متادون جایگزینی برای اعتیاد

درصورتی که فرد معتاد به مصرف هروئین یا تریاک تصمیم بگیرد که مصرف مواد را متوقف کند، داروی متادون می تواند ازعلایم ناخوشایند ترک هروئین پیشگیری کرده یا علایم را کاهش دهد. بسیاری از افراد متادون را برای مدت طولانی مصرف کرده اما برخی به تدریج مقدار دارو را کاهش داده و به کل داروها را قطع می کنند. و بهتر است که فرد در زمان مصرف متادون، از داروهای روان گردان یا الکل زیاد استفاده نکند.

اعتیاد به هروئین چیست؟

درصورتی که فرد به هروئین معتاد باشد به این معنی است که علایم ترک مصرف هروئین در طول یک روز یا پس از آخرین مصرف  ایجاد می شوند. از اینرو در صورت اعتیاد به هروئین، فرد به مصرف منظم دارو برای داشتن حالت طبیعی نیاز دارد. علایم ترک می تواند شامل مواردی از قبیل تعرق، احساس گرما و سرما، چشم های اشک آلود و آب ریزش از بینی، خمیازه کشیدن، بی اشتها بودن نسبت به غذا، درد معده، احساس بیماری یا تهوع، اسهال، رعشه، بی خوابی، خستگی، دردهای کلی و احساس ترس باشد. این علایم در ظرف 5 روز تسکین یافته و ازبین می روند. هرچند ممکن است فرد اشتیاق زیادی به مصرف هروئین، به جاماندن خستگی و خواب کم، را تا مدتی پس از ترک آن داشته باشد.

متادون چیست؟

متادون دارویی مشابه هروئین می باشد اگرچه به مدت طولانی تری در بدن باقی می ماند. این دارو می تواند تجویز شود. درصورتی که شخص متادون مصرف کند و مصرف هروئین را متوقف سازد، و در این حالت احتمال دچارشدن به علایم پس ازترک وجود ندارد (یا این علایم شدت و جدیت خیلی کمتری دارند). چنانچه شخص به جای هروئین، متادون را تحت نظر یک پزشک مصرف کند:

·         احتمال اینکه بتواند از شر داروهای روان گردان ممنوعه نیز، خلاص شود بیشتر است.

·         احتمال اینکه احساس بهبودی در خود کند وجود دارد.

·         احتمال اینکه بتواند مواد مخدر را به طور دائم حذف کند بیشتر است.

گاها برای برخی از بیماران به جای متادون بوپرومورفین تجویز می شود.

متادون توسط چه کسی و چه موقع تجویز می شود؟

بیشتر پزشکان شخص دچار سوء مصرف مواد را به یک مرکز ترک اعتیاد مجاز برای ارزیابی ارجاع می دهد. به دنبال ارزیابی، معمولا یکی از اعضای این گروه با پزشک شخص برای توصیه مقدارمتادون مورد استفاده و برنامه ای جهت پیگیری، تماس می گیرد. برخی از پزشکان عمومی که به طور ویژه تعلیم می بینند (در این زمینه تخصص می بینند)، ممکن است در مراکز مجاز ترک اعتیاد، متادون را  تجویز می کنند.

ارزیابی معمولا شامل موارد زیر است:

·         به دست آوردن جزئیات در مورد سلامتی و موقعیت اجتماعی شخص.

·         به دست آوردن جزئیات در مورد مصرف داروهای قبلی و اخیر شخص و اینکه آیا متادون موردنیاز یا مناسب برای آن فرد می باشد.

·         انجام آزمایشات خون

·         تست ادرار برای تایید داروهایی که شخص در حال مصرف می باشد.

·         سایر آزمایشات براساس وضعیت بیمار

چنانچه شخص داروهایی از قبیل هروئین تزریق می کند، معمولا درمورد:

·     آزمایش خون که شامل آزمایشاتی برای ایدز، بررسی سلامت کبد (آزمایشات عملکرد کبد) و بررسی از نظر هپاتیت A، B و C ، توصیه شده.

·     واکسیناسیون علیه هپاتیت A، B و کزاز (بیماری عفونی گرفتگی های دردناک عضلات)، درصورتی که قبلا علیه این بیماریها ایمن نشده است، توصیه شده.

·         درصورت نیاز، واکسیناسیون علیه هپاتیت B برای همسر و کودکان شخص، توصیه می شود.

·     خطرات تزریق، خطرات استفاده از سوزن ها و سرنگ های چندبار مصرف و سایر راههای مصرف مواد برای کاهش صدمه به شخص آموزش داده می شود.

