یووئیت (التهاب عنبيه)

يووئيت التهاب قسمتي از چشم است كه مجراي دستگاه یووه آ ناميده ميشود كه شامل عنبيه ، جسم مژگاني و كروئيد (مشيميه) است. اين بيماري بر اساس قسمتي از دستگاه يووه آ كه تحت تاثير قرار مي گيرد و علائم تقسيم بندي شده و همچنين بر همين اساس با هم فرق دارند.

 يووئيت مي تواند شروع ناگهاني داشته باشد (حاد)، طولاني مدت باشد (مزمن) يا عود كننده (بازگشتي) باشد. درمان كه اغلب با قطره هاي چشمي استروئيدي انجام ميشود معمولا مي تواند التهاب را كاهش داده و علائم را آرام كند. اگر درمان سريعا آغاز نشود و عوارضي به وجود آيند، مي تواند جدي بوده و به از دست رفتن دائمي ديد منجر شود.

يووئيت چيست؟

 

يووئيت التهاب دستگاه يووه آ است. دستگاه يووه آ نامي است كه به بخشي از چشم داده شده است كه متشكل است از:

  • عنبيه: بخشي از چشم كه رنگي است.
  • جسم مژگاني: ماهيچه كوچك حلقوي كه پشت عنبيه قرار دارد.
  • كوروئيد (مشيميه): لايه اي از بافت بين شبكيه و صلبيه شما كه حاوي رگهاي خوني و رنگدانه است كه نور اضافي را جذب مي كند.

بخشهايي از چشم پشت دستگاه يووه آ نيز ممكن است تحت تاثير قرار گيرند. كه عبارتند از:

  • شبكيه: لايه اي حساس به نور در قسمت داخلي چشم.
  • عصب بينايي: عصب مسئول بينايي.
  • زجاحيه: ماده اي ژله مانند كه فضاي خالي پشت عدسي هاي شما را پر مي كند.
  • صلبيه: لايه خارجي كره چشم كه سفيد رنگ است.

 

انواع مختلف يووئيت چه هستند؟

يووئيت بر اساس بخشي از دستگاه يووه آ كه التهاب آن را تحت تاثير قرار مي دهد تقسيم بندي ميشود:

  • يووئيت قدامي: اصطلاحي براي التهابي است كه قسمت جلويي (قدامي) دستگاه يووه آي چشم را تحت تاثير قرار مي دهد. مي تواند شامل عنبيه (iritis) يا عنبيه و جسم مژگاني (iridocyclitis) شود. اين رايج ترين نوع يووئيت است.
  • يووئيت مياني: اصطلاحي براي التهابي است كه قسمت مياني دستگاه يووه آ يا چشم و عمدتا زجاجيه را تحت تاثير قرار مي دهد. مي تواند قسمت عمده اي از شبكيه را نيز تحت تاثير قرار دهد.
  • يووئيت تحتاني : اصطلاحي است براي التهاب قسمت انتهايي (تحتاني) چشم. مي تواند كوروئيد، سر عصب بينايي و شبكيه (يا تركيبي از اين ساختارها) را تحت تاثير قرار دهد. شامل chorioretinitis، retinitis و neuroretinitis ميشود.
  • :Panuveitis اصطلاحي است براي التهابي كه كل قسمتهاي دستگاه يووه آ را تحت تاثير قرار دهد.

يووئيت همچنين مي تواند به صورتهاي زير باشد:

  • حاد: يووئيت شروع ناگهاني داشته و خيلي طول نمي كشد (كمتر از سه ماه اما اغلب حدود شش هفته).
  • مزمن: يعني تداوم دارد.اين نوع يووئيت بيش از سه ماه طول مي كشد و همچنين سه ماه بعد از توقف درمان دوباره عود مي كند.
  • عود شونده: اين بيماري مي تواند زماني اوج بگيرد و زماني از بين برود.

علت ايجاد يووئيت مزمن در برخي افراد شناخته شده نيست. با اين وجود، تصور نميشود كه به خاطر درمان ناكافي باشد.

عامل يووئيت چيست؟

يووئيت علل مختلفي دارد و ممكن است در نتيجه تعدادي از بيماريهاي ديگر به وجود آمده باشد. با اين وجود، تا حدود نيمي از موارد، دليل مشخصي براي آن يافت نميشود. كه با عنوان يووئيت ایدیوپاتیک (با علت ناشناخته) معروف است.

