اين تعادل سطح اسيد اوريك خون را حفظ مي كند.اما در اكثر افراد مبتلا به نقرس كليه انها اسيد اوريك كافي را دفع نمي كند و لذا ممكن است مقدار آن در خون افزايش يابد گفته شده است كه انها ، دچار كم ترشحي، اسيد اوريك هستند.معمولا كليه هاي آنها در دفع ساير مواد سمي به طور طبيعي كار مي كند . در بعضي از افراد تجمع اسيد اوريك ممكن است در اثر عوامل ديگري باشد، مثلا : مصرف زياد الكل مي تواند اسيد اوريك ايجاد كند:

-        اگر ويتامين C كافي در برنامه غذايي خود نداريد.

-    اگر نوشابه هاي شيرين قنددار مي خوريد . قند فروكتوز مي تواند باعث اسيد اوريك شود. مطالعات پژوهشي نشان مي دهد كه خوردن 2 نوشابه در روز از نوشابه هاي قنددار ، خطر ايجاد نقرس را حدود 58 درصد افزايش مي دهد ( براي نوشابه هاي داراي برچسب با عنوان نوشابه هاي رژيمي يا نوشابه هاي داراي قندهاي مصنوعي افزايش خطر مشاهده نشده است) ممكن است فروكتوز موجود در ميوه هاي غني و آب ميوه ها نيز خطر را افزايش دهد.

-        برخي غذاها اسيد اوريك را از حد نرمال بالاتر مي برند، به خصوص خوردن مقدار زيادي شاه ماهي ، ماهي ساردين ، عصاره مخمر يا صدف دريايي ممكن است سطح اسيد اوريك را افزايش دهد. هر چند خوردن برنامه غذايي متعادل تاثير زيادي بر سطح اسيد اوريك ندارد. -    ممكن است بعضي از داروها سطح اسيد اوريك را بالا ببرند، ‌مثلا قرص هاي ادرار آور مثل آسپرين ، (دوز داروهاي مسكن كامل – نه دوز پايين اسپرين كه براي جلوگيري از لخته شدن خون استفاده مي شود ) و بعضي درمانهاي دارويي.-    نسبت به حالت معمول اسيد اوريك زيادي ، در بيماري هايي كه به هر دليل سلول هاي بدن تغييرات سريعي دارند، ايجاد ميشود مثلا بيماري پسوريازيس شديد و بعضي اختلالات خوني.

-    افراد با برخي از ويژگي هاي ديگر نيز، خطر بالايي براي ايجاد نقرس دارند . اين ويژگيها شامل : چاقي ، فشار خون بالا ، اسيب كليوي ، ديابت شيرين ، اختلالات مغز استخوان ، برخي از اختلالات چربي خون هستند.-        بيماري عروقي ، نقص انزيم مثل كمبود (HGPRT) و كمبود گلوكز ، فسفات هيدروژرناز (G6pd ) 

 

ميزان شيوع بيماري نقرس چه ميزان است و چه افرادي به آن مبتلا مي شوند:

حدودا از هر 200 بزرگسال یک نفر به نقرس مبتلا می شود (آمار کشورهای غربی). به طور معمول مردان نسبت به زنان بيشتر در معرض ابتلا هستند. معمولا حمله اول نقرس در دوره ميانسالي ايجاد مي شود، اما بعضي اوقات در افراد جوانتر هم ايجاد مي شود. نقرس گرايشي به بروز بيشتری در بعضي از خانواده ها دارد . ميزان احتمال سابقه خانوادگي مثبت براي بروز بيماري نقرس، در حدود 1 در 5 مورد است که در مقایسه با جمعیت عادی 20 برابر بیشتر احتمال دارد فردی که پدرش نقرس داشته است، دچار این بیماری شود.اين امر ممكن است به دليل مساله ژنتيكي باشد كه شما از خانواده خود به ارث برده ايد که ممكن است مشکلی در تبديل اسيد اوريك به طور مادرزادی در شما وجود داشته باشد.

