بيماري ام اس (MS)

مالتيپل اسکلروزيس يا ام اس بيماري است که نقاط مختلف مغز و نخاع دچار التهاب هاي قطعه اي مي شود. اين التهاب ها مي تواند به بافت عصبي درگير آسيب رسانده و منجر به ايجاد يک سري از علائم عصبي در بيمار گردد.

سيستم اعصاب مرکزي از تعداد زيادي سلولهاي به شکل رشته تشکيل شده است که پيغام ها و دستورات مغز را به نقاط مختلف بدن مي رساند و يا از نقاط مختلف بدن به سمت مغز اطلاعات مي برد. اين سلولهاي عصبي داخل غلافي به نام ميلين محافظت مي شوند. در واقع ميلين مانند پوشش پلاستيکي دور سيم برق مي باشد و براي انتقال مناسب جريان الکتريکي لازم مي باشد.

علت بروز بيماري ام اس

به نظر مي رسد که ام اس يک بيماري خودايمني باشد. به عبارت ديگر سيستم ايمني بدن که وظيفه دفاع از بدن در برابر هجوم باکتري ها،‌ويروس ها و انگل ها را دارد، در برخي افراد عليه بافت هاي بدن شورش مي کند. در ام اس سلول هاي ايمني عليه ميلين وارد عمل مي شوند و در منطقه حمله، ايجادالتهاب مي کنند. به همين دليل در ام اس التهاب هاي سيستم عصبي قطعه قطعه بوده و يک پارچه نيست. هنوز کاملا مشخص نيست که چه عاملي باعث شورش سيستم ايمني عليه ميلين اعصاب مي شود. فرضيه وجود دارد که شايد نوعي ويروس در افرادي که از نظر ژنتيکي مساعد هستند باعث اقدام سيستم ايمني عليه اعصاب بدن شود. التهاب ميلين در انتقال پيغام ها بين مغز و نقاط مختلف بدن اختلال ايجاد مي کند. زمانيکه التهاب رفع شود، ميلين مي تواند ترميم شود و دوباره مثل گذشته عصب عملکرد خود را باز يابد. با اين حال تکرار التهاب مي تواند در محل اسکار بگذارد و به عبارتي ديگر ميلين را براي هميشه خراب کند. به اين حالت اسکلروزيس مي گويند و از آنجاييکه در نقاط مختلف سيستم عصبي که داراي ميلين باشد، اين اتفاق مي تواند رخ دهد، به آن مالتيپل اسکلروزيس مي گويند.  

پيشرفت بيماري ام اس

زمانيکه فرد براي اولين بار دچار علائم ام اس مي شود، سير بيماري وي مي تواند يکي از چهار حالت زير را در پيش بگيرد.

1-      عود و فروکش مکرر: 90 درصد افراد اين سير از ام اس را تجربه مي کنند. در اين حالت در مرحله عود، بيمار علائم عصبي که در مورد آنها صحبت خواهد شد، را تجربه مي کنند که مي تواند از چند روز تا چند ماه باشد ولي معمولا 2 تا 6 هفته بطول مي انجامد. سپس مرحله فروکش کردن بيماري است که فرد تا عود بعدي بيماري کاملا بهبود مي يابد و يا علائم وي بسيار تخفيف مي يابد. فواصل بين عودهاي بيماري قانون مشخصي ندارد. معمولا دو حمله در عرض دو سال رخ مي دهد ولي در برخي افراد فواصل بين عودها کمتر و يا بيشتر است. در زمان عود بيماري، فرد ممکن است علائم گذشته يا علائم جديدي را تجربه کند. اين سير از بيماري ام اس سالها طول مي کشد. در ابتدا در زمان فروکش کردن بيماري، ترميم ميلين کامل بوده و علائم کاملا بهبود مي يابد. با گذشت زمان ممکن است روند ترميم ميلين بخوبي گذشته نباشد. معمولا بين 5 تا 15 سال پس از بيماري، فرد يک سري از علائم عصبي را براي هميشه همراه خواهد داشت. در حدود 60% بيماراني که ام اس با سير عود-فروکش دارند، پس از 15 سال، علائم شديدتر بيماري را تجربه مي کنند که به آن ام اس پيشرفته ثانويه مي گويند.