علل شناخته شده و بيماري هايي كه منجر به يووئيت هستند به شرح زير مي باشند:

بيماريهاي خودايمني و التهاب آور

سيستم ايمني ما در حالت طبيعي پروتئين هاي كوچكي (آنتي بادي ها) براي حمله به باكتر يها، ويروسها و ديگر ميكروبها مي سازد. در افرادي كه بيماري هاي خود ايمني دارند، سيستم ايمني بر عليه بافتهاي بدنشان آنتي بادي مي سازد كه سبب آسيب و التهاب ميشود. علت آن هنوز مشخص نيست. در برخي افراد كرايش به ايجاد بيماري هاي خود ايمني وجود دارد. در چنين افرادي، چيزي ممكن است سبب تحريك سيستم ايمني براي حمله به بافتهاي خود بدن شود. اين عامل محرك هنوز مشخص نيست.

بيماري هاي خودايمني كه سبب يووئيت ميشوند عبارتند از روماتيسم مفصلي و بيماري بهجت (Behçet's disease). (براي اطلاعات بيشتر در مورد اين بيماري ها به مقاله هاي مجزايي با عنوان" روماتيسم مفصلي" و "بيماري بهجت" مراجعه نمائيد.) همچنين تصور ميشود كه يووئيت ایدیوپاتیک نيز اساس خود ايمني دارد.

افرادي كه برخي ديگر از بيماري هاي التهابي را دارند بيشتر مستعد يووئيت هستند. چنين بيماري هايي شامل اسپوندیلیت انکیلوزان (ankylosing spondylitis)، آرتريت واكنشي (از جمله سندروم رايتر)، سارکوئیدوز (sarcoidosisپسوریازیس (psoriasis) و بيماري التهاب روده (از جمله بيماري كرون) و كوليت زخمي ميشود. (براي اطلاعات بيشتر در مورد اين بيماري ها به مقالات مجزايي با عنوانهاي " اسپوندیلیت انکیلوزان، آرتريت واكنشي/ سندروم رايتر، سارکوئیدوز، پسوریازیس و بيماري كرون و كوليت زخمي مراجعه نمائيد.)

عفونت

انواع مختلفي از عفونتها كه توسط ميكروبها (باكتري ها، ويروسها و قارچها) ايجاد ميشود مي تواند سبب التهاب چشم و يووئيت شوند. اين عفونتها عبارتند از ویروس‌های هرپس سیمپلکس، هرپس زوستر (زونا)، تكسوپلاسموز، سيتومگال ويروس، سيفليس‌، گانوريا، توﺑﺮﮐﻮﻟﻮﺳﻴﺲ و بيماري لايم. عفونتها علت نادر يووئيت هستند.

جراحت چشم

بعد از جراحت چشم ممكن است يووئيت به وجود آيد.

علل ناشي از دخالت پزشكي ('Iatrogenic')

'Iatrogenic' به عوارض جانبي پيش بيني نشده يا غير قابل اجتناب يك درمان پزشكي گفته ميشود. در اين مورد، يووئيت ناشي از دخالت پزشكي، اغلب در نتيجه جراحي چشم به وجود مي آيد.
سرطانها

برخي از سرطانها سبب التهاب و يووئيت ميشوند. اين سرطانها عبارتند از لوسمي، لنفوم و ملانوم بدخيم. (براي اطلاعات بيشت در مورد اين بيمار يها به مقالات مجزايي با عناوين "لوسمي- يك بازبيني كلي، لنفوم هوچكين، لنفوم غير هوچكين و ملانوم مراجعه نمائيد.)

يووئيت تا چه حد رايج است و چه كساني به آن مبتلا ميشوند؟

تصور ميشود كه از هر 100000 نفر 17 تا 52 نفر هر ساله در كشورهاي توسعه يافته از جمله انگلستان به يووئيت مبتلا ميشوند. اغلب افراد بين سنين 20 تا 59 سال را تحت تاثير قرار مي دهد و در كودكان نامتداول است. با اين وجود، يووئيت مي تواند هر كسي را در هر سني تحت تاثير قرار دهد. اگر يكي از مشكلات يا بيماريهاي ذكر شده در بالا را داريد، ريسك ابتلا به يووئيت در شما بالاتر است. در كشورهاي توسعه يافته مثل انگلستان، يووئيت عامل نقص بينايي يك نفر از هر 10 نفر است.

علائم يووئيت چيست؟

علائم بسته به نوع يووئيتي كه داريد مي تواند متفاوت باشد.