 

علايم نقرس :

معمولا علايم نقرس به صورت حمله اي ايجاد مي شوند و  يك حمله به سرعت در طول چند ساعت ايجاد مي شود . در حدی که راه رفتن مي تواند دردناك و رنج اور باشد و حتي وزن لوازم رختخواب مثل پتو مي تواند بیمار را آزار دهد.هر چند يك مفصل مي تواند به تنهايي مبتلا شود. اما بعضي اوقات 2 يا چندين مفصل تحت تاثير قرار مي گيرند. معمولا مفصل هاي مبتلا شده ورم مي كنند و پوست اطراف آنها ممكن است قرمز و ملتهب به نظر برسد . اگر بيماري درمان نشود، حمله نقرس ممكن است چندين روز طول بكشد. اما معمولا در ظرف 7-10 روز به طور كامل از بين مي رود. اما حملات با شدت كمتر مي تواند ايجاد شود، كه ممكن است در ابتدا با شكل هاي ديگر آرتروز اشتباه شود . جالب اینجاست که هفته ها، ماهها يا حتی سالها ممكن است در ميان حملات فاصله باشد. فقط بعضي از افراد فقط یک حمله را تجربه می کنند.

 

آيا نقرس خطرناك است :

يك حمله نقرس مي تواند خيلي دردناك باشد، اما اثرات ديگر نقرس غير معمول و نادر است. آسيب مفصل ممكن است ايجاد شود، مخصوصا اگر بیمار حملات بازگشتي عود کننده داشته باشد.در بعضي افراد بلورهاي اسيد اوريك از سنگهاي كليه ايجاد مي شود يا ممكن است باعث نارسايي كليوي شود. گاهي بلور ها بصورت برجستگي های زير پوستی ايجاد مي شود. اين مساله معمولا بي ضرر و بدون درد هستند. اما گاهي در مكان هاي بي لطافت مثل انتهاي انگشتان دست ايجاد مي شود  برجستگي ها گاهي الوده مي شوند. 

 

نقرس چگونه تشخيص داده مي شود:

معمولا اگر علايم رایج گفته شده را داشته و سطح اسيد اوريك خون شما بالا باشد ، نقرس تشخيص داده مي شود.اگر به علت درد و تورم، شك وجود داشته باشد، ممكن است پزشك شما مقداری مايع از مفصل متورم شده بيرون بكشد. اين كار معمولا با يك سوزن يا سرنگ انجام می شود. مايع در زير ميكروسكوپ مطالعه شده و اگر بلورهاي اسيد اوريك در مايع ديده شوند، تشخيص نقرس تاييد می شود.

 

درمان حمله نقرس: نکات کلی:

  • اگر شما بتوانید اندام آسيب ديده را بالا نگه دارید. ( معمولا پا ) این کار به كاهش تورم اندام كمك میكند. ساده ترين راه براي بالا اوردن پا این است که اندام خود را بر روي دسته مبل يا روي یک وسیله دیگر تكيه دهيد.

  • تا قبل از شروع درمانهاي ديگر،یک كيسه يخ ( يا قرار دادن یک بسته نخود فرنگي يخ زده از داخل فریزر)  را روی مفصل ملتهب قرار دهيد تا درد را كاهش يابد.

  • كيسه يخ را در حوله قرار دهيد تا از تماس مستقيم با پوست و سوختگي پوستی ناشی ای سرما جلوگيري شود .

  •  حدود 20 دقيقه انجام دهيد و سپس متوقف كنيد ( نبايد براي مدت طولاني استفاده شود )

  •  اگر نياز است تكرار كنيد اما مراقب باشید.

  • اطمينان حاصل كنيد كه دماي ناحيه سرد شده، قبل از انجام دوباره ، به حالت عادي بازگشته است.

داروهای مسكن و ضد التهاب:

مصرف یک دوره كوتاه، مسكن هاي ضد التهاب به سرعت اكثر حملات نقرس را كاهش مي دهد ( در عرض 12 – 24 ساعت ) چندين نوع و دسته دارویی وجود دارد. مثل diclofenac  ، indometacin و naproxen پزشك شما معمولا يك نوع را تجويز مي كند. بسياري از افراد مبتلا به نقرس تمایل دارند مقداری دارو در خانه ذخيره كنند تا زمانی که حمله ايجاد مي شود بدون دارو نمانند. معمولا انها فقط براي چند روز مورد نياز است، تا زمانيكه درد و التهاب از بين برود. بسياري از افراد دوره هاي كوتاهي از مسكن هاي ضد التهاب را بدون هيچ شكلي مصرف مي كنند . اگر چه كه در برخي افراد این داروها، عوارض جانبي ايجاد مي كند.-     

خونريزي معده ممكن است جدي ترين و خطرناكترين عوارض جانبي باشد اگر شما بالاي 65 سال هستيد يا زخم معده يا اثني عشر داريد خطر آن بيشتر است . مصرف قرص های مسکن مانند بروفن را متوقف كنيد و پزشك خود را ملاقات كنيد. اگر شما دچار سوء هاضمه، درد قسمت بالاي شكم، مدفوع سياه و قیری شکل هستيد، يا اگر شما استفراغ مي كنيد و خون پس مي دهيد، حتما دارو را باید قطع و سریعا به مرکز درمانی مراجعه نمایید.

