پسوریازیس يا صدفك

پسوریازیس يك بيماري پوستي است كه از هر چند وقت يكبار شعله ور ميشود. اغلب مي توان با كرمها و پمادهاي مختلف تكه هاي پسوريازيس را از بين برد يا كم كرد. نور درماني مخصوص يا داروهاي قوي گزينه هاي درماني براي موارد شديد در صورتي كه كرمها و پمادها به خوبي عمل نكرده اند هستند.

پسوريازيس چيست؟

پسوريازيس يك مشكل رايج است كه در آن پوست ملتهب ميشود. به صورت تكه هاي (پلاكها) قرمز و پوسته پوسته ظاهر ميشود. اگر مبتلا به پسوريازيس شديد اين بيماري مي آيد و مي رود. شعله ور شدن مجدد آن در هر زماني ممكن است. توالي اوج گيري متفاوت است. ممكن است پسوريازيس براي مدتي طولاني دوباره عود نكند. با اين وجود، در برخي افراد خيلي زود به زود دوباره ظاهر ميشود. علت عفوني ندارد. به ديگران منتقل نميشود و سرطان زا نيست.

ژشدت پسوريازيس بسيار متفاوت است. در برخي خفيف بوده و فقط چند تكه ايجاد مي كند و به زحمت قابل توجه هستند. در برخي ديگر، تكه هاي بسيار با اندازه هاي مختلف ايجاد ميشوند. در افراد بسياري شدت چيزي بين اين دو است.

انواع پسوريازيس

پسوريازيس انواع مختلفي دارد. با اين وجود، پسوريازيس پلاكي مزمن (كه در زير توضيح داده شده است) رايج ترين نوع آن است.

پسوريازيس پلاكي مزمن

از هر 10 نفر بين 8 تا 9 نفر از مبتلايان به پسوريازيس، از نوع پلاكي مزمن هستند. بثورات تشكيل شده است از تكه هايي بر روي پوست كه پلاك ناميده ميشوند. اين تصوير پلاكهاي پسوريازيس را در كنار پوست طبيعي نشان مي دهد.

هر پلاك معمولا صورتي يا قرمز رنگ با فلسهايي سفيد-نقره اي است كه زبر هستند. اغلب بين حاشيه يك پلاك و پوست طبيعي مرز مشخصي وجود دارد.

بالاي ابروها و زانوها، كف سر و قسمت تحتاني پشت بيشتر تحت تاثير قرار مي گيرند. با اين وجود، پلاكها ممكن است در هر جايي بر روي پوست ظاهر شوند. معمولا بر روي صورت ايجاد نميشوند.

گستردگي بثورات بين افراد مختلف متفاوت است و حتي در يك فرد نيز ممكن است از زماني تا زمان ديگر متفاوت باشد. برخي در زمان شعله ور شدن پسوريازيس فقط چند پلاك يك سانتي يا بيشتر دارند. برخي بثورات گسترده تر با پلاكهاي بزرگ با چند سانتي متر پهنا دارند. گاهي پلاكهاي كوچكي كه در كنار هم قرار دارند با هم ادغام شده و يك پلاك بزرگتر را شكل ميدهند. پسوريازيس پلاكي مزمن مي تواند خارش داشته باشد اما اغلب زياد ايجاد ناراحتي نمي كند.

پسوريازيس پلاكي مزمن دو نوع دارد:

پسوريازيس كف سر: حدود نيمي از افراد مبتلا به پسوريازيس پلاكي مزمن در بدن، در سر نيز اين پلاكها را دارند. با اين وجود، پسوريازيس كف سر مي تواند در برخي افراد به تنهايي نيز ايجاد شود. پسوريازيس كف سر معمولا نوعي از پسوريازيس پلاكي مزمن محسوب ميشود. مثل شوره شديد سر به نظر مي رسد. ممكن است كل سر تحت تاثير قرار گيرد يا ممكن است فقط چند تكه معدود وجود داشته باشد. اگر شديد باشد، در برخي افراد مي تواند به ريزش مو منجر شود.

 پسوريازيس معكوس (Flexural psoriasis): اين نيز نوعي پسوريازيس پلاكي مزمن است كه در چين هاي پوست مثل زير بغل، كشاله ران، زير سينه ها و در چين و شكن هاي پوست ايجاد ميشوند. پوست مبتلا از لحاظ ظاهر كمي متفاوت با پسوريازيس پلاكي معمولي است. اين نيز قرمز و متورم است اما پوست نرم بوده و فلس هاي سفت را ندارد.