يووئيت قدامي

اغلب يك چشم را تحت تاثير قرار مي دهد. علائم رايج عبارتند از درد چشم (معمولا به صورت درد مبهمي در داخل و اطراف چشم احساس ميشود)، قرمزي چشم، و ترس از نور (كه به اين معنا است كه نور زياد را دوست نداريد). ممكن است دچار تاري ديد يا تا حدودي افت بينايي شويد (كه اغلب موقتي است). ممكن است سردرد داشته باشيد يا متوجه شويد كه مردمك ‌چشم مبتلا در حد جزئي شكلش تغيير مي يابد. ممكن است مردمك در برابر نور واكنش نشان ندهد (در حالت طبيعي كوچكتر شود) يا شكل مدور خود را از دست بدهد. ممكن است چشمتان دچار آبريزش شود. علائم در عرض چند ساعت يا چند روز بدتر ميشود.

يووئيت مياني

اغلب سبب تاري ديد بدون درد ميشود. تجربه ترس از نور و قرمزي چشم نامتداول است. ممكن است متوجه اشكال معلق شويد كه از علائم متداول است. اشياء معلق اشكال سياهي هستند كه وقتي به پيش زمينه اي روشن مثل آسمان آبي نگاه مي كنيد مي بينيد. هر دو چشم در يووئيت مياني تحت تاثير قرار مي گيرد.

يووئيت تحتاني

اغلب سبب تاري ديد بدون درد ميشود. در برخي افراد، مي تواند سبب افت بينايي شديد شود. اگر دچار يووئيت تحتاني شده ايد ممكن است متوجه اشكال معلق، همان طور كه در بالا توضيح داده شد، شويد. همچنين ممكن است در شما لكه كور ايجاد شود. لكه كور منطقه كوچكي است در ميدان ديد كه حساسيت كمي دارد يا اصلا حساسيتي ندارد. اطراف اين منطقه ها ديد طبيعي است. در يووئيت تحتاني فقط يك چشم تحت تاثير قرار مي گيرد و علائم مدت زمان بيشتري طول مي كشد تا ايجاد شوند.

چگونه مي توان يووئيت را شناسايي كرد؟

يووئيت بر اساس علائمي كه داريد شناسايي ميشود. اگر پزشكتان مشكوك به يووئيت شد، براي معاينه و تاييد ممكن است به يك متخصص چشم ارجاع داده شويد. پزشكتان ممكن است با آزمايش ديدتان شروع كند. با اين كار مي توان تفاوتهاي ديد بين دو چشم را ارزيابي كرد. اين همچنين بدان معنا است كه مي توان گفت كه يووئيت مي تواند سبب بدتر شدن ديدتان شود يا خير.

ممكن است پزشكتان براي معاينه از ميكروسكوپ مخصوصي كه slit-lamp (لامپ شكافدار) ناميده ميشود براي معاينه چشمتان استفاده نمايد. اگر يووئيت داشته باشيد، پزشك مي تواند برخي از تغغيرات مخصوص را در چشمتان ببيند كه به او امكان تشخيص را مي دهد.

ممكن است نياز به بررسي هاي بيشتري داشته باشيد مخصوصا اگر پزشك بر اين باور باشد كه يك مشكل اساسي علت آن است. همچنين اگر قبلا دوره هايي از يووئيت داشته ايد و اگر اين دوره ها شديد بوده يا هر دو چشمتان را تحت تاثير قرار داده باشد نياز به بررسي هاي بيشتري داريد. اين آزمايشات مي تواند شامل مقطع‌نگاری انسجام نوري (OCT)، كه عكسهاي مخصوصي از چشم مي گيرد، آزمايشات خون و همچنين راديوگرافي سينه شود.

درمان يووئيت چيست؟

هدف از درمان يووئيت كمك به كاهش درد و ناراحتي در چشم ها، درمان هر گونه عامل اساسي (در صورت ممكن) و كاهش التهاب است. با درمان مي توان جلوي افت دائمي بينايي و يا عوارض ديگر را گرفت. درمان اغلب شامل موارد زير ميشود:

قطره هاي استروئيدي چشم

از قطره هاي چشمي استروئيد براي كاهش التهاب در يووئيت استفاده ميشود. قطره هاي استروئيد معمولا مهمترين درمان براي يووئيت بوده و ممكن است براي حملات خفيف تنها درمان باشد. مثالهايي از قطره هاي استروئيد عبارتند از قطره هاي چشمي پردنیزولون و دگزامتازون.

اگرچه قطره هاي چشمي استروئيد خوب عمل مي كنند، اما در برخي موارد ممكن است عوارض جانبي داشته باشند كه گاهي مي توانند جدي باشند. بنابراين، قطره هاي چشمي استروئيد فقط بايد توسط يك چشم پزشك (يا بينايي سنج) تجويز شده باشند كه بتواند شرايط را تحت كنترل داشته باشد.

