خواب آلودگی و کابوس شبانه (ناركولپسي و كاتاپلكسي)

kabusناركولپسي يك مشكل بلند مدت (مزمن) است كه بر روي خواب شما تاثير مي گذارد. شما در طول روز احساس خستگي مفرط داريد اما خواب شب شما دچار اختلال ميشود. در طول روز نيز بدون هيچ هشداري ممكن است دچار حملات خواب شويد. بسياري از افراد مبتلا به ناركولپسي دچار كاتاپلكسي نيز هستند. در كاتاپلكسي شما ناگهان كنترل بر روي برخي از عضلات خود را از دست مي دهيد. ناركولپسي معمولا با كنترل شما در زمان خواب در يك آزمايشگاه مخصوص خواب قابل شناسايي است. ناركولپسي درماني ندارد. با اين وجود، درمانهاي مختلفي موجود هستند كه مي توانند به كنترل علائم شما كمك نمايند كه شامل داروهاي محرك براي توقف حس خواب آلودگي شما ميشوند.

 

ناركولپسي و كاتاپلكسي چه هستند؟

ناركولپسي يك مشكل بلند مدت (مزمن) است. اين نام برگرفته زبان يوناني به معناي دچار حمله خواب شدن (معادل كلمه خواب آلودگي) است. خواب شما چنان تحت تاثير قرار مي گيرد كه شديدا در طول روز احساس خستگي و خواب آلودگي مي كنيد اما در طول شب هم خوابتان آشفته است. در طول روز بدون هيچ گونه هشداري ممكن است دچار حملات خواب شده و به خواب فرو رويد.

بسياري از افراد مبتلا به ناركولپسي دچار كاتاپلكسي نيز هستند. اين نام برگرفته از زبان يوناني به معناي افتادن است. در كاتاپلكسي شما ناگهان كنترل بر روي برخي از عضلات خود را از دست مي دهيد. ديگر علائم ناركولپسي عبارتند از: شنيدن صدا يا احساس كردن چيزي كه حقيقتا در آنجا وجود ندارد ( داشتن توهم) در زماني كه مي خواهيد به خواب برويد يا تازه از خواب بيدار شده ايد.

درك خواب طبيعي

در طول خواب طبيعي شما از مراحل يا انواع مختلف خواب گذر مي كنيد. در ساعت اوليه خواب معمولا به فاز خواب با امواج آرام (SWS) فرو مي رويد.اين فاز با افت سطح فعاليت مغز اتفاق مي افتد. بعد از مدتي، اين سطوح فعاليت دوباره شروع به افزايش مي كند كه با حركت سريع چشم و سستي عميق ماهيچه ها همراه است. اين فاز خواب با نام خواب جنبش سريع چشم (REM) شناخته ميشود. در طول خواب REM است كه معمولا رؤيا مي بينيد. بعد از خواب REM دوباره مممكن است فاز SWS به وجود آيد.

در طول شب، شما در بين خوابSWS و REM در نوسان هستيد. با ادامه شب فازهاي SWS كمتر شده و فازهاي خواب REM افزايش مي يابد. سيستم پيچيده اي در مغز است كه چرخه خواب و بيداري شما را كنترل مي كند. مواد شيميايي مغز كه انتقال دهنده هاي عصبي ناميده ميشوند در اين عمل نقش دارند.

چه چيزي سبب ناركولپسي ميشود؟

اگر ناركولپسي داريد چرخه خواب و بيداري شما به هم مي خورد. سريع تر از معمول و در زمانهاي نامناسب به خواب REM وارد ميشويد. علت دقيق آن مشخص نيست. ديده شده كه درافراد مبتلا به ناركولپسي سطح يك ماده شيمايي انتقال دهنده عصبي با نام هيپوكرتين در مغز كاهش مي يابد. هيپوكرتين به كنترل چرخه خواب و بيداري شما كمك مي كند. در مبتلايان به ناركولپسي به نظر مي رسد فقدان هيپوكرتين عامل انتقال سريع از بيداري و ورود به خواب REM  است.

گفته شده ناركولپسي مي تواند نوعي بيماري خودايمني باشد كه در آن به سلولهاي مغز كه هيپوكرتين توليد مي كنند آسيب مي رسد. (به طور معمول بدن ما براي مبارزه با عفونتها آنتي بادي توليد مي كند مثلا وقتي دچار سرماخوردگي مي شويم يا گلو درد داريم. اين آنتي بادي ها به كشتن سلولهاي ميكروبها (باكتري ها)، ويروسها و ديگر ميكروبهايي كه سبب عفونت ميشوند كمك مي كنند. در بيماريهاي خودايمني، بدن آنتي باديهاي مشابه (اتوآنتي باديها) توليد مي كند كه به سلواهاي نرمال خودش حمله مي كند.) همچنين گفته شده است كه عوامل ديگري مثل نوعي ويروس مي تواند سبب آسيب رسيدن به سلولهاي توليدكننده هيپوكرتين در افراد مستعد شود. احتمالا ژنهاي شما در توسعه ناركولپسي نقش دارد. حدود دو  نفر از 100 فرد مبتلا در وابستگان نزديك فردي مبتلا به اين بيماري دارند.

در سال 2009 ناگهان تعداد مبتلايان به ناركولپسي در كودكان افزايش يافت. اين اتفاق در فنلاند شايع تر بود و چند مورد هم در انگلستان گزارش شد. گفته ميشود كه اين افزايش به مصرف Pandemrix ربط دارد كه واكسني است كه براي جلوگيري از آنفولانزاي خوكي استفاده ميشود. اين رابطه هنوز در حال بررسي است. اين واكسن از سال 2010 به بعد ديگر استفاده نشد.

