مشكلات بينايي

بسياري از افراد نگران مشكلاتي هستند كه چشمها را تحت تاثير قرار مي دهند مخصوصا آنهايي كه بر وضوح ديد تاثير مي گذارند. اين مقاله در مورد اكثر بيماري هايي است كه بر چشم و نهايتا ديد چه به صورت دائمي يا موقتي تاثير مي گذارد و توضيح داده شده است كه چگونه ايجاد ميشوند و براي آنها چه اقداماتي بايد انجام داد. افت بينايي مي تواند نسبي (به معناي خراب شدن يا مبهم شدن ديد) يا كامل (به اين معنا كه كل يا بخشي از ديد در يك چشم يا هر دو چشم براي عملكرد موثر بسيار ضعيف باشد) باشد. ممكن است با درد يا بدون درد و ناگهاني يا تدريجا باشد و همه اين ها سرنخهايي براي يافتن علت هستند. برخي از افتهاي ديد (اما نه همه) دائمي و برخي از آنها (البته نه همه) قابل پيشگيري هستند.

 چشم چيست؟

چشم يك كره در يك حفره استخواني است كه به وسيله ماهيچه ها حركت مي كند. به لحاظ پزشكي به كل چشم به عنوان يك گوي اشاره ميشود چون شكل كروي دارد. اين كره حاوي يك منفذ جلويي شفاف (مردمك) و مجموعه اي از قسمتهاي بزرگ كننده- يك منفذ شفاف (قرنيه) و مايعي در داخل آن و لنزهايي كه همه در بزرگنمايي نقشي دارند است. سپس در پشت كره يك غشاء حساس به نور قرار دارد كه شبكيه ناميده ميشود كه اطلاعات را به مغز مي فرستد. اين غشاء توسط شبكه اي حساس از رگهاي خوني كه كوروئيد ناميده ميشوند تغذيه ميشود. مشكلاتي كه در قسمتهاي مختلف چشم ايجاد ميشوند مي توانند بر ديد تاثير بگذارند: به طور كلي، هر چه مشكل به عقب چشم نزديك تر باشد، احتمال وجود تاثيرات بلندمدت و پايدار در چشم بيشتر است.

علل اختلال ناگهاني بينايي دردناك

چندين مشكل وجود دارند كه مي توانند بر سطح چشم و در نتيجه ديد تاثير بگذارند اگرچه معمولا سبب درد و قرمزي چشم ميشوند. با اين وجود، اگر جدي باشد مي تواند سبب زخم دائمي منفذ شفاف (قرنيه) كه بر روي قسمت رنگي چشم (عنبيه) و مردمك قرار دارد شود.

ورم ملتحمه

ورم ملتحمه، التهاب يا عفونت لايه سطحي چشم (ملتحمه) است. بيمار چشماني قرمز دارد كه خارش بسيار دارد و اگر چشمها عفوني شده باشند دچار چسبندگي ميشوند. اغلب در ورم ملتحمه ديد تحت تاثير قرار نميگيرد اما در برخي انواع آن مخصوصا در ورم ملتحمه ويروسي، مي تواند جدي باشد و به قرنيه نيز انتشار يابد. اگر چه اين نوع نادر است ولي مي تواند سبب آسيب دائمي به بافتهاي شفاف قرنيه شود. براي ورم ملتحمه ويروسي درمان موثري وجود ندارد و ممكن است از بين رفتن آن تا 8 هفته به طول انجامد. با اين وجود، چشم بايد چرب نگه داشته شود و براي پيشگيري از عفونت ثانويه ميكروبي (باكتريايي) از پماد آنتي بيوتيك استفاده شود.

جسم خارجي- گاها در چشم شما

اگر چيزي وارد چشم شما شود، چشم اشكي شده  و رفلكس پلك زدن فعال شده و چشمتان بسيار اذيت است. جسمهاي خارجي در چشم اغلب به ديد آسيبي نمي زنند اما در شرايط خاصي هم ميتوانند آسيب رسان باشند كه عبارتند از:

مواد شيميايي فعال مثل اسيدها و بازهاي قوي يا غبار گچ مي توانند به سطح چشم آسيب رسانده و سبب زخم شدن آن شوند. اگر مواد شيمايي وارد چشم شما شد، بايد خيلي با دقت چشمان خود را شسته و به دنبال مشاوره پزشكي باشيد. آسيبهاي عمقي به چشم نيز مي توانند بر ديد تاثير بگذارند. چشم كاملا سخت بوده و اجسام به سختي مي توانند به كره آن راه يابند- اما ذرات با سرعت بالا حاصل از مته زني يا  آسياب كردن ممكن است گاها به چشم نفوذ نمايند. هميشه دردناك نيست- حتي ممكن است متوجه نشويد كه اين اتفاق افتاده است. با اين وجود، چشم عفونت كرده و مي تواند آسيب دائمي به بينايي برساند. اگر فكر مي كنيد در زمان مته زني يا آسياب كردن چيزي وارد چشمتان شده است حتما بايد تحت معاينه دقيق يك چشم پزشك قرار بگيريد. در زمان كار كردن با مواد شيميايي يا با مته هاي سرعت بالا و ابزارهاي برش بايد حتما از چشمها محافظت شود.