عوارض جانبي كه گاها به وجود مي آيند عبارتند از زخم در قرنيه چشم كه مي تواند بسيار دردناك بوده و بر ديد شما تاثير بگذارد. اگر از قطره هاي استروئيدي براي بلند مدت استفاده شود، مي تواند سبب ابري شدن عدسي ها (آب مرواريد) يا افزايش فشار چشم (آب سياه) شود.

درمان براي كاهش درد و ناراحتي

  • قطره هاي چشمي سیکلوپلژیک (Cycloplegic): قطره هاي چشمي مخصوصي هستند كه مي توان از آنها براي كاهش درد استفاده كرد. اين قطره ها سبب گشاد شدن (اتساع) مردمك چشم ميشوند. اين كار را با شل كردن ماهيچه هاي جسم مژگاني انجام مي دهند. در نتيجه، درد كاهش يافته و عنبيه متورم مي تواند استراحت كرده و بهبود يابد. مثالهايي از اين دست عبارتند از : آتروپين و سيکلوپنتولات. با اين وجود، ممكن است عوارضي داشته باشند. ممكن است سبب شوند مردمك شما بزرگ به نظر برسد، موقتا سبب تاري ديد و همچنين مشكل در تمركز شود. وقتي تاثير قطره از بين مي رود اين عوارض جانبي ممكن است به وجود آيند. اگر از اين قطره ها استفاده نشود، التهاب در عنبيه ممكن است سبب شود كه به عدسي ها چسبيده و سبب ايجاد زخم دائمي شود.
  • عينك هاي تيره: اگر از علائم شما حساسيت به نور (ترس از نور) باشد زدن عينك هاي تيره مي تواند مفيد باشد.
  • آرام بخش ها: آرام بخشها مثل پاراستامول نيز مي توانند مفيد باشند.

استروئيدهاي تزريقي يا خوراكي

در يووئيت شديد، گاهي استروئيدها به صورت تزريقي در اطراف چشم تجويز ميشوند. همچنين ممكن است به صورت خوراكي مصرف شوند. بيشترين عوارض جانبي در استروئيد خوراكي زماني اتفاق مي افتد كه بيش از چند هفته استفاده شود. اين عوارض شامل نازك شدن استخوان ها (پوكي استخوان)، نازك شدن پوست، افزايش وزن، زوال ماهيچه ها و افزايش ريسك ابتلا به عفونتهاي شديد ميشود.

داروهاي مهار كننده سيستم ايمني

اگر براي درمان يووئيت نياز به مصرف بلند مدت تر استروئيد بود، ممكن است از داروهايي ديگري كه مهار كننده ايمني ناميده ميشوند استفاده شود. اين داروها مي توانند به كم كردن استروئيد مورد نياز كمك كرده و يا اگر استروئيدها جواب ندادند به كنترل يووئيت كمك نمايد.

درمان بيماريها و علل ايجاد كننده يووئيت

هر عاملي كه باعث يووئيت شده است نيز بايد درمان شود. اين به معناي درمان هر گونه عفونت، بيماري التهابي يا بيماري خود ايمني كه عامل آن است ميشود.

جراحي

گاهي براي درمان يووئيت نياز به جراحي است. اغلب براي يووئيت دائمي (مزمن) استفاده ميشود. از جراحي علاوه بر ديگر درمانهاي ذكر شده در بالا استفاده ميشود. يووئيت را فقط با جراحي نمي توان درمان كرد.

براي مثال، اگر كسي مداوما اشكال معلق مي بيند و آنها بر توانايي ديدن او تاثير نهاده اند، مي توان زجاجيه را از چشم برداشت. اشياء معلق به خاطر التهاب حاصل از آسيب زجاجيه به وجود مي آيند.

مي توان از جراحي براي درمان عوارض آب مواريد كه در نتيجه يووئيت به وجود مي آيد استفاده كرد (به بالا مراجعه نمائيد).

درمانهاي جديدتر

براي يووئيت درمانهاي جديتري نيز آمده اند كه هنوز نياز به بررسي دارند. از جمله داروهايي كه TNF-alpha blockers (مهار كننده آلفا- TNF) ناميده ميشوند مثل اتانرسپت (etanercept ) و اینفلیکسیماب(infliximab).

عوارض يووئيت چيست؟

اگر يووئيت سريعا درمان نشود، عوارض جدي دارد و مي تواند به از افت دائمي ديد منجر شود. همچنين مي تواند به عوارضي منجر شود كه بر بينايي شما تاثير مي گذارند. اگر عوارض سريعا شناسايي نشوند، مي توانند گاهي تاثيرات آنها مضرتر (مخرب تر) از خود يووئيت باشند.