پسوريازيس چركي

نوعي پسوريازيس است كه فقط در كف دستان و كف پاها ايجاد ميشود. در اين شرايط گاهي پسوريازيس palmoplantar (كف دست وپا) نيز ناميده ميشود. در پوست مبتلا دانه هاي كوچك چركي پر شده بامايع ايجاد ميشود. چركها حاوي ميكروب (باكتري) و عفوني نيستند. پوست زير و اطراف دانه هاي چركي اغلب حساس و قرمز رنگ است. پسوريازيس چركي كه فقط كف دستان و پاها را مبتلا مي كند دومين نوع شايع پسوريازيس است.

به ندرت نوعي از پسوريازيس چركي مي تواند ديگر قسمتهاي بدن غير از كف دستان و پاها را نيز مبتلا نمايد. اين مدل كه گسترده تر است نوع شديدتر پسوريازيس است و نياز به درمان فوري تحت نظارت يك متخصص پوست دارد.

پسوريازييس ناخن

حدود نيمي از افراد مبتلا به انواع پسوريازيس به پسوريازيس ناخن دست نيز مبتلا هستند. در برخي افراد ناخن هاي پا نيز درگير ميشوند. پسوريازيس ناخن ممكن است به تنهايي بدون بثورات پوستي ايجاد شود. در ناخن ها حفره هايي به اندازه سر سوزن (كنگره هاي ريز) ايجاد ميشود. گاهي ممكن است ناخن از بستر شل شود. ممكن است رنگ ناخن ها عوض شده و منطقه اطراف بسترناخن مي تواند نارنجي/زرد شود.

همچنين به مقاله مجزايي باعنوان "بيماري پسوريازيس ناخن" مراجعه نمائيد.

پسوريازيس قطره اي

عموما به دنبال گلو درد ايجاد شده توسط يك باكتري (ميكروب) به وجود مي آيد. پلاكهاي گرد/ بيضي پسوريازيس كوچك هستند (كوچكتر از يك سانتي متر- اندازه يك قطره) اما در قسمتهاي زيادي از بدن ظاهر ميشوند. پسوريازيس قطره اي اغلب چند هفته باقي مي ماند و سپس از بين مي رود. با اين وجود، در برخي از افراد ممكن است سه تا چهار ماه نيز باقي بماند. در بسياري از افراد، وقتي يك بار از بين رفت ديگر باز نمي گردد.

پسوریازیس اریترودرمیک

نوعي پسوريازيس است كه سبب اريتم گسترده (قرمزي) سطح وسيعي از پوست ميشود و دردناك است. پلاكهاي پسوريازيس قابل مشاهده نيستند چون با هم تركيب شده اند. پوست قرمز و پوسته پوسته است و در هنگام لمس گرم است. فرد مبتلا به پسوريازيس اريترودرميك ممكن است تب داشته باشد. اين نوع پسوريازيس نادر است اما جدي بوده و نياز به درمان فوري و بستري شدن در بيمارستان دارد چون ممكن است در توايايي بدن براي كنترل دما اختلال ايجاد كرده وسبب دفع بيش از اندازه مايعات و پروتئين و آب زدايي بدن، نارسايي قلبي و بيماريهاي شديد شود.

پسوريازيس تا چه حد شايع است و چه كساني به آن مبتلا ميشوند؟

از هر 50 نفر حدودا يك نفر در مرحله اي از عمر خود دچار پسوريازيس ميشود كه در سفيدپوستان شايع تر است. ممكن است براي بار اول در هر سني ايجاد شود اما در سنين بين 15 تا 30 سال يا بعد از 40 سال متداول تر است.

افراد مبتلا به پسوريازيس ممكن است سابقه خانوادگي از اين مشكل داشته باشند. همچنين در يك تحقيق گشترده مشخص شد كه سيگاري ها (و افراد تا 20 سال بعد از ترك سيگار) در مقايسه با غير سيگاريها بيشتر در معرض پسوريازيس هستند. يك نظريه در اين رابطه اين است كه سموم موجود در سيگار به قسمتهايي از سيستم ايمني كه در پسوريازيس نقش دارند آسيب مي رساند.


علت پسوريازيس چست؟

پوست طبيعي از لايه هايي از سولوهاي پوست تشكيل شده است. لايه فوقاني سلولها (لايه شاخي شكل اپيدرم) مسطح بوده و تدريجا از بين مي روند. در زير آن (در لايه پايه اپيدرم) مرتبا سلولهاي جديد ساخته و با لايه از بين رفته جايگزين ميشوند. سلولها به تدريج از لايه پايه به لايه بالايي شاخي شكل منتقل ميشوند. براي هر سلول تقريبا 28 روز طول مي كشد كه از لايه پايه گذشته و به لايه بالايي پوست رسيده و دوباره از بين برود. تصوير زير مقطع عرضي از پوست طبيعي را نشان مي دهد.