  • بعضي از افراد مبتلا به آسم، فشار خون بالا، برخي مشكلات كليوي و نارسايي قلب ممكن است نتوانند مسكن هاي ضد التهاب را مصرف كنند .

  • همچنين بيشتر از يك ضد التهاب در طول زمان استفاده نكنيد مگر اينكه توسط پزشك مشخص شده باشد. مثلا بعضي افراد هر روز دوز پايين آسپرين ( كه به عنوان يك ضد التهاب طبقه بندي شده است ) براي جلوگيري از لخته شدن خون مصرف مي كنند . اسپرين به علاوه ضد التهاب ، خطر خونريزي معده را افزايش مي دهد . بنابراين اگر شما قبلا آسپرين مصرف مي كرديد و نقرس ايجاد شده است نياز داريد در مورد گزينه هاي ديگر ، با پزشك مشورت كنيد . اما اگر در چنین شرایطی شما به مصرف اسپرين و ضد التهاب نياز داريد ممكن است پزشك شما توصيه كند كه داروي ديگري نیز به طور همزمان براي محافظت از معده مصرف كنيد . در نهایت به خاطر داشته باشيد که بعضي از مسكن هايي كه شما مي توانيد از داروخانه تهيه كنيد حاوي اسپرين هستند .

درمانهاي ديگر :

کلشی سین، يك داروي جايگزين است كه حملات نقرس را كاهش مي دهد معمولا فقط زمانيكه شما مشكلاتي يا عوارض جانبي در مصرف مسكن هاي ضد التهاب داريد استفاده مي شود .همچنين قرص هاي استروئيدي با تجویز تزريقی ، مي تواند درد و التهاب را كاهش دهند . اگر مشكلات يا عوارض جانبي به همراه مسكن هاي ضد التهاب و کلشی سین وجود داشته باشد، درمانهاي جايگزين ديگري نیز وجود دارد .

 

ايا مي توان از حملات بعدی و مکرر نقرس جلوگيري كرد :

 

اقدامات تغییر شیوه زندگي، خوردن مكمل هاي ويتامين c و داروها مي توانند از حملان نقرس جلوگيري كنند .

 

پيشنهاداتي براي شیوه زندگي :

 

اگر شما اضافه وزن داريد، سعي كنيد مقداري از وزن خود بكاهيد، اين عمل مي تواند به كاهش سطح اسيد اوريك كمك كند . اما رژيم هاي لاغری كه سطح اسيد اوريك را افزايش مي دهند مثل رژيم هاي با پروتئين بالا يا رژيم غذايي با گرسنگي استفاده نكنيد .

 

-    باملاحظه غذا بخوريد :

  • سطح اسيد اوريك بالا ممكن است قدري با اجتناب از مصرف پروتئين بالا و غذاهاي  غنی از پورين مثل جگر و قلوه و غذاهاي دريايي كاهش يابد همچنين از غذاهايي كه داراي عصاره مخمر بالا دارند خودداری كنيد .

  • اگر شما مقدار زيادي مشروبات الكلي مي نوشيد بويژه از نوشيدن آن اجتناب كنيد.

  • اگر شما نوشيدني هاي قنددار و شيرين مي نوشيد به خصوص انهايي كه حاوي فروكتوز هستند ممكن است كاهش تعداد يا قطع آنها كمك كند .

  • اگر شما هر دارويي را مصرف مي كنيد بررسي كنيد كه ايا باعث نقرس مي شوند (به مطالب بالا توجه كنيد) داروی جايگزين ممكن است در دسترس باشد که در این صورت پزشك شما توصيه خواهد كرد. البته به شرطی که لیست کامل داروهای مصرفی خود را به پزشک بگویید.