ناركولپسي تا چه حد رايج است و چه كساني به آن مبتلا ميشوند؟

ناركولپسي خيلي رايج نيست. به نظر مي رسد از هر 10.000 نفر سه تا پنج نفر به اين بيماري مبتلا هستند كه البته اين رقم كمي مي تواند بالاتر باشد. معمولا در سنين نوجواني اين بيماري شناسايي ميشود با اين وجود ممكن است ناركولپسي در شما در سنين كودكي شناسايي شده باشد. ولي ممكن است سالها ناركولپسي در شما شناسايي نشده باشد و اگر در بزرگسالي بيماري شما تشخيص داده شد مي توانيد نگاهي به نوجواني خود داشته و برخي از علائم ان را شناسايي كنيد. به نظر ميرسد ابتلا به ناركولپسي در زنان و مردان به يك ميزان است. اگر در وابستگان نزديك (پدر، مادر، برادر يا خواهر) فردي مبتلا به اين بيماري داريد ريسك ابتلاي شما بيشتر است.

علائم ناركولپسي چيست؟

احساس خواب آلودگي مفرط در روز

اين علامت اصلي است. براي اين تشخيص بايد حداقل سه ماه اين علامت را داشته باشيد. در شرايط خسته كننده كمي احساس خواب آلودگي طبيعي است براي مثال در حالي كه بعد از ظهر روي مبل راحتي نشسته و تلويزيون نگاه مي كنيد. با اين وجود، اگر ناركولپسي داريد اغلب اوقات احساس خواب آلودگي مي كنيد. اين خواب الودگي شديد است و اغلب در شرايطي اتفاق مي افتد كه فعاليت بالايي داريد. براي مثال، در زمان رانندگي، صحبت كردن يا غذا خوردن.

شما بر خواب آلودگي كنترلي نداشته و ممكن است حملات خواب داشته و بدون هشداري خوابتان ببرد. اين حملات خواب يا چرت زدن ها ممكن است چندين بار در طي روز اتفاق بيافتند و از چند دقيقه تا يك ساعت طول بكشند. وقتي بيدار ميشود معمولا احساس سرحالي مي كنيد اما دوباره خيلي زود خواب آلود ميشويد.

كاتاپلكسي

حدودا 7 مورد از 10 مورد مبتلا به ناركولپسي ، كاتاپلكسي نيز دارند. در كاتاپلكسي ناگهان قدرت وكنترل برخي از عضلات خود را در بيداري از دست مي دهيد. براي مثال، اين مي تواند به اين معنا باشد كه سرتان ناگهان به پايين مي افتد، زانوهايتان شل ميشود، چيزي كه در دست داريد مي افتد يا در موارد شديد ناگهان به زمين مي خوريد. احساساتي مثل خنده، شادي و عصبانيت مي توانند عامل محرك  كاتاپلكسي باشند. در طول حملات هنوز هوشيار هستيد. اين حملات معمولا كمتر از يك دقيقه طول مي كشند اما ممكن است چندين بار در روز اتفاق بيفتند. گاهي ممكن است در طول حمله ماهيچه هايتان منقبض شده و برخي آن را با صرع اشتباه مي گيرند.

توهم هاي مربوط به خواب

توهم ها زماني هستند كه براي مثال، شما چيزهايي را مي بينيد، مي شنويد يا احساس مي كنيد كه در واقعيت وجود ندارند. ممكن است در زماني كه دارد خوابتان مي برد(خواب آلودگي) يا تازه بيدار شده ايد (خواب زدايي) دچار توهم شويد. ممكن است به صورت رويايي واضح به نظر برسد.

خواب آشفته در شب

اين اتفاق رايج است. به خاطر اغتشاش در خواب شب، حتي اگر در طول روز چندين نوبت هم چرت داشته باشيد، مجموع زمان خوابتان در 24 ساعت مشابه فرد معمولي ميشود. احتمال راه رفتن در خواب در افراد مبتلا به ناركولپسي بيشتر است.

فلج خواب

زماني است كه شما از خواب بيدار شده و هشيار هستيد اما نمي توانيد بدن خود را حركت دهيد (كه فلج خوانده ميشود). گاهي ممكن است زماني كه مي خواهيد به خواب رويد هم اين اتفاق بيفتد. اگر در اين زمان كسي با شما صحبت كرده يا شما را لمس كند فلجي ول كرده و مي توانيد دوباره حركت كنيد. فلج خواب يك يا چند دقيقه طول مي كشد. بر روي تنفس شما تاثيري نداشته و خطرناك نيست.

رفتار بي اختيار

در زماني كه احساس خواب و خستگي مي كنيد تمايل به انجام كارها به صورت خودكار داريد (انجام دادن كاري بدون اينكه واقعا به آن فكر كرده باشيد يا چيزي از آن در ذهن داشته باشيد). براي مثال، اگر در حال رانندگي باشيد ممكن است به مقصدي متفاوت يا اشتباه برانيد. ممكن است چيز نامناسبي بنويسيد يا حرفي بزنيد كه به موضوع ربطي ندارد. با اين رفتارهاي بي اختيار احتمال اينكه وظايفتان را به درستي انجام ندهيد وجود دارد و مي تواند منجر به تصادف شود.

علائم ديگر

خواب آلودگي همچنين ممكن است مشكلاتي در حافظه و توانايي شما براي تمركز به وجود آورد. ممكن است متوجه مشكلاتي در بينايي مثلا دوبيني يا تاري ديد شويد. همچنين به نظر مي رسد اضافه وزن در افراد مبتلا به ناركولپسي رايج تر است.