 



در افراد مبتلا به پسوريازيس اين روند جايگزيني، تند تر است. علت آن مشخص نيست. سلولهاي پوست بيشتري ساخته ميشوند كه سبب انباشته شدن آنها در لايه فوقاني پوست ميشود. در اين صورت پلاكهاي فلس مانند روي پوست شكل مي گيرند يا در پسوريازيس كف سر، شوره هاي سر ايجاد ميشوند.

همچنين تغييراتي در رگهاي عرضه كننده مواد غذايي در پوست ايجاد ميشوند. مويرگها متسع شده و تعدادشان افزايش مي يابد. دليل قرمز شدن پوست زير تكه هاي پسوريازيس هم همين است. سلولهايي كه در التهاب نقش دارند نيز تعدادشان افزايش مي يابد.

علت توليد بيش از اندازه سلول و التهاب پوست در پسوريازيس مشخص نيست. عوامل ژنتيكي به نظر تا حدي موثرند. از هر 10 نفر مبتلا به پسوريازيس سه نفر فردي مبتلا در خانواده خود دارند. همچنين ممكن است برخي عوامل محيطي (شايد يك ويروس) سبب تحريك ايجاد پسوريازيس در فردي شود كه به لحاظ خانوادگي مستعد است. يك نظريه ديگر اين است كه سيستم ايمني ممكن است به شيوه اي بيش فعال شده و سبب التهاب شود. براي يافتن علت دقيق اين بيماري تحقيقات ادامه دارد.

عوامل شدت دهنده

در اغلب مبتلايان به پسوريازيس، دليلي براي اوج گرفتن بيماري يافت نميشود. با اين وجود، احتمال اوج گرفتن پسوريازيس در برخي شرايط بيشتر است كه عبارتند از:

استرس. اندازه گيري استرس كار و اثبات رابطه بين استرس و پسوريازيس كار مشكلي است. با اين وجود، تصور ميشود كه استرس مي تواند در برخي افراد سبب تحريك پسوريازيس شود. شواهدي وجود دارد مبني بر اينكه درمان استرس در برخي افراد مبتلا به پسوريازيس مي تواند سودمند باشد.

عفونت ها. انواع خاصي از عفونتها مي تواند سبب شعله ور شدن پسوريازيس شود. مخصوصا، گلو دردي كه به خاطر باكتري گونه اي استروپتوكوكوس ايجاد ميشود مي تواند سبب تحريك پسوريازيس قطره اي يا پسوريازيس پلاكي مزمن شود.

داروها. برخي داروها ممكن است سبب تحريك يا بدتر كردن پسوريازيس در برخي موارد شوند. داروهايي كه گمان مي رود چنين تاثيري دارند عبارتند از: بتا بلوكرها (پروپرانول، اتانول و غيره)، داروهاي ضد مالاريا، ليتيوم، آرام بخش هاي ضد التهاب (ايبوپروفن، ناپروكسن، ديكلوفناك و غيره)، داروهاي بازدارنده آنزيم مبدل آنژيوتانسين ((ACE) و برخي آنتي بيوتيكها. در برخي موارد تا زماني كه چند هفته يا چند ماه از اين داروها استفاده نشوند پسوريازيس تحريك نميشود.

سيگار كشيدن. همان طور كه گفته شد، در برخي موارد سيگار كشيدن به تحريك و آغاز پسوريازيس كمك مي كند. سموم موجود در سيگار نيز پسوريازيس موجود را بدتر مي كند.

تروما. آسيب به پوست از جمله خاراندن بيش از اندازه مي تواند سبب ايجاد تكه هاي پسوريازيس شود. ايجاد پلاكهاي پسوريازيس در محل آسيب "واكنش كوبنر" ناميده ميشود.

نور خورشيد. اغلب مبتلايان به پسوريازيس مي گويند كه نور خورشيد به نظر به تسكين پسوريازيس در آنها كمك مي كند. بسياري در مي يابند كه در ماههاي تابستان مشكل كمتري با پسوريازيس دارند. با اين وجود، برخي ديگر برعكس متوجه شده اند كه نور شديد خورشيد به نظر پسوريازيس را در آنها بدتر مي كند. يك آفتاب سوختگي شديد (كه يك آسيب پوستي است) نيز مي تواند به اوج گرفتن پسوريازيس منجر شود.

تغييرات هورموني. پسوريازيس در زنان در طول بلوغ يا زمان عادت ماهانه تمايل به بدتر شدن دارد. در اين زمانها تغييراتي در هورمونهاي زنانه صورت مي گيرد. برخي زنان حامله مبتلا به پسوريازيس دريافته اند كه علائم آنها در حاملگي بهبود مي يابد اما چند ماه بعد از زايمان دوباره اوج مي گيرد. دوباره تصور ميشود كه اين به تغييرات هورموني ربط دارد.

الكل. نوشيدن مقدار زياد الكل همچنين سبب شعله ور شدن پسوريازيس در برخي از افراد ميشود.