خراشيدگي قرنيه

قرنيه بسيار بسيار حساس است و اگر خراشيده شود آسيب مي بيند. چشمها قرمز و اشكي ميشود، ديد تار ميشود و اين گونه احساس ميشود كه چيزي داخل چشم است. لايه هاي سلولهاي شفاف كه قرنيه را شكل مي دهند مي توانند پخش شده و در عرض 24 ساعت خراشيدگي سطحي را پر كنند و اين خراشيدگي ها سريعا بهبود مي يابند. ( در اين مدت بهتر است چشم شما با يك پد بسته شود تا بهبود مختل نگردد.) اگر در زمان استفاده از لنزهاي تماسي مراقبت كافي نشود يا خوب تميز نشوند ممكن است خراشيدگي هاي عميق تر و دائمي به وجود آورند كه مي توانند بر بينايي تاثير هميشگي داشته باشند.

زخمهاي قرنيه

سطح چشم هاي شما ممكن است با ويروس تبخال (herpes simplex) آلوده شود و اين مي توان در سطح چشم زخم ايجاد كند. اين سبب قرمزي، دردناك شدن چشم و تاري ديد ميشود. اين درد مي تواند بسيار شديد باشد اما تشخيص فقط توسط پزشك يا پرستار انجام ميشود. او براي ديدن زخم رنگي را به چشم تزريق مي كند. درمان اين نوع زخم با قطره هاي چشمي ضدويروس است ولي ديد اغلب به طور دائم تحت تاثير قرار نمي گيرد.

چشم قوسي، برف كوري، فوتوكراتیت

فوتوكرتيت آفتاب سوختگي قرنيه است. كه معمولا چند ساعت بعد از قرار گرفتن در معرض خورشيد متوجه آن مي شويد. چشمها اشكي شده و احساس وجود ريگ در چشم داريد. درمان مطابق علائم خواهد بود. كمپرس سرد و مرطوب و قطره هاي ضد التهاب چشم مي توانند تسسكين دهنده باشند. استفاده از محافظين چشم مثل چشم بند و عينكهاي آفتابي ميتواند كمك كننده باشد. اجتناب از نور براي دو تا سه روز براي رفع مسئله نياز است. كور برفي در كوهنواردان و اسكي بازاني كه عينكهاي آفتابي خود را فراموش كرده اند رايج است. شفافيت برف سفيد كه نور را منعكس مي كند يك فاكتور است. فاكتور ديگر نازك تر بودن اتمسفر در ارتفاعات است كه نمي تواند فرد را در برابر اشعه هاي خورشيد محافظت نمايد. چشم قوسي شرايطي مشابه است كه با قرار گرفتن در معرض نور زياد لامپهاي قوسي ايجاد ميشود و به همين دليل اپراتورهاي اين ابزارها معمولا از عينكهاي ايمني تيره استفاده مي كنند.

التهاب عصب بينايي

التهاب عصب بينايي مشكلي آزار دهنده و حتي درناك است (مخصوصا در زماني كه چشم حركت مي كند) و مي تواند به از دست دادن بينايي منجر شود. اين مشكل ناگهاني به وجود آمده و مي تواند نسبي يا كامل باشد. بيماران گاهي ديد خود را تار يا سياه توصيف مي كنند. همچنين سبب عدم توانايي در ديدن رنگها ميشود اگرچه هنوز بينايي وجود دارد. التهاب عصب بينايي به خاطر تورم عصب به وجود مي آيد و مي تواند در يك يا هر دو چشم باشد. مي تواند دوباره عود كند و علت اساسي براي آن مشخص نشده است. فلج چندگانه (ام. اس) يك علت محتمل است بنابراين اگر بيش از يك بار حمله به عصب بينايي داشتيد انجام آزمايش ام.اس براي شما پيشنهاد ميشود. علل ممكن ديگر عبارتند از بيماري لايم، كوليت زخمي و لوپوس‌ اریتماتوی‌ منتشر (SLE- كه اغلب فقط لوپوس ناميده ميشود). التهاب عصب چشم اغلب خود به خود در طول چند هفته يا چند ماه برطرف ميشود اگرچه بينايي هيچ وقت ديگر مثل سابق نميشود.