  • از كم ابي بدن، با نوشيدن مقدار زيادی در روز آب، جلوگیری كنيد ( 2 ليتر يا بيشتر در روز مگر اينكه دليل پزشكي براي عدم مصرف ان وجود داشته باشد )

-    حداقل يكبار در سال فشار خون را کنترل كنيد . در افراد مبتلا به نقرس فشار خون بالا بيشتر رايج است . با كمك به تغيير سبك زندگي بسياري از افراد فقط يك حمله نقرس را در نهایت تجربه می کنند. چيزي كه ممكن است لازم باشد اين است كه مسكن هاي ضد التهاب براي درمان هر حمله احتمالی در دسترس باشند. در بعضي از افراد حملات ممكن است بيشتر ايجاد شود در اين حالت شما مي توانيد مكمل هاي ويتامين c يا داروي جلوگيري از حمله را به طور طولانی مدت مصرف كنيد .

 

مكملهاي ويتامين C :

 

 يك مطالعه چاپ شده در سال 2009 نشان مي دهد كه ويتامين c مي تواند خطر ايجاد نقرس را كاهش دهد . در اين مطالعه 994/46 مرد در طول چندين سال مورد بررسي و پيگيري قرار گرفته اند . اين مطالعه نتيجه مي گيرد كه مصرف مكمل ويتامين C ممكن است به جلوگيري از ابتلا به نقرس كمك كند. بنابراين اگر رژيم غذايي شما شامل ويتامين C كافي نباشد، پزشك شما ممكن است مكمل هاي روزانه ويتامين C پيشنهاد كند. دليل مفید بودن ويتامين C  اين است كه سطح اسيد اوريك را در گردش خون كاهش ميدهد.

 

آلوپورینول نیز براي جلوگيري از حملات نقرس استفاده شده است:

 

 آلوپورینول هيچ تاثيري در طول حمله نقرس در زمان بروز آن به طور آنی و فوری ندارد و مسكن نیز نيست . اين دارو سطح اسيد اوريك را در خون كاهش مي دهد، 1-3 ماه طول مي كشد تا كاملا موثر باشد و برای پیشگیری از حملات جدید به کار می رود.به عنوان يك قانون كلي مصرف آلوپورینول به طور منظم ممكن است توسط پزشك تجويز شود اگر شما :

-        در يك سال 2 يا چندين حمله نقرس داشته ايد .

-        يك يا چندين برجستگي ویژه نقرس بر روی مفاصل خود داشته ايد ( در بالا توضيح داده شده )

-        داشتن آسيب مفصلی يا بیماری كليه که منجر به نقرس شده است. -        داشتن يك يا چند سنگ كليه که از جنس اسيد اوريك هستند.

-        داشتن مصرف برخی داروها به طور دراز مدت مي تواند باعث نقرس شود .ابتدا وقتي آلوپورینول مصرف مي كنيد اين کار مي تواند بعضي اوقات حتی باعث يك حمله نقرس شود . علت اين است كه سطح اسيد اوريك قبل از انكه سقوط كند، كمي افزايش مي يابد . به خاطر اين علت، اين دارو بهتر است 4-3 هفته بعد از حل و فصل يك حمله نقرس شروع شود . همچنين اغلب مسكن ضد التهاب براي 2-3 ماهه اول بعد از شروع آلوپورینول تجويز مي شود.

مصرف روزانه آلوپورینول معمولا در جلوگيري از حمله نقرس خوب كار مي كند. مقدار داروی آلوپورینول از فردي به فرد ديگر متفاوت است .معمولا درمان با دوز پايين شروع مي شود . اغلب ازمايش خون بعد از يك ماه انجام مي شود. بنابر بررسي اگر سطح اسيد اوريك پايين نیامده باشد، در اينصورت اين دوز ممكن است نياز به افزايش يافتن داشته باشد اکثر افراد مصرف 100-300 ميلي گرم در هر روز ادامه مي دهند تا حملات نقرس متوقف شود .

اگر در حالي حمله نقرس ايجاد  شود که آلوپورینول مصرف مي كنيد:شما ميتوانيد از مسكن ضدالتهابي استفاده كنيد تا درد كاهش يابد . اما اين ممكن است نياز شما به دوز بالاتر آلوپورینول را تاييد كند .عوارض جانبي آلوپورینول غيررایج و نادر است . از اطلاعاتي كه همراه بسته قرص هاست براي اطلاع از جزئيات عوارض جانبي استفاده كنيد اگر عارضه جانبي ايجاد شود داروهاي ديگری با كارکرد يكسان تجويز مي شوند.