آيا مشكلات ديگري در رابطه با پسوريازيس وجود دارد؟

در افراد مبتلا به پسوريازيس ايجاد برخي مشكلات ديگر متداول تر است. با اين وجود، صرفا اينكه مبتلا به پسوريازيس هستيد به اين معنا نيست كه حتما به اين مشكلات مبتلا خواهيد شد. اين مشكلات عبارتند از:

مشكلات مفصلي. از هر 10 نفر مبتلا به پسوريازيس پلاكي مزمن حدودا يك يا دو نفر مبتلا به التهاب و درد در برخي مفاصل (آرتريت) نيز هستند كه آرتریت‌ مرتبط‌ با پسوریازیس‌ ناميده ميشود. همه مفاصل را مي تواند تحت تاثير قرار دهد اما در مفاصل انگشتان دست و پا شايع تر است. علت آن هنوز مشخص نيست. اگر مبتلا به پسوريازيس بوده و درد و التهاب مفاصل داشتيد حتما به پزشك مراجعه كنيد.

بيماري التهابي روده. به نظر مي رسد رابطه اي بين پسوريازيس و بيماري التهابي روده ، مخصوصا بيماري كرون وجود دارد. تعدادي از افراد مبتلا به بيماري كرون به پسوريازيس نيز مبتلا هستند. در مقاله ديگري با عنوان "بيماري كرون" اطلاعات بيشتري ارائه شده است.

عوامل خطر براي بيماري قلبي عروقي. احتمال اين كه افراد مبتلا به پسوريازيس برخي عوامل خطر براي ايجاد بيماري هاي قلبي عروقي (بيماري قلبي و سكته مغزي) مثل hyperlipidaemia (بالا بودن سطح كلسترول و چربي هاي ديگر در خون)، فشار خون بالا و ديابت را داشته باشند بيشتر است. اگر پسوريازيس در شما شديد باشد بيشتر از پسوريازيس خفيف در شما احتمال وجود اين فاكتورهاي خطر بيشتر است. اگر مبتلا به پسوريازيس هستيد براي صحبت در مورد عوامل خطر براي بيماري هاي قلبي عروقي و راههاي برخورد با آنها به پزشك عمومي يا يك پرستار مراجعه نمائيد. در مقاله مجزايي با عنوان "پيشگيري از بيماريهاي قلبي عروقي" جزئيات ارائه شده است.

چاقي مفرط. به نظر مي رسد پسوريازيس در افراد چاق بيشتر است.

برخي از افراد مبتلا به پسوريازيس ممكن است به خاطر مشكل پوستي خود مضطرب به نظر آمده و نسبت به بدن خود تصور منفي داشته باشند. ممكن است از فعاليتهاي خاصي مثل شنا به خاطر ترس از اينكه پوستشان را بقيه مردم مي بينند اجتناب كنند. ممكن است در روابط فردي شخص تاثير بگذارد. برخي افراد مبتلا به پسوريازيس دچار استرس و افسردگي ميشوند.

چگونه مي توان پسوريازيس را شناسايي كرد؟

پسوريازيس اغلب با ظاهر عمومي بثورات قابل تشخيص است. اغلب نياز به آزمايشي نيست. گاها، نمونه كوچكي از پوست برداشته شده و زير ميكروسكوپ بررسي ميشود تا شكي در مورد تشخيص وجود نداشته باشد.

درمان متداول براي پسوريازيس پلاكي مزمن چيست؟

براي پسوريازيس درماني واحد وجود ندارد. هدف از درمان از بين بردن بثورات تا حد ممكن است. با اين وجود، پسوريازيس ممكن است از هر چند وقت شعله ور شود، در طول زندگي ممكن است چندين بار مجبور به شروع درمان و قطع كردن آن شويد. گزينه هاي درماني مختلفي وجود دارد. چيزي با عنوان "بهترين درمان" كه براي همه مناسب باشد وجود ندارد. درمان تجويز شده توسط پزشكتان به شدت، مكان و نوع پسوريازيس بستگي دارد. همچنين ممكن است درماني در فردي به خوبي عمل كرده ولي در ديگري تاثيري نداشته باشد. اگر اولين درمان خوب جواب نداد مي توان درمان ديگري را امتحان كرد.

بسياري از درمانها كرم يا پماد هستند. به عنوان يك قانون، براي بهترين نتيجه بايد كرمها و پمادها را درست مصرف كنيد. براي پاك شدن پلاكها اغلب چند هفته زمان لازم است. از نحوه استفاده از درمان مطمئن شويد. براي مثال، از برخي از آنها نبايد بر روي چين هاي پوست يا بر روي صورت يا بر روي پوست جراحت ديده استفاده كرد برخي نيز براي افراد باردار مناسب نيستند. اگر در مورد نحوه يا مدت زمان استفاده از دارويي مطمئن نيستيد حتما با يك پزشك يا داروساز يا پرستار مشورت نمائيد.