شينگل (زونا) چشمي

اين شرايط زماني اتفاق مي افتد كه زونا بر چشم و منطقه چشم تاثير بگذارد. زونا با حملات آبله يك طرفه دردناك بر بدن شناخته شده است اما گاها مي تواند چشم را نيز درگير نمايد. وقتي اين اتفاق مي افتد، پلك و سطح چشم بسيار متورم شده و آبله مي زند و چشم اشكي و قرمز ميشود. گاهي ساختارهاي داخلي چشم نيز تحت تاثير قرار مي گيرد كه یووئیت ناميده مشود. زوناي چشم مي تواند سبب بد شدن بينايي و افت ديد شود. اگر اين مشكل درمان نشود ممكن است در داخل چشم زخم دائمي به وجود آيد. به علاوه بعد از يك حمله بد پنهان زونا، شما در معرض ريسك شروع ناگهاني (حاد) آب سياه خواهيد بود (به زير مراجعه نمائيد).

آب سياه حاد
آب سياه حاد افزايش ناگهاني فشار داخل چشم است. در اين هنگام چشم درد بسيار شديد است آن قدر كه سبب استفراغ، قرمزي و اشكي شدن چشم و تار شدن ديد ميشود. بيماران اغلب ديد خود را مثل وجود باران در اطراف نور توصيف مي كنند. قسمت جلوي چشم ممكن است ابري به نظر آمده و ممكن است مردمك شكل مناسب نداشته باشد. احساس ميشود كه در چشم چيزي به سختي سنگ وجود دارد.

آب سياه حاد يك مورد اضطراري است كه اگر درمان نشود فشار وارده بر اعصاب انتهاي چشم مي تواند به آنها آسيب رساند كه ديگر قابل بهبود نيست و ممكن است بينايي براي هميشه از بين برود.

یووئیت

يووئيت يك اصطلاح عمومي است به معناي التهاب هر يك يا كل ساختارهاي چشم. اين ساختارها شامل هر چيزي از جمله قسمت رنگي چشم (عنبيه) تا انتها در دورترين نقطه از شبكيه از جمله لايه غني رگهاي خوني كه مواد غذايي براي شبكيه را تامين مي كنند ميشود. يووئيت سبب قرمز و دردناك شدن چشم ميشود. بينايي در درجات مختلفي بسته به اين كه التهاب تا چه عمقي ادامه داشته و تا چه حد جدي باشد تحت تاثير قرار مي گيرد.

يووئيت پيشين عمدتا شامل عنبيه ميشود كه از بقيه موارد جديت آن كمتر است اما در كل همه انواع يووئيت سبب ايجاد زخم داخل چشم و آسيب رسيدن به شبكيه و افت بينايي ميشوند. شرايط بسياري مي توانند سبب يووئيت شوند از جمله عفونت، آسيب و بيماري هاي خود ايمني مثل اسپوندیلیت‌ آنكیلوزان‌، اگرچه علت هميشه هم مشخص نيست.

ﺗﻮﻛﺴﻮﻛﺎﺭﺍﻫﺎ

توکسوکاريازيس چشمی يك عفونت نادر در انسان است اما مي تواند سبب آسيب دائمي به شبكيه و از دست دادن بينايي شود. توكسوكاراها كه با نام  انگل روده اي سگ نيز ناميده ميشود- يك نوع انگل در سگ است كه در سراسر جهان منتشر شده است. در سگها ايجاد علامت خاصي نمي كند اما به راحتي مي تواند از طريق تماس با مدفوع سگ آلوده به انسان منتقل شود. توكسوكاريازيس يكي از دلايلي است كه كمپاني هاي قوي بهداشت عمومي از صاحبان سگها درخواست دارند كه مدفوع سگهايشان را تميز كنند. اگرچه احتمالش كم است اما ممكن است صرفا با لمس موهاي سگ اين انگل منتقل شود چون تخمهاي آن مي توانند در موهاي سگ وجود داشته باشند. وقتي وارد دهان شدند اين كرمها در كبد، ريه ها و مهمتر از همه- كه در اين مقاله مهم است در قسمت انتهايي چشم رشد مي كنند.

عفونت چشمي توكسوكارا معمولا در كودكان اتفاق مي افتد. چشم قرمز شده و دردناك مي گردد و ديد كاهش مي يابد، فرد تحمل نور را ندارد و نقطه هاي تاريكي كه "اجسام شناور" ناميده ميشوند در ديد به وجود مي آيند. داروهايي براي كشتن كرمها امتحان ميشوند و داروهاي ضد التهاب نيز براي چشم تجويز ميشوند چون بيشترين آسيب به خاطر واكنش التهابي به كرمها حاصل ميشود. اغلب تا حدودي سبب آسيب دائمي به حوزه بينايي ميشود.

گاها، زخمهاي قديمي حاصل از تاكسوكارا كه قبلا تشخيص داده نشده به صورت اتفاقي در چشم يافت ميشود.

اندوفتالمیت

اندوفتالمیت اصطلاحي است كه براي عفونت فجيع چشم به كار ميرود. به عبارتي عفونت باكتريايي كره چشم از داخل كه اغلب به دنبال جراحتي كه منجر به پاره شدن چشم شود يا بعد از جراحي به وجود مي آيد. الزاما نوع شديدي از یووئیت است و اگر بخواهيم بينايي نجات داده شود بايد سريعا درمان شود.