شروع با متادون

درمان با متادون معمولا بعد از ارزیابی زمانی که نتایج تست ادرار می آید، شروع می شود. در ابتدا یک دوز اولیه انتخاب می شود. هدف از این کار جلوگیری از علایم ترک می باشد. هرچند متادون در دوزهای بالا می تواند باعث آسیب و مرگ شود. از اینرو در ابتدا پزشک شخص، برای اطمینان، دوز خیلی کمی را تجویز کرده و مرتبا شخص را برای  تنظیم دوز ویزیت می کند. این مرحله اولیه خیلی مهم بوده و دوز اولیه به تدریج به یک دوز ثابت منظم افزایش می یابد. اما توجه داشته باشید:

·         بین 2 تا 4 ساعت طول میکشد تا متادون به بیشترین تاثیرش برسد.

·         متادون در بدن تجمع یافته، در نتیجه شخص بعد از چند روز حتی بدون افزایش مقدار دارو، تاثیر بهتری را از دارو حس خواهد کرد.

·         ممکن است چند هفته برای به دست آوردن دوز مناسب دارو که از تمام علایم ترک جلوگیری می کند، طول بکشد.

تا زمانی که دوز مناسب معلوم شود، فرد باید بپذیرد که ممکن است برخی یا قسمتی از علایم ترک را داشته باشد. دوز مناسب از فردی به فرد دیگر بسته به اینکه چه مقدارهروئین درگذشته مصرف کرده و اینکه بدن وی چگونه با متادون مواجه می شود، متفاوت است. زمانی که شخص متادون مصرف می کند، گفته شد که بهتر است که از داروهای روان گردان یا الکل زیاد استفاده نکند.

تنظیم دارو و قطع آن (سم زدایی)

زمانی که دوز لازم از متادون معلوم شد، بیشتر افراد برای مدت زمانی طولانی این دارو را مصرف کرده که اصطلاحا تنظیم دارویی نام دارد و باید به شخص برای دور ماندن از داروهای روان گردان کمک می کند. برخی از افراد به تدریج دوز را کاهش داده و دارو را قطع می کنند. این عمل سم زدایی از بدن نام دارد. هرچند، ماهها و گاهی سالها طول می کشد قبل از اینکه بیشتر اشخاص برای سم زدایی آماده شوند. قبل از اینکه شخص برای این عمل آماده شود، اغلب ایمن تر است که به اندازه کافی در مرحله استفاده از متادون بماند و سپس عمل سم زدایی را انجام دهد.

 

مصرف متادون

متادون معمولا به شکل قرص تجویز شده و معمولا از فرد درخواست می شود که این دارو را تحت نظر مرکز ترک اعتیاری که دارو را به وی می دهد مصرف کند. به این معنی که هیچ شکی نمی تواند در مورد مقدار متادونی که شخص در هر دوز مصرف می کند، وجود داشته باشد. این نظارت ممکن است چند ماه بعد از مصرف منظم دوز ثابت، کاهش یابد.

برخی نکته های دیگر در مورد مصرف متادون

·     احتمال موفقیت زیادی در ترک تریاک و هروئین وجود دارد به خصوص اگر شخص در طول این زمان مشکل، حمایت و مشورت شود. این عمل می تواند توسط یک تیم در مراکز ترک انجام شود. گروه های خودیاری که توسط آنها افراد به بهبود خود کمک می کنند نیز ممکن است مفید باشند. ترک هروئین به تنهایی بسیار مشکل بوده، بنابراین درصورت دردسترس بودن این مراکز، بهتراست که فرد برای کمک و مشورت گرفتن به آنها رجوع کند.

·     برخی داروهای تجویزشده ممکن است با متادون مداخله کنند. برای مثال، داروهایی که برای درمان صرع و سل (بیماری عفونت ریه) استفاده می شوند. درصورت مصرف هرگونه داروی دیگر، به پزشکی که متادون را تجویز می کند دراین باره بگویید. هرچند بیشتر داروهای تجویزشده می توانند به صورت عادی همچنان مصرف شوند.

·     سایر داروهای روان گردان از قبیل بنزودیازپین (بنزوز) و الکل می توانند روی متادون تاثیر بگذارند. بهتر است که ازسایر داروها استفاده نکرده و به مقدارزیاد الکل ننوشید.

·         ازفرد خواسته می شود تا گهگاهی تست ادرار انجام دهد.

·     رانندگی چنانچه فردی هروئین، متادون یا داروهای مشابه مصرف می کند، بهتر است که به اداره راهنمایی و رانندگی اطلاع داده شود و فرد بیمار از رانندگی منع می شود. هرچند درصورتی که شخص تحت درمان با برنامه متادون باشد، ممکن است با بازدید پزشکی منظم، پس از مدتی مجدد به وی اجازه رانندگی داده شود.

·         متادون و سایر داروها رااز دسترس کودکان دور نگه دارید.