در زير خلاصه اي از درمانهاي متداولتر براي پسوريازيس پلاكي مزمن آورده شده است. اگر پسوريازيس خيلي جدي نباشد، درمان اغلب به صورتهاي موضعي آغاز ميشود يعني درمانهايي كه مستقيما بر روي پوست استفاده ميشوند مثل پمادها و كرمها. اگر اين درمانها موفقيت آميز نبودند، براي درمانهايي مثل داروها و درمانهاي نوري به پزشك متخصص پوست ارجاع داده خواهيد شد.

اگر پسوريازيس داريد ترك كردن سيگار و همچنين كم كردن مصرف الكل مي تواند به شما كمك نمايد. به مقالات مجزايي با عنوانهاي " نكاتي براي كمك به ترك سيگار" و "پيشنهاداتي براي محدود كردن ايمن الكل" براي اطلاعات بيشتر مراجعه نمائيد. ورزش مرتب و رژيم غذايي سالم نيز سودمند هستند .دليلش اين است كه همان طور كه در بالا گفته شد، افراد مبتلا به پسوريازيس بيشتر در معرض بيماريهاي قلبي و سكته مغزي هستند. ورزش مرتب و رژيم غذايي سالم مي توانند از اين مشكلات پيشگيري نمايند.

توجه: درمانهاي انواع نامتداول تر پسوريازيس نيز مشابه همين است اما در اينجا به آنها پرداخته نشده است. پزشكتان مي تواند در اين زمينه پيشنهاداتي ارائه دهد.

عدم درمان يك گزينه است

برخي از افراد فقط چند تكه پسوريازيس دارند كه خيلي هم بدظاهر نيست يا جايي نيست كه جلب توجه نمايد. در چنين شرايطي، افراد تمايلي به درمان ندارند. اگر درماني در حال حاضر نمي خواهيد، ولي بعدها پسوريازيس تغيير كرده يا بدتر شد مي توانيد نظر خود را تغيير دهيد.

مرطوب كننده ها (نرم كننده ها)

به نرم كردن پوست سخت و پلاكها كمك مي كند. مي توانند سبب كم شدن خارش و پوسته پوسته شدن شوند. پمادها و كرمهاي مرطوب كننده با برندهاي مختلفي در بازار موجود هستند. يك مرطوب كننده در پسوريازيس خفيف ممكن است تنها چيزي باشد كه مورد نياز است. همچنين مي توانيد از آن علاوه بر ديگر درمانها براي نرم و مرطوب نگه داشتن پوست استفاده نمائيد. آنها همچنين مي توانند به پيشگيري از خارش و كاهش ترك خوردن پوست و پيشيگري از پوسته شدن كمك نمايد. استفاده از يك مرطوب كننده سبب تاثيرگذاري بهتر درمانهاي ديگر ميشود. با اين وجود، اول نرم كننده را استفاده كنيد، بگذاريد خوب جذب پوست شود و بعد درمانهاي ديگر را استفاده نمائيد.

همچنين از مرطوب كننده ها مي توان به جاي صابون استفاده كرد. وقتي از نرم كننده ها در حمام استفاده مي كنيد مراقب باشيد چون آنها سطوح را لغزنده مي كنند.

درمان با ويتامين D با داروهايي مثل کلسی پوتریول، كلسي تريول و ﺗﺎﻛﺎﻟﺴﻴﺘﻮل

از اينها به صورت متداول استفاده ميشود و اغلب خوب هم جواب مي دهند. به نظر با آرام كردن سرعت تقسيم سلولها عمل مي كنند. به صورت پماد، كرم يا لوسيون موجود بوده و استفاده از آنها راحت است و كثيف كاري كمتري دارند و بوي آنها نسبت به كرمها و پمادهاي كول تار يا ديترانول كمتر است (به زير مراجعه نمائيد).

با اين وجود، در برخي مي توانند سبب خارشهاي پوستي شوند. کلسی پوتریول نوعي لوسيون براي كف سر دارد كه از آن مي توان براي پسوريازيس سر استفاده كرد.

از درمانهاي ويتامين D گاها در تركيب با درمانهاي ، اگر درمانهاي ديگر كافي نباشد، ديگر براي پسوريازيس استفاده ميشود. براي مثال، گاها از يك پماد حاوي کلسی پوتریول و يك استروئيد استفاده ميشود.

اگر قصد بارداري داريد يا در حال حاضر باردار هستيد يا شير مي دهيد، درمانهاي ويتامين D فقط زماني تجويز ميشوند كه مزايا بر ريسك آنها بچربد. اگر در چنين شرايطي هستيد براي درمانهاي ويتامين D با پزشك خود مشورت كنيد.