عوارض يووئيت ممكن است در نتيجه التهاب داخل چشم ايجاد شوند. با اين وجود، برخي نيز ممكن است به خاطر درمان با استروئيد براي كنترل التهاب ايجاد شوند. با اين وجود، به عنوان يك قانون كلي، استفاده كافي از استروئيد براي كنترل يووئيت معمولا نتيجه بهتري در مقايسه با استفاده از مقدار كم استروئيد و عدم كنترل التهاب دارد. عوارض حاصل از يووئيت عبارتند از:

  • شكل گيري سينشي ها (synechiae): سينشي ها نامي است كه به رشته هايي از بافت داده شده است كه مي تواند بين عنبيه و عدسي ها به خاطر التهاب، اگر يوويئت سريعا درمان نشود، به وجود آيد. قطره هاي چشمي مي توانند سبب گشاد شدن (اتساع) مردمك ها شده و گاهي به جلوگيري از سينشي ها كمك مي كنند.
  • گلوكوما (آب سياه): ممكن است فشار داخل چشمتان ناگهان افزايش يابد و سبب آب سياه شود. التهاب داخل چشم شما ممكن است سبب افزايش فشار داخل چشم شود. استفاده از استروئيدها نيز مي تواند سبب افزايش ناگهاني فشار در چشم شود، مخصوصا اگر در حال حاضر آب سياه داريد. اگر آب سياه درمان نشود، مي تواند به از دست دادن بينايي منجر شود. آب سياه همچنين ممكن است در نتيجه حملات مكرر يووئيت يا درمان بلند مدت با استروئيد نيز به وجود آيد. (به مقاله مجزايي با عنوان "آب سياه مزمن زاويه باز" براي اطلاعات بيشترمراجعه نمائيد.)
  • ادم ماكولا: اين اصطلاحي است براي مايعي كه در پشت چشم در اطراف ماكولاي شبكيه شكل ميگيرد و مي تواند سبب افت دائمي بينايي شود.
  • شكل گيري آب مرواريد: التهاب مي تواند سبب تغييراتي در عدسي ها و ابري شدن آنها شود (شكل گيري آب مرواريد). آب مرواريدها ممكن است در نتيجه مصرف بلند مدت استروئيدها نيز ايجاد شود. اگر آب مرواريد بدتر شده و درمان نشود، مي تواند به افت بينايي منجر شود. (براي اطلاعات بيشتر به مقاله مجزايي با عنوان "آب مرواريد" مراجعه نمائيد.)
  • جداشدگي شبكيه: التهاب سبب بالا كشده شدن شبكيه و در نتيجه جدا شدن آن ميشود. در اين صورت ممكن است نورهاي خيره كننده، اشكال معلق و مشكلاتي در بينايي را تجربه كنيد. اگر مشكوك به جداشدن شبكيه بوديد، سريعا با پزشك خود تماس بگيريد، چون اغلب نياز به جراحي فوري است. (براي اطلاعات بيشتر به مقاله اي با عنوان جداشدگي شبكيه" مراجعه نمائيد.)

دورنماي يووئيت چگونه است؟

در كل، هرچه درمان يووئيت قسمت جلوي چشم (قدامي) زودتر آغاز شود، دورنماي بهتري خواهد داشت و براي اغلب افراد، سريعتر بهبود مي يابد. با اين وجود، يووئيت قدامي ممكن است دوباره باز گردد مخصوصا اگر يك بيماري مثل بيماري خودايمني يا بيماري التهابي كه در بالا ذكر شد عامل ايجاد آن باشد.

يووئيت قدامي در برخي افراد، علارغم درمان زودهنگام و كافي، ممكن است دائمي (مزمن) شود.

در مورد يووئيت مياني يا قدامي (در انتهاي چشم)، احتمال اينكه بيماري براي مدت طولاني تر باقي بماند يا مزمن شود بيشتر است. برخي از افرادي كه يووئيت عودشونده دارند ياد گرفته اند كه علائم خود را بشناسند. به آنها قطره هاي چشمي استروئيدي داده ميشود تا در دسترس نگه دارند و زمان ظهور علائمشان شروع به مصرف آن نمايند.  افرادي كه يووئيت مزمن يا عودشونده دارند اغلب تحت مراقبت بلند مدت متخصص چشم بوده و در كلينيكهاي سرپايي مرتبا چكاب ميشوند.

يووئيتي كه در نتيجه عفونت ايجاد شود با از بين رفتن عفونت از بين مي رود و باز نمي گردد.

2510 words