آستیگمات

مهمترين علامت آستيگماتيسم تار بودن ديد است. علتش اين است كه قرنيه در جلوي چشم انحناي نامتوازن دارد. مشكلات بينايي، مثل آستيگماتيسم، نيز به عنوان عيوب انكساري تلقي ميشوند. آستيگاتيسم يك مشكل رايج است كه مي توان آن را با عينك يا لنزهاي تماسي اصلاح يا با عمل جراحي ليزر درمان كرد.

 
 

عيب انكساري چيست؟

عيب انكساري يك مشكل چشمي است. عيوب انكساري علت رايج كاهش سطح بينايي (تيزبيني) است.

انكسار به معناي انحناي نور است. در مورد چشم، يك عيب انكساري به اين معنا است كه چشم نمي تواند نور را به درستي بر روي شبكيه متمركز نمايد. اين مشكل يا به خاطر ناهنجاري ها در شكل كره چشم يا به خاطر تاثير سن بر كاركرد قسمتهاي تمركز در چشم به وجود مي آيد.

چهار نوع عيب انكساري وجود دارد:

  • نزديك بيني (Myopia)
  • دوربيني (Hypermetropia)
  • آستيگماتيسم (يك عيب انكساري كه به خاطر نامتوازن بودن انحناي قرنيه به وجود مي آيد).
  • پيرچشمي (Presbyopia) (دوربيني كه در نتيجه افزايش سن به وجود مي آيد).

شناخت بينايي

براي درك كامل عيوب انكساري، مفيد است بدانيم كه چطور مي بينيم.

وقتي به شيئي نگاه مي كنيم، اشعه هاي نور از چشم گذشته و به شبكيه مي رسند. با اين كار پيامهاي عصبي از سلولهاي شبكيه به عصب بينايي و مراكز ديداري در مغز فرستاده ميشوند. مغز اطلاعات دريافتي را پردازش كرده و بنابراين در عوض مي توانيم ببينيم.

اشعه هاي نور بايد در منطقه كوچكي از شبكيه متمركز شوند در غير اين صورت آنچه را كه مي بينيم تار خواهد بود. قرنيه و عدسي ها مسئوليت متمركز كردن نور را بر عهده دارند. قرنيه تا حدودي اشعه هاي نور را شكسته (انكسار داده) كه سپس از عدسي ها مي گذرند و نهايتا تمركز نور را تنظيم مي كنند. عدسي ها اين كار را با تغيير ضخامت انجام مي دهند. اين كار تطابق ناميده ميشود. اين عدسي ها انعطاف پذير بوده و مي توانند مسطح يا مدورتر شوند. هر چه عدسي ها مدورتر (محدب تر)شوند، اشعه هاي نور بيشتر مي توانند به داخل خم شوند.

شكل عدسي ها بر اساس ماهچه هاي كوچكي در جسم مژگاني تغيير مي يابد. عدسي ها از يك طرف به ساختارهاي كوچك زنجير مانندي كه رباطهاي نگهدارنده ناميده ميشوند و از طرف ديگر به جسم مژگاني متصل شده اند. تا حدودي شبيه توري است كه در آكروبات بازي از آن استفاده ميشود كه در قسمت فنري مياني عدسي ها قرار دارند و رباطهاي نگهدارنده فنرها بوده و ماهيچه هاي مژگاني قاب اطراف تور هستند.

وقتي ماهيچه هاي مژگاني در جسم مژگاني فشرده ميشود، رباطهاي نگهدارنده سست ميشوند و سبب ميشود عدسي ها ضخيم شوند. اين اتفاق براي ديدن اشياء نزديك مي افتد. براي مشاهده اجسام دورتر، ماهيچه مژگاني شل شده و سبب سفت شدن رباطهاي نگهدارنده ميشود و عدسي ها نازك ميشوند.