کلسی پوتریول ممكن است حساسيت پوستي ايجاد كند كه به خارش و قرمزي حدود 1 تا 5 سانت منجر ميشود. هر گونه آزردگي پوستي معمولا از بين مي رود اما گاهي ممكن است وقفه اي در درمان نياز باشد. گاها، به خاطر آزردگي پوستي مجبور به توقف درمان ميشوند. به خاطر ريسك آزردگي پوستي نبايد از كلسي پوتريول بر  روي صورت و چين هاي پوست (مثل روي آرنج، زيربغل، پشت زانوها، كشاله رانها و غيره) استفاده كرد.

عموما، كلسي پوتريول بي خطر فرض ميشود به شرط اينكه از دستورالعمل سازنده پيروي نمائيد. نبايد از دوز گفته شده در دستورالعمل بيشتر استفاده نمائيد. به عبارتي:

·         100گرم كرم يا پماد در هر هفته براي بزرگسالان

·         75 گرم در هر هفته براي كودكان بالاي 12 سال

·         50 گرم در هفته براي كودكان بين 6 تا 12 سال

·         براي كف سر، نبايد بيش از 60 ميلي ليتر در هفته از لوسيون استفاده شود.

 

اما توجه داشته باشيد كه اگر از پماد يا كرم كلسي پوتريول براي بدن و از لوسيون آن براي سر خود استفاده مي كنيد بايد اين نكته را در نظر داشته باشيد كه در چنين شرايطي حداكثر ميزان مورد نياز بايد كمتر از ميزان گفته شده در بالا باشد. بايد از دستورالعمل پزشك خود پيروي كنيد.

اگر از يك مرطوب كننده (نرم كننده) براي پوست خود استفاده مي كنيد، بايد اول از آن استفاده شود سپس 30 دقيقه صبر كرد و سپس از كلسي پوتريول يا ديگر آنولوگهاي حاوي ويتامين D استفاده كرد.

بايد بعد از استفاده از كلسي پوتريول دستهاي خود را بشوييد. با اين كار از تماس غيرعمد پماد يا كرم به ديگر قسمتهاي بدن اجتناب ميشود.

پمادهاي كلسي تريول يا ﺗﺎﻛﺎﻟﺴﻴﺘﻮل حاوي آنالوگهاي ويتامين D متفاوت با كلسي پوتريول هستند. يك مزيت كلسي تريول و تاكالسيتول اين است كه نسبت به كلسي پوتريول در پوست آزردگي كمتري ايجاد مي كنند. بنابراين، به توصيه پزشك مي توانند براي استفاده بر روي صورت و چين هاي بدن نيز مناسب باشند. نبايد بيش از 30 گرم پماد كلسي تريول در روز استفاده كنيد و نبايد در هر روز براي سطحي بيش از يك سوم بدن استفاده شود. نبايد بيش از 10 گرم پماد تاكالسيتول در روز استفاده نمائيد.

كرمها يا پمادهاي استروئيدي

اين ها درمانهاي رايج ديگري هستند كه با كاهش التهاب عمل مي كنند. استفاده از آنها آسان است و براي قسمتهاي حساس مثل كف سر و صورت مي تواند درمان خوبي باشد. با اين وجود، يك مشكل استروئيد اين است كه در برخي موارد، به محض توقف استفاده از كرم يا پماد، پسوريازيس با شدت بيشتري باز مي گردد. همچنين، استفاده بلند مدت مي تواند عوارض جانبي داشته باشد مخصوصا در محلولهاي قوي تر.

بنابراين، اگر از يك استروئيد استفاده مي كنيد، پزشك ممكن است براي مدت كوتاهي آن را تجويز نمايد (چند هفته يا بيشتر و براي استروئيد قوي تر مدت زمان كمتر)، يا به صورت متناوب توصيه شود. به عنوان يك قانون، نبايد از كرم يا پمادهاي استروئيدي براي بيش از 4 هفته بدون وقفه بدون بررسي پزشك استفاده كرد. لوسيون هاي استروئيدي براي زمان اوج گيري پسوريازيس كف سر موثر هستند. فقط پمادها يا كرمهاي ملايم تر اتسروئيدي بايد براي صورت يا پسوريازيس در چين و شكنهاي پوست استفاده شود.

مشتقات كول تار

سالهاي بسياري است كه از آنها براي درمان پسوريازيس استفاده ميشود. نحوه عملكرد آنها مشخص نيست. احتمالا توليد سلولهاي پوستي را كاهش مي دهند. همچنين به نظر التهاب را كاهش داده و قابليت جلوگيري از پوسته پوسته شدن را دارند. استفاده از مشتقات سنتي كول تار دردسر زيادي داشت اما فرمولهاي جديد خوشايندتر هستند. كرمها، پمادها، لوسيون ها، خمير ها، درمانهاي كف سر، افزودني هاي حمام و شامپو ها حاوي كول تار براي درمان پسوريازيس موجود هستند.