2-      پيشرفته ثانويه: تشديد تدريجي علائم ام اس که مي تواند همراه با حملات بيماري باشد يا نباشد. اين سير بيماري را افرادي که سابقا دچار ام اس عود-فروکش بوده اند، تجربه مي کنند.

3-      پيشرفته اوليه: علائم عصبي در 10% بيماران مبتلا به ام اس،‌از همان ابتدا به تدريج بدتر مي شود و دوره بهبود و فروکش کردن بيماري را تجربه نمي کنند.

4-      ام اس خوش خيم: در برخي افراد، تنها چند حمله عود در طول زندگي اتفاق مي افتد و که در مرحله فروکش،‌بهبودي کامل بوده و هيچ علامت عصبي بطور دائم باقي نمي ماند.

چه کساني مبتلا به ام اس مي شوند؟

تقريبا از بين هر 1000 نفر،‌يک نفر مبتلا به ام اس مي شود که معمولا علائم در سن 30 سالگي بروز کرده و زنان نيز دو برابر مردان مبتلا مي شوند. ام اس بيماري وراثتي نيست ولي به نظر مي رسد که شانس ابتلا به ام اس در افرادي که خويشاوند درجه اول آن ها مانند والدين و يا خواهر-برادر ام اس دارند، 10% بيش از ساير افراد جامعه است.

علائم ام اس:

علائم عصبي ام اس بسيار گسترده است چراکه هر قسمت از اعصاب مرکزي که غلاف ميلين داشته باشد مي تواند مبتلا شود. با اين علائم زير از شايع ترين علائمي است که بيماري مبتلا به ام اس تجربه مي کنند.

·         اختلال ديد: اولين علامت بيماري ام اس در 25% موارد، اختلال ديد بوده که مربوط به التهاب عصب بينايي مي باشد. التهاب عصب بينايي مي تواند منجر به احساس درد در پشت چشم به همراه کاهش ديد و حتي کوري کامل شود. اين اتفاق ممکن است براي يک و يا هر دو چشم بيفتد. در برخي موارد تاري ديد و دوبيني رخ مي دهد.

·         اسپاسم و انقباض مداوم عضلات: چنانچه عصبي که به عضلات پيغام مي رساند در روند ام اس مبتلا شود، عضله به حالت انقباضي مداوم باقي مانده و کوتاهتر از حالت عادي نيز خواهد شد. به اين حالت اسپاسيته مي گويند. وبسایت سلامتی برای همه ارائه می دهد.

·         درد: دو نوع درد در بيماران ام اس رخ مي دهد: درد عصبي و درد عضلاني. درد عصبي معمولا سوزشي بوده و پوست ناحيه اي که از عصب تغذيه مي شود نيز بسيار به لمس و تغييرات دمايي حساس مي گردد. درد عضلاني به دنبال گرفتگي مداوم و اسپاسم عضلات رخ مي دهد.

·         خستگي:  احساس خستگي يکي از علائم شايع ام اس مي باشد. اين خستگي بيش از زماني است که شما به دنبال ورزش و فعاليت خسته مي شويد. اين خستگي مي تواند روي تعادل و تمرکز نيز اثر بگذارد. راههاي درماني متعددي براي رفع خستگي در ام اس وجود دارد که يکي از آنها فيزيوتراپي و ورزش درماني مي باشد.

·         افسردگي و مشکلات خلقي: افراد مبتلا به ام اس آسانتر از ديگران و يا حتي بي دليل به خنده و يا گريه مي افتند. همچنين برخي بيماران دچار اضطراب و افسردگي نيز مي گردند. اين اختلالات خلقي با تجويز دارو قابل درمان خواهد بود.

·         ساير علائم: بي حسي و يا گزگز مورمور شدن برخي از نقاط پوست در مرحله عود بيماري،‌ ضعف و يا فلج برخي عضلات بطوريکه در فعاليت روزمره اختلال ايجاد کند،‌ اختلال تعادل، اختلال در تمرکز و توجه،‌ سرگيجه، لرزش دستها،‌ اختلال در دفع ادرار،‌ اختلال در عمل جنسي در مردان،‌ اختلال در تکلم. در مراحل پيشرفته و مزمن بيماري،‌ ممکن است عضلات به حالت انقباضي مانده و اندام تغيير شکل دهد. توده عضلاني کوچک و آتروفي مي شود، پوکي استخوان ايجاد شده و عفونت هاي مکرر ادراري نيز ممکن است رخ دهد.