براي تمركز بر اشياء نزديك، مثلا وقتي كه مطالعه مي كنيد، بايد اشعه ها بيشتر خميده شوند (انكسار يابند). براي تمركز بر اشياء دورتر نياز به انكسار كمتري است.

 

آستيگماتيسم چيست؟

قرنيه در جلوي چشم كاملا گرد نيست اما يك منحني جزئي دارد، كمي شبيه توپ راگبي است. وقتي اين انحنا خيلي زياد باشد يا به جهت اشتباه باشد، آستيگماتيسم ايجاد ميشود. اشعه هاي نور از قرنيه وارد شده و عدسي ها نمي توانند آن را بر يك نقطه در شبكيه متمركز نمايند. اين فقدان "تمركز نقطه اي" به اين معنا است كه تصاويري كه مغز دريافت مي كند تار است.

بنابراين آستيگماتيسم تا حدي پيچيده تر از نزديك بيني يا دروبيني است چون مشكل عدم تمركز نور در دو جهت مختلف است. با اين وجود، همانند ديگر عيوب انكساري، نتيجه نهايي يكي است به عبارتي قدرت ديد را كاهش مي دهد. اگرچه آستيگماتيسم بسيار رايج است (از هر 10 نفر 9 نفر درجاتي از آستيگماتيسم دارند)، هميشه سبب مشكل نميشود.

علل آستيگماتيسم چيست؟

آستيگماتيسم اغلب در زمان تولد وجود دارد اما مي تواند در نتيجه جراحت، زخم يا جراحي چشم كه به قرنيه آسيب رساند نيز به وجود آيد. همچنين ممكن است در نتيجه هر چيزي كه به سطح قرنيه فشار آورد مثل وجود يك توده بزرگ در چشم نيز به وجود آيد.

آستيگماتيسم ممكن است ارثي باشد و به نظر مي رسد در نوزاداني كه با وزن كم يا زودتر از موعد به دنيا مي آيند رايج تر است كه شايد علت آن اين باشد كه قرنيه فرصت كافي براي تكامل نداشته است.

در نهايت، مشكلات در ساختار قرنيه مي توانند سبب آستيگماتيسم شوند. برخي از اين مشكلات در زمان تولد وجود دارند. از هر 1 نفر مبتلا به سندروم داون يك نفر آستيگاتيسم شديد دارد. ديگر اختلالات قرنيه در طول حيات ايجاد ميشوند. رايج ترين آنها کراتوکونوس (keratoconus) يا قوز قرنيه است. اين مشكل مي تواند آستيگماتيسم شديد و همچنين نزديك بيني و زخم قرنيه ايجاد كند.

علائم آستيگماتيسم چيست؟

اغلب افراد مبتلا به آستيگماتيسم مشكلات خفيف و جزئي دارند كه ممكن است متوجه آن نشوند. با اين وجود، در آستيگماتيسم پيشرفته تر، ممكن است علائم متفاوتي از جمله تاري ديد، حساسيت به نور( ترس از نور)، خستگي چشم (مخصوصا بعد از دوره اي از تمركز، مثل استفاده از كامپيوتر) و سردرد وجود داشته باشد.

ممكن است در زمان قرار گرفتن چند رنگ در كنار هم در ديدن يك رنگ مشكل داشته باشيد (عدم ايجاد كنتراست) يا تصاوير را به درستي نبينيد مثل خطهايي كه يه يك جهت خم شده باشند. آستيگماتيسم شديد مي تواند دوبيني ايجاد كند.

آستيگماتيسم اغلب با نزديك بيني، دوربيني يا پيرچشمي همراه است. (به مقاله هاي مجزايي با عنوان هاي "نزديك بيني"، "دوربيني" و "پيرچشمي" براي اطلاعات بيشتر مراجعه نمائيد.)