به عنوان يك قانون، نبايد از كرمها يا ديگر مشتقات كول تار براي درمان بر روي چين و چروكهاي پوست (مثل روي آرنج ها، پشت زانوها، كشاله ران، زيربغل و غيره) استفاده كرد. با اين وجود، مي توان از برخي كرمهاي ملايم تر براي صورت و چين و شكن هاي پوست استفاده كرد كه پزشكتان مي تواند تجويز نمايد. براي ناحيه تناسلي نيز پزشك بايد تشخيص دهد كه مي توان از آنها استفاده كرد يا خير.

مشتقات كول تار ممكن است بوي بدي داشته باشند و بر روي لباسها لكه ايجاد نمايند. در برخي افراد مي تواند سبب آزار پوستي شده و پوست  در زمان استفاده از آنها به نور حساس تر شود. از آنها نبايد در سه ماهه اول بارداري استفاده كرد. با اين وجود، در ماههاي بعدي بارداري و در زمان شيردهي استفاده از آنها مانعي ندارد.

ديترانول

سالهاي بسياري است كه از آن براي درمان پسوريازيس استفاده ميشود. در اغلب موارد استفاده روزانه از ديترانول نهايتا منجر به از بين رفتن پلاكها ميشود. با اين وجود، ديترانول سبب آسيب پوست طبيعي ميشود. بنابراين از آن بايد با احتياط فقط بر روي پلاكها استفاده نمائيد. براي كاهش احتمال آزار پوست، اول معمولا از اين دارو با قدرت پايين استفاده ميشود و بعد از چند هفته به تدريج از داروهاي قوي تر اسفاده ميشود.

درمان ديترانول كوتاه مدت رايج است كه به صورت قرار دادن 5 تا 60 دقيقه مشتقات ديترانول با قدرت بالا بر روي پلاكها در هر روز و سپس شستن آن ميشود. ديترانول بر روي پوست، مو، لباسها، رختخوابها و حمام و غيره لكه ايجاد مي كند و نبايد از آنها براي صورت استفاده كنيد مگر به تشخيص يك متخصص پوست.

در زمان استفاده از ديترانول، بايد به دقت از دستورالعمل پزشكتان و همچنين دستوالعمل موجود در پاكت دارو پيروي كنيد. همچنين درمان را ادامه دهيد چون اغلب براي موفقيت چند هفته زمان لازم است. اين دستورالعملها مي تواند شامل موارد زير باشد:

استفاده از دستكشهاي پلاستيكي يكبار مصرف در زمان استفاده از پمادها يا كرمهاي ديترانول. شستن دستها بعد از استفاده از آن.

فقط بر روي پلاكهاي پسوريازيس استفاده شود. از استفاده از آن بر روي پوست طبيعي اجتناب شود. براي كرمها، مقدار كمي از آن بماليد و كرم اضافه را پاك كنيد. اگر دچار آزار چشم شديد، آ ن را با دقت با آب بشوييد و اگر ادامه داشت به پزشك مراجعه نمائيد.

به همان مدت تجويز شده توسط پزشك كرم يا پماد را بر روي پوست قرار دهيد. براي درمان با تماس كوتاه مدت، اين زمان مي تواند 5 تا 60 دقيقه باشد. سپس آن را بشويييد. توجه: كرمهاي حاوي ديترانول راحت تر از پمادهاي آن شسته ميشوند.

در زمان شستشو از آب سرد (زير 30 درجه) بدون صابون يا مواد شوينده استفاده كنيد. آب داغ يا صابون سبب لك شدن بيشتر پوست ميشوند. بعد از شسته شدن كرم يا پماد مي توانيد از آب گرم يا صابون براي شستن خود استفاده كنيد.

اسيد ساليسيليك (Salicylic acid)

اغلب در تركيب با ديگر درمانها مثل كول تار و كرمهاي استروئيدي استفاد ميشود. پوسته هاي پسوريازيس در بدن يا كف سر را از بين مي برد. اگر اين پوسته ها اول با اسيد ساليسيليك برداشته شوند داروهاي ديگر بهتر عمل مي كنند. مي توان از آن به عنوان يك درمان بلند مدت استفاده كرد. با اين وجود، در برخي افراد مي تواند ايجاد آزار پوستي نمايد. اگر حساسيت داريد يا از آسپرين استفاده مي كنيد نبايد از اين دارو استفاده نمائيد.

تازاروتن (Tazarotene)

اين نيز كرم ديگري است كه گاها استفاده ميشود. حاوي ويتامين A است. از عوارض جانبي متداول آن آزردگي پوست طبيعي در اطراف پسوريازيس است. با استفاده مقدار كمي از ان بر روي پلاكها و اجتناب از برخورد آن با پوست طبيعي مي توان مانع ازاين عارضه شد. اگر باردار هستيد نبايد از اين درمان استفاده كنيد چون امكان آسيب رسيدن به كودك در حال رشد وجود دارد. در طول شيردهي نيز نبايد از آن استفاده كرد.

براي پسوريازيس كف سر

يك شامپو حاوي كول تار اغلب اول امتحان ميشود و معمولا هم خوب جواب مي دهد. در برخي شامپوها ها كول تار با اسيد ساليسيليك يا روغن نارگيل با پماد ساليسيليك، يكي از تركيبات استروئيدي يا كلسي پوتريول كف سر يا چند تا از اينها تركيب ميشوند.

اگر پسوريازيس كف سر داريد شايد بهتر باشد لباسهاي رنگ روشن بپوشيد تا ريزش پوسته ها از سر  راحت تر قابل مشاهده باشد. همچنين مي توانيد با آرايشگر خود در مورد عوض كردن مدل موي خود صحبت كنيد تا پسوريازيس تا حد ممكن پوشيده باقي بماند. موهاي خود را آرام بشوييد. درمانهاي كف سر ممكن است سبب لكه شدن بالشها و روبالشي هاي شما شوند. بنابراين شايد بهتر باشد بالش خود را با يك روبالشي قديمي بپوشانيد.

تركيبات

در برخي داروها از تركيبي از داروهاي ذكر شده در بالا استفاده شده است. براي مثال، ممكن است زماني كه كلسي پوتريول به تنهايي جواب ندهد از تركيب آن با استروئيد استفاده شود. همان طور كه گفته شد، استفاده بلند مدت از استروئيد عاقلانه نيست. بنابراين، يك استراتژي كه اغلب استفاده ميشود كلسي پوترويل در تركيب با استروئيد براي مصرف 4 هفته به جاي كلسي پوتريول به تنهايي براي همين مدت است.

گاها از تركيبات كول تار و استروئيد استفاده ميشود. استفاده همزمان از داروهاي حاوي ويتامين  D و استروئيد مي تواند موثرتر از استفاده به تنهايي از هر يك از آنها براي برخي از افراد باشد. گاها از استراتژي هاي درمان چرخشي استفاده ميشود. براي مثال، استفاده از استروئيد براي چندهفته و به دنبال آن دوره اي از ديترانول.

درمانهاي كف سر اغلب به صورت تركيبي از استروئيدها، كول تار و اسيد ساليسيليك است.

درمانهاي ديگر

اگر پسوريازيس شديد داريد نياز به درمان در بيمارستان داريد. فوتوتراپي (نوردرماني) يكي از درمانهايي است كه مي توان استفاده كرد كه شامل درمان با نور ماوراي بنفش B (UVB) ميشود. نوع ديگر نور درماني PUVA ناميده ميشود- كه به صورت استفاده از نور ماوراي بنفش و پسورالن در اشعه A ميشود.

گاهي براي افراد مبتلا به پوسريازيس شديد دوره اي ازدرمان فشرده از پمادها يا كرمهاي تجويز شده در بالا تجويز ميشود اما با قدرتهاي بالاتر و لباسهاي خاص.

اگر پسوريازيس قوي باشد و درمانهاي بالا نتوانست كمكي بكند سپس ممكن است از داروي قوي كه بتواند التهاب را مهار كند استفاده شود. براي مثال، methotrexate, ciclosporin, acitretin, infliximab, etanercept, efalizumab, ustekinumab و adalimumab. اين داروها برخي عوارض جدي دارند بنابراين فقط با توصيه پزشك متخصص بايد استفاده شوند.

دورنماي پسوريازيس چگونه است؟

پسوريازيس بر افراد مختلف به شيوه هاي متفاوتي تاثير مي گذارد. در كل، پسوريازيس پلاكي يك بيماري مزمن (پايدار) است كه از هر چند وقت اوج مي گيرد و مي آيد و از بين مي رود. با اين وجود، برخي مطالعات نشان داده اند كه، در طول زمان، از هر 3 نفر در يك نفر پسوريازيس پلاكي زماني كاملا از بين مي رود. برخي از افراد سالها از شر پسوريازيس خلاص بوده اند ولي دوباره شعله ور شده است.

همان طور كه در بالا گفته شد، پسوريازيس قطره اي كه تداول كمتري دارد، معمولا بعد از چند ماه كاملا از بين مي رود. اما اگر، دوره هاي تكرار شونده پسوريازيس قطره اي داريد، احتمال ايجاد پسوريازيس پلاكي در سالهاي بعد در شما بيشتر است.