آيا عوارض ديگري وجود دارد؟

آستيگماتيسم اگر فقط در يك چشم و از زمان تولد وجود داشته باشد مي تواند منجر به تنبلي چشم شود. چشم مبتلا نمي آموزد كه چطور ببيند چون مغز سيگنالهاي دريافتي از آن را ناديده مي گيرد. اگر تنبلي زود تشخيص داده شود مي توان قبل از اينكه مسيرهاي بينايي در مغز كاملا تكامل يابند با چشم بند آن را درمان كرد. (به مقاله ديگري با عنوان "تنبلي چشم" براي اطلاعات بيشتر مراجعه نمائيد.)

درمان آستيگماتيسم چيست؟

در بسياري از موارد علائم آستيگماتيسم بسيار خفيف است و نيازي به درمان ندارد. اگر ديد زياد تحت تاثير قرار گيرد، عينك ها، لنزهاي تماسي يا جراحي مي تواند ديد را اصلاح نمايد.

عينكها

ساده ترين، ارزان ترين و سريعترين راه براي اصلاح آستيگماتيسم منظم عينك است. عدسي هاي عينكها جهت اشعه هاي نور دريافتي را تنظيم كرده، نامتوازن بودن قرنيه را اصلاح مي كند. انواع مختلفي براي فريم هاي عينك وجود دارد كه براي هر بودجه اي با قيمت مناسب يافت ميشود. آستيگماتيسم نامنظم را مي توان با لنز ها اصلاح كرد. اين روزها عينك بسيار ديده ميشود و حتي ممكن است افراد جوان به عنوان مد آن را تلقي نمايند.

لنزهاي تماسي

لنزهاي تماسي همان كاري را مي كنند كه عينكها و مي تواند يك گزينه براي انواعي از آستيگماتيسم باشند. انواع مختلفي از لنزهاي تماسي موجود هستند. لنزها ممكن است از نوع سخت يا نرم با قابليت نفوذ گاز باشند. از لنزهاي توريك (Toric ) نيز براي اصلاح آستيگماتيسم استفاده ميشود. لنز هاي تماسي مي تواند براي مصرف يك روز، يك ماه، دائمي و يا از نوع پوشش توسعه يافته باشد. چشم پزشك شما مي تواند توصيه كند كه كدام نوع براي چشمهاي شما و نوع آستيگماتيسم شما مناسب تر است. لنزهاي تماسي اغلب گران تر از عينك هستند و نياز به مراقبت بيشتري و بهداشت بهتري دارند. آنها بيشتر براي نوجوانان و بزرگسالان مناسب هستند تا براي كودكان.

جراحي

جراحي گزينه اي براي درمان آستيگماتيسم و هر گونه دور بيني يا نزديك بيني مربوط به آن است. عموما، اين جراحي ها در خدمات درماني ملي موجود نيست و يك گزينه خصوصي است. جراحي ليزر چشم گران است اما شانس احياي ديد طبيعي در آن وجود دارد. اين جراحي اغلب بدون درد است.

براي تعدادي از افراد قابليت حل دائمي و كامل عيوب انكساري وجود دارد. در برخي ممكن است با جراحي ديد بهبود يابد اما باز هم نياز به استفاده از عينك يا لنزها ي تماسي باشد.

با اين وجود، تعداد معدودي بعد از عمل اصلاح آستيگماتيسم دچار عوارضي ميشوند. در برخي ديد تار ميشود، يا در شب مشكل ديد دارند يا مشكل هاله هاي نور در ديد جانبي خود خواهند داشت.

بسياري از كمپاني هاي خصوصي شديدا براي جراحي ليزر چشم خود تبليغات مي كنند. قبل از انتخاب اين نوع درمان بايد كمي تحقيقات انجام دهيد. سعي كنيد براي درمان به يك جراح چشم در يك بيمارستان دولتي مراجعه نمائيد. بسيار مهم است كه در مورد خود حقايق، نرخ شكست، ريسك عوارض، سطح بينايي بعد از درمان و هر آنچه را كه اين شيوه شامل ميشود را قبل از سپردن خود به يك درمان پر هزينه غير قابل بازگشت بدانيد.

چندين نوع جراحي ليزر ارائه شده است كه عبارتند از: LASIK®، PRK® و LASEK®. همه اينها مشابه هم هستند چون هدف در آنها شكل دادن مجدد به قرنيه با استفاده از ليزر و برداشتن يك لايه نازك از روي آن است. با شكل دادن مجدد به قرنيه انكسار در چشم اصلاح مي گردد.

ليزيك (LASIK®)

·         LASIK®  مخفف اصطلاح Laser-Assisted In situ Keratomileusis (ليزر در ضخامت قرنيه) است. اين رايج ترين نوع عمل ليزر چشم است.

  • از ليزر براي برداشتن لايه اي نازك از قرنيه استفاده ميشود. اين كار به اصلاح قرنيه كمك مي كند (آن را منظم تر مي سازد) بنابراين مي تواند نور را در يك نقطه در شبكيه متمركز نمايد.
  • همزمان مي توان هر گونه دوربيني يا نزديك بيني را نيز اصلاح كرد.

·          

·         PRK®

·         PRK مخفف اصطلاح Photo-Refractive Keratectomy است. اين يك عمل جراحي قديمي است كه تكنيكهاي جديتري جايگزين آن شده اند.

·         LASEK®

·         LASEK® مخفف اصطلاح LAser Sub-Epithelial Keratomileusis است. نوع پيشرفته از PRK با شباهتهايي به  LASIK است.

 

  • بيشتر لايه خارجي قرنيه (بافت پوششي) دست نخورده باقي مي ماند.
  • شيوه  LASEK نسبت به LASIK دردناك تر است و احساس ناراحتي از جراحي مدت زمان بيشتري باقي مي ماند.

 

تكنيكهاي ديگر
شيوه هاي ديگري نيز موجود هستند- اغلب به نوعي عمل ليزر هستند. لنزهاي تماسي كاشتني (جراحي تعويض لنز) و پيوند قرنيه گزينه اي براي موارد شديد يا تخصصي آستيگماتيسم هستند.

 

از هر چند وقت نياز به معاينه ديد است؟

اين به سن، سابقه خانوادگي و شرايط پزشكي كه از قبل داشته ايد بستگي دارد.

كساني كه در مشكلات بينايي ريسك بالاتري دارند نياز به چكاب بيشتري دارند. اگر دچار ديابت، افزايش فشار چشم (آب سياه)، دژنراسیون ماکولا هستيد يا سابقه خانوادگي اين بيماريهاي را داريد، بايد ببينيد چشم پزشك شما چه توصيه اي در مورد چكاب معمول شما مي نمايد. به عنوان يك راهنمايي، اگر در گروه با ريسك بالا قرار داريد و سنتان بالاي 60 سال است بايد حداقل سالي يك بار معاينه چشم داشته باشيد. اگر سنتان بالاي 50 سال است معاينه بايد هر دو سال يك بار انجام شود و اگر بالاي 40 سال و داراي فاكتورهاي ريسك هستيد حداقل هر سه سال يك بار نياز به معاينه چشم خواهيد داشت.

افرادي كه ريسك كمي داشته و علائمي از مشكلات چشمي ندارند نيازي نيست تا اين حد چشمهاي خود را چك كنند. اگر در اين گروه قرار داريد و سن شما بين 19 تا 40 سال است، هر 10 سال نياز به معاينه چشم داريد. بين سنين 41 و 55 سال پيشنهاد ميشود كه هر 5 سال به چشم پزشك مراجعه نمائيد. اگر در هر سني بين 56 تا 65 سال قرار داريد هر دو سال يك بار نياز به چكاب داريد . اگر در گروه كم ريسك قرار داشته و 65 سال يا بيشتر داريد هر سال بايد معاينه شويد